I CSK 4175/22

Sygn. akt I 1 C 579/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 lutego 2025 r. Sąd Rejonowy w Gdyni I Wydział Cywilny: Przewodniczący: sędzia Tadeusz Kotuk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 lutego 2025 r. w G. sprawy z powództwa J. K. przeciwko Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo-Kredytowej im. F. S. w G. o zapłatę I. 
        oddala powództwo; zasądza od powódki J. K. na rzecz pozwanego Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej im. F. S. w G. kwotę 3.617 zł (trzy tysiące sześćset siedemnaście złotych) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za okres od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty – tytułem zwrotu kosztów procesu. Sygn. akt I 1 C 579/24 UZASADNIENIE Stan faktyczny W dniu 17 grudnia 2016 r. pomiędzy Spółdzielczą Kasą Oszczędnościowo-Kredytową im. F. S. a J. K. (konsumentką) doszło do zawarcia umowy pożyczki nr (...) . Dowód: umowa, k. 18-26 Konsumentka złożyła pozwanemu oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. Okoliczność bezsporna Pozwany nie uznał skuteczności tego oświadczenia. Okoliczność bezsporna Ocena dowodów Dokumentacja przedstawiona przez strony nie budzi wątpliwości co do autentyczności. Kwalifikacja prawna Oświadczenie konsumenta o zamiarze skorzystania z sankcji kredytu darmowego jest nieskuteczne, gdyż umowa pożyczki nie zawiera braków przewidzianych w art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1-8, 10, 11, 14-17, art. 31-33, art. 33a i art. 36a-36c ustawy o kredycie konsumenckim. Kwestia tego, co podlega może podlegać oprocentowaniu w przypadku umów pożyczek i kredytów nie jest regulowana prawem unijnym. W polskim prawie zobowiązań obowiązuje zasada swobody umów ( art. 353 1 k.c. ), a zakazy związane z dopuszczalnością pobierania odsetek są wyraźne ( expressis verbis ) i dość wąskie zakresowo (np. art. 482 § 1 k.c. ). Nie podlegają interpretacji rozszerzającej lub celowościowej. Część ograniczeń ustawowych dotyczy tylko samej wysokości odsetek ( art. 359 i 481 k.c. ). Kredytowanie kosztów udzielenia kredytu kredytowanie kosztów zaciągania kredytów jest praktyką legalną, co logicznie oznacza, że mogą one także podlegać oprocentowaniu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 czerwca 2023 r. I CSK 4175/22). Z powyższego wynika, że zarzut błędnego wskazania (...) w umowie pożyczki jest chybiony. Oczywiście – w niniejszej sprawie nie przeprowadzono dowodu z opinii biegłego w celu weryfikacji poprawności wyliczenia (...) , bo jest to zbędne skoro – jak będzie wynikać z dalszych rozważań – przeciętny konsument potrafi zweryfikować to we własnym zakresie. W umowie wskazano wszystkie założenia do obliczenia (...) (por. pkt 12 umowy pożyczki). Należy jednak z urzędu zauważyć, że założenia przedstawione w pkt 11 umowy pożyczki nie pomijają żadnego założenia wymienionego w załączniku numer 4 do ustawy o kredycie konsumenckim (por. pkt 3 ppk 1-5). Umowa nie miała cech nietypowych, wymagających przyjmowania dodatkowych założeń (pkt 4 w/w załącznika do tej ustawy), a same wzory matematyczne stanowią sposób obliczenia (...) , a nie założenie do obliczeń. Nie ma więc obowiązku przedstawiania w umowie wzoru matematycznego do obliczenia (...) . (...) uznaje (C-677/23, pkt 59), że po podaniu wszystkich założeń konsument będzie potrafił sprawdzić poprawność (...) , przez co przypisuje konsumentowi (w chwili zawierania umowy) umiejętności obliczeniowe z zakresu matematyki finansowej. Wpływa to na nowy normatywny kształt pojęcia „przeciętnego konsumenta” – aktualnie jest to osoba biegła w obliczeniach na poziomie matematyki wyższej. Nawet przy tak optymistycznym założeniu należy stwierdzić, że