I CSK 4100/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną Banku spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 13 grudnia 2022 r. w sprawie o zapłatę i ustalenie. Bank wniósł o przyjęcie skargi do rozpoznania, wskazując na istotne zagadnienia prawne dotyczące możliwości substytucji abuzywnych klauzul kursowych normami dyspozytywnymi, zastosowania art. 358 § 2 k.c. oraz badania celu dyrektywy 93/13/EWG, a także dopuszczalności ustalenia treści umowy na podstawie przepisów k.c. lub prawa wekslowego. Podniesiono również zarzut nieważności postępowania przed sądem drugiej instancji z uwagi na rozpoznanie sprawy przez sąd w jednoosobowym składzie. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, stwierdzając, że przedstawione zagadnienia prawne zostały już wystarczająco wyjaśnione w orzecznictwie, w szczególności w uchwale III CZP 25/22, która ma moc zasady prawnej. Odnosząc się do zarzutu nieważności postępowania, Sąd Najwyższy wskazał, że uchwała III PZP 6/22, dotycząca ograniczenia prawa do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy przez jednoosobowy skład sądu drugiej instancji, nie może odnieść skutku w niniejszej sprawie, gdyż zaskarżony wyrok został wydany przed datą tej uchwały. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od pozwanego na rzecz powodów zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w zakresie kredytów frankowych, w tym braku możliwości substytucji klauzul abuzywnych i skutków niewiążącej umowy. Wskazanie na brak możliwości uwzględnienia zarzutu nieważności postępowania z powodu jednoosobowego składu sądu drugiej instancji, jeśli orzeczenie zapadło przed datą uchwały III PZP 6/22.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji procesowej (odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej) i potwierdza istniejące już zasady prawne. Nie wprowadza nowych rozwiązań.
Zagadnienia prawne (5)
Czy jeżeli bez abuzywnego postanowienia umowa kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego nie może obowiązywać, to dochodzi do automatycznej jego substytucji normą dyspozytywną, o ile tylko zastosowanie środków krajowych zapewnia doprowadzenie do sytuacji jaka miałby miejsce, gdyby umowa nie zawierała tego abuzywnego postanowienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce abuzywnego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę całego składu Izby Cywilnej III CZP 25/22, która ugruntowała linię orzeczniczą w tym zakresie, stwierdzając brak możliwości automatycznej substytucji.
Czy art. 358 § 2 k.c. stanowi szczegółowy przepis dyspozytywny, który znajduje zastosowanie z mocy prawa w miejsce abuzywnej klauzuli kursowej określającej sposób ustalenia kursu franka szwajcarskiego, na potrzeby operacji związanych z indeksowaniem przy wypłacie i przy spłacie kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa nie wiąże w pozostałym zakresie, jeśli niemożliwe jest ustalenie wiążącego kursu waluty obcej.
Uzasadnienie
Zgodnie z uchwałą III CZP 25/22, w przypadku niemożliwości ustalenia wiążącego kursu waluty obcej, umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.
Czy rozważając unieważnienie umowy o kredyt indeksowany do waluty obcej na skutek uznania, że postanowienia odsyłające do tabeli kursów mają charakter niedozwolony należy mieć na względzie wyłącznie oświadczenie kredytobiorcy czy badać również, czy określone rozstrzygnięcie prowadzi do zrealizowania celu dyrektywy Rady 93/13/EWG?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Należy badać, czy rozstrzygnięcie prowadzi do zrealizowania celu dyrektywy 93/13/EWG.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał na potrzebę uwzględnienia celu dyrektywy 93/13/EWG przy ocenie skutków usunięcia klauzuli abuzywnej.
Czy na etapie oceny możliwości obowiązywania umowy po usunięciu postanowienia abuzywnego, dopuszczalne jest ustalenie treści umowy (stosunku prawnego) na podstawie art. 65 § 1 i 2 k.c. lub art. 56 k.c. w zw. z art. 41 ustawy Prawo wekslowe lub art. 56 k.c. w zw. z art. 358 § 2 k.c. lub art. 56 k.c. ze wskazanymi przepisami, z których na zasadzie analogii wynika, że w polskim prawie obowiązuje generalna norma, zgodnie z którą wartość waluty obcej określa się według kursu średniego NBP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W przypadku niemożliwości ustalenia wiążącego kursu waluty obcej, umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie, a powstają samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia.
Uzasadnienie
Uchwała III CZP 25/22 precyzuje skutki braku możliwości ustalenia kursu waluty obcej, wskazując na powstanie roszczeń o zwrot nienależnego świadczenia.
Czy w sprawie zachodzi nieważność postępowania przed Sądem Apelacyjnym z uwagi na rozpoznanie niniejszej sprawy przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego, co ogranicza prawo stron do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy i prowadzi do nieważności postępowania ze względu na sprzeczność składu orzekającego z przepisami prawa?
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut nieważności nie mógł odnieść skutku, gdyż zaskarżony wyrok został wydany przed datą wydania uchwały III PZP 6/22.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że uchwała dotycząca jednoosobowego składu sądu drugiej instancji nie może być stosowana retroaktywnie do orzeczeń wydanych przed jej datą.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| F. M. | osoba_fizyczna | powód |
| A. M. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.p.c. art. 398 § 9 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Skarżący ma obowiązek wskazać i uzasadnić określoną przesłankę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Pomocnicze
k.c. art. 385 § 1 § 1 i 2
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 358 § § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 65 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 56
Kodeks cywilny
Prawo wekslowe art. 41
Ustawa Prawo wekslowe
k.p.c. art. 98 § § 1, 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zagadnienia prawne podniesione w skardze kasacyjnej zostały już wystarczająco wyjaśnione w orzecznictwie, w szczególności w uchwale III CZP 25/22. • Zarzut nieważności postępowania z powodu jednoosobowego składu sądu drugiej instancji nie mógł odnieść skutku, gdyż zaskarżony wyrok został wydany przed datą uchwały III PZP 6/22.
Odrzucone argumenty
Istnienie istotnego zagadnienia prawnego wymagającego wykładni. • Nieważność postępowania przed sądem drugiej instancji z powodu jednoosobowego składu orzekającego.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. • W razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów. • W razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie. • Rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego ukształtowanym na podstawie art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczegółowych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (...) ogranicza prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP).
Skład orzekający
Adam Doliwa
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w zakresie kredytów frankowych, w tym braku możliwości substytucji klauzul abuzywnych i skutków niewiążącej umowy. Wskazanie na brak możliwości uwzględnienia zarzutu nieważności postępowania z powodu jednoosobowego składu sądu drugiej instancji, jeśli orzeczenie zapadło przed datą uchwały III PZP 6/22."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji procesowej (odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej) i potwierdza istniejące już zasady prawne. Nie wprowadza nowych rozwiązań.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy popularnego tematu kredytów frankowych i klauzul abuzywnych, a odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej przez Sąd Najwyższy jest istotna dla zrozumienia kryteriów dopuszczalności kasacji w tego typu sprawach. Wyjaśnienie kwestii zarzutu nieważności postępowania jest również praktyczne.
“Sąd Najwyższy nie przyjął skargi kasacyjnej banku w sprawie kredytu frankowego. Kluczowe powody i co to oznacza dla konsumentów.”
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.