przeciętny konsument z pewnością w niniejszym przypadku bez problemu zidentyfikuje w umowie parametryczne dane z założeń niezbędnych do samodzielnego obliczenia (...) : czas trwania umowy jest wskazany zwięźle (dwie daty) i łatwy do odnalezienia (pkt 4 umowy), całkowity koszt pożyczki został wskazany przez odwołanie się do pkt 17 umowy (jest tam jedna kwota), harmonogram pożyczki został wydany konsumentowi – bezcelowe byłoby przepisywanie go do postanowień umowy określających założenia do wyliczenia (...) , data wypłaty pożyczki jest znana konsumentowi (pkt 6). Niczego więcej – poza odpowiednią wiedzą matematyczną – konsumentowi nie potrzeba do rozpoczęcia samodzielnych prób obliczenia (...) . Otwartym zagadnieniem jest to, czy należy konsumentów w razie przesłuchania ich przed sądem w danej sprawie rozpytywać o rzeczywiste umiejętności umożliwiające samodzielne sprawdzenie poprawności podanej w umowie (...) i jak interpretować nieuniknione niepowodzenia lub całkowity brak wiedzy w tym zakresie. Nie jest tajemnicą, że sędziowie także samodzielnie takiej wiedzy nie posiadają, skoro wielokrotnie – w razie potrzeby – zwracają się do powołanych biegłych o weryfikację poprawności (...) . W niniejszej powódka nie przedstawiła żadnych dowodów, że w ogóle nie zainteresowała się kwestią poprawności (...) przy zawieraniu umowy pożyczki. Nie było więc potrzeby i celu przesłuchiwania powódki z urzędu, czy osobiście posiada wiedzę pozwalającą na obliczenia na poziomie matematyki finansowej. Redagowanie wzorców umów o kredyt konsumencki z użyciem wewnętrznych odwołań nie jest niedopuszczalne, o ile odwołania te są jednoznaczne, a tak jest w tym przypadku, także w odniesieniu do sposobu przedstawienia założeń parametrycznych do obliczeń (...) . Wewnętrzne odwołania – wbrew pojawiającym się coraz częściej poglądom – o ile są poprawne, służą zmniejszeniu objętości teksu umowy i jako takie są korzystne dla konsumentów. Pkt 26 umowy (skutki odstąpienia od umowy) nie jest wadliwy, albowiem nie ma ustawowego wymogu implementowania w umowie o kredyt konsumencki wszelkich efektów sądowej wykładni prawa na podstawie różnorodnych judykatów, w tym takich, które określony podmiot prawa prywatnego uznaje subiektywnie za „istotne” lub „ważne”. Orzecznictwo, w tym na tle art. 45 u.k.k. jest na chwilę obecną „bogate” w sensie jego różnorodności (rozbieżności) i braku wykształcenia jednolitej linii. Zresztą, gdyby taki wymóg przyjąć – zważywszy na różnorodność i ilość publikowanych orzeczeń – zawsze znalazłoby się coś, co nie zostało przeniesione do tekstu umowy, a więc potencjalnie każda umowa tego typu mogłaby zostać objęta sankcją kredytu darmowego, co oznaczałoby całkowitą niepewność biznesu w zakresie oferowania pożyczek konsumenckich przez instytucje finansowe. Tak czy inaczej, możliwość odzyskania – w razie wcześniejszej spłaty – określonych kosztów poniesionych przez kredytobiorcę ostatecznie (w razie sporu stron) zależy od rozstrzygnięcia sądowego i interpretacji postanowień umowy in casu , może się więc zdarzyć, że przy takim samym wzorcu umownym w jednym przypadku konsument (konsumenci) uzyskają zmianę kosztów, a inni – nie. Tymczasem sankcja kredytu darmowego dotyczy ewidentnych braków w tekście umowie pisemnej, widocznych prima vista , a nie rezultatu subiektywnej interpretacji umowy w kontekście wybranych przykładów z orzecznictwa sądowego. Orzecznictwo sądowe w polskim systemie prawnym nie jest źródłem prawa i nie ma w ogóle praktyki cytowania go w umowach cywilnoprawnych. Nie doszło więc do naruszenia art. 30 ust 1 pkt 10 ustawy o kredycie konsumenckim. Z sąd stwierdza, że wskaźnik zmian opłat (pkt 20 umowy pożyczki) jest podany w sposób prawidłowy: łatwy do odnalezienia i prosty do zastosowania przez przeciętnego konsumenta (mnożenie liczb całkowitych i rozumienie pojęcia wyrażeń procentowych – poziom szkoły podstawowej, o wiele prostsze niż samodzielne obliczanie (...) , co – jak wynika z wyżej cytowanego orzeczenia (...) leży w granicach samodzielnych możliwości matematycznych konsumenta). Jest to pojedynczy, powszechnie znany wskaźnik makroekonomiczny w Polsce, który bez trudu można odnaleźć w oficjalnym publikatorze oraz na stronie internetowej Głównego Urzędu Statystycznego i zastosować nawet do obliczeń w pamięci. Taka forma publikacji (wyłącznie w Internecie) jest w dzisiejszych czasach czymś zupełnie oczywistym (oficjalne urzędowe publikatory – Dziennik Ustaw i Monitor Polski – są wydawane wyłącznie w udostępnianych przez Internet plików tekstowych w formacie .pdf). Co więcej, wskaźnik ten jest powielany na bardzo wielu portalach informacyjnych o treści ekonomicznej. Ustawa nie nakazuje ograniczeń co do ilości zmian opłat rocznie ani maksymalnej rozpiętości zmian. Wskaźnik ten nie jest podobny do innych będących w obiegu informacyjnym; zdaniem Sądu nie sposób go z innymi wskaźnikami pomylić. Nie ma zdaniem Sądu wymogu prawnego, aby w umowie o kredyt konsumencki zawierać informację o skutkach finansowych skorzystania przez kredytobiorcę z uprawnienia z art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim (w rozumieniu skutecznego efektu tej sankcji). Istnieją bowiem rozliczne i nie dające się jednoznacznie skatalogować sytuacje, w których dochodzi do modyfikacji praw i obowiązków wynikających z umów zobowiązaniowych: mogą to być prawomocne orzeczenia sądowe przesłankowo stwierdzające abuzywność niektórych postanowień umownych, orzeczenia na tle stosowania art. 357 1 lub art. 358 1 k.c. , ugody pomiędzy stronami, zrzeczenie się wierzytelności, odnowienie, efekty finansowe zmian ustawodawstwa, np. w zakresie spłat, oprocentowania, czy też skutki restrukturyzacji lub upadłości stron, nacjonalizacji, skutki stanów nadzwyczajnych, zmiany waluty państwowej itp. Jeżeli więc uznamy, że wybrany w przytoczonego z powyższego przykładowego zestawienia jeden element (nie opisany w umowie) jest warunkiem spełnienia wymogu z art. 30 ust. 10 ustawy o kredycie konsumenckim, to – ponownie – każda umowa byłaby wadliwa, gdyż zawsze udało by się znaleźć coś nowego, co może wpłynąć na zmianę kosztów kredytu, taka wykładnia art. 45 u.k.k. byłaby zupełnie absurdalna. Mając powyższe na uwadze powództwo podlegało oddaleniu na mocy art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim a contrario – punkt I. sentencji. W sprawach o roszczenia konsumenta wynikające z art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim nie ma obowiązku i potrzeby przesłuchiwania stron spornej umowy (świadków) na okoliczności towarzyszące jej zawieraniu, gdyż stylizacja tego przepisu odnosi się wyłącznie do tekstu umowy pisemnej. Braki w umowie kredytu konsumenckiego – o ile istnieją – muszą wynikać wyłącznie zawartości tekstu umowy. Wyjątkiem mogą być sytuacje wskazujące na wątpliwości co do autentyczności przedstawionej wersji pisemnej umowy, co in casu nie miało miejsca. W niniejszej sprawie nie miał też zastosowania art. 385 2 k.c. Należy więc w pełni zgodzić się ze stanowiskiem powódki, że sprawa mogła być poprawnie i rzetelnie rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. Koszty Pozwanemu jako wygrywającemu na podstawie art. 98 k.p.c. przysługuje zwrot od przeciwnika kosztów procesu, na które składa się: opłata za czynności radcy prawnego w stawce minimalnej (3.600 zł, § 2 pkt 5 rozp. MS z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, ze zm.), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).