I CSK 407/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną Banku w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 20 czerwca 2023 r. w sprawie z powództwa J.S. o ustalenie i zapłatę. Bank domagał się przyjęcia skargi do rozpoznania, uzasadniając to wystąpieniem istotnych zagadnień prawnych związanych z wykładnią przepisów dotyczących umów o kredyt indeksowany do waluty obcej, w szczególności klauzul spreadowych, możliwości przyjęcia nieważności całej umowy, a także wykładnią przepisów prawa bankowego w kontekście możliwości spłaty kredytu w walucie obcej. Bank powołał się również na potrzebę wykładni przepisów budzących rozbieżności w orzecznictwie. Sąd Najwyższy, po analizie przedstawionych zagadnień, stwierdził, że były one już wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego, w tym w uchwałach całego składu Izby Cywilnej oraz składu siedmiu sędziów. Skarżący nie wykazał, aby zachodziły okoliczności uzasadniające zmianę utrwalonych poglądów orzeczniczych, w tym dotyczących tego, że klauzule indeksacyjne określają główne świadczenie kredytobiorcy i ich wyeliminowanie prowadzi do niezwiązania stron umową. Sąd Najwyższy podkreślił, że nie jest możliwe zastosowanie stawki WIBOR w przypadku upadku umowy z powodu abuzywności klauzul przeliczeniowych. Ponadto, Sąd Najwyższy wskazał na niespełnienie przez skarżącego wymogów formalnych dotyczących uzasadnienia przyczyny kasacyjnej z art. 398^9 § 1 pkt 2 k.p.c., w szczególności poprzez przedstawienie jednego wspólnego uzasadnienia dla wykładni wielu przepisów. W związku z powyższym, Sąd Najwyższy na podstawie art. 398^9 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w sprawach dotyczących kredytów indeksowanych do walut obcych, w szczególności w zakresie konsekwencji uznania klauzul przeliczeniowych za abuzywne oraz braku możliwości zastosowania stawki WIBOR.
Dotyczy stanu prawnego i orzecznictwa sprzed daty wydania orzeczenia. Skupia się na odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej, a nie na merytorycznym rozstrzygnięciu.
Zagadnienia prawne (5)
Czy w przypadku uznania klauzul spreadowych w umowie kredytu indeksowanego do waluty obcej za niedozwolone, prawidłowe jest przyjęcie nieważności całej umowy, skoro klauzule ryzyka walutowego określają główny przedmiot umowy i nie stanowią niedozwolonych warunków?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarżący nie wykazał, że zachodzą okoliczności uzasadniające zmianę dotychczasowego orzecznictwa, które wskazuje na konsekwencje wyeliminowania abuzywnych klauzul przeliczeniowych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do utrwalonego orzecznictwa, zgodnie z którym klauzule indeksacyjne określają główne świadczenie kredytobiorcy, a ich wyeliminowanie prowadzi do niezwiązania stron umową w pozostałym zakresie. Nie jest możliwe zastąpienie ich innymi mechanizmami przeliczeniowymi ani zastosowanie stawki WIBOR.
Czy wobec możliwości spłaty rat kredytu denominowanego lub indeksowanego do waluty obcej bezpośrednio w tej walucie na podstawie art. 69 ust. 3 pr.bank., uzasadnione jest przyjęcie, że takie kredyty są udzielone w złotych polskich?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nowelizacja art. 69 ust. 3 pr.bank. nie przekształciła umowy o kredyt indeksowany lub denominowany do waluty obcej w umowę o kredyt walutowy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że wejście w życie „ustawy antyspreadowej” nie wpłynęło na ocenę abuzywności postanowień we wcześniej zawartych umowach kredytu i ich konsekwencji dla bytu tych umów. Nowelizacja miała na celu wyeliminowanie tzw. spreadów bankowych, a nie zmianę istoty umowy kredytowej.
Czy w przypadku uznania klauzul indeksacyjnych za niedozwolone i przyjęcia upadku umowy, prawidłowe jest odwołanie się do stawki WIBOR jako podstawy dla określenia oprocentowania zobowiązań kredytowych wyrażonych w walucie polskiej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie jest możliwe zastosowanie stawki referencyjnej WIBOR.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wielokrotnie wypowiadał się na temat ścisłego powiązania klauzuli ryzyka walutowego i klauzuli spreadowej. W uchwale III CZP 25/22 przyjęto, że w razie uznania klauzuli indeksacyjnej za niedozwoloną, nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów. Niemożliwe jest także zastosowanie stawki referencyjnej WIBOR.
Czy skarżący spełnił wymogi formalne dotyczące uzasadnienia przyczyny kasacyjnej z art. 398^9 § 1 pkt 2 k.p.c. poprzez przedstawienie jednego wspólnego uzasadnienia dla wykładni wielu przepisów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarżący nie spełnił wymogów formalnych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że przyczyna kasacyjna uzasadniona potrzebą wykładni przepisów prawa ma na celu analizę konkretnych przepisów i do tego się ogranicza, a nie polega na jednoczesnej wykładni kilku przepisów i poszukiwaniu na tej podstawie określonej normy prawnej. Skarżący przedstawił jedno wspólne uzasadnienie dla wykładni wielu przepisów, co jest niedopuszczalne.
Czy istnieje interes prawny w wytoczeniu powództwa o ustalenie na podstawie art. 189 k.p.c. w kontekście umów kredytowych?
Odpowiedź sądu
Tak, interes prawny w wytoczeniu powództwa na podstawie art. 189 k.p.c. pojmowany jest elastycznie, z uwzględnieniem celowościowej wykładni przepisu i konkretnych okoliczności sprawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy przypomniał ugruntowane stanowisko dotyczące elastycznego rozumienia interesu prawnego w rozumieniu art. 189 k.p.c., uwzględniającego dostęp do sądów i możliwość uzyskania pełnej ochrony w drodze innego powództwa. Ocena żądania ustalenia znajdzie wyraz w sentencji i będzie korzystać z prawomocności materialnej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J.S. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (15)
Główne
k.p.c. art. 398 § 9 § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z powodu wystąpienia istotnych zagadnień prawnych.
k.p.c. art. 398 § 9 § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z powodu potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów.
k.p.c. art. 398 § 9 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Pomocnicze
k.c. art. 385 § 1 § 1 zd. drugie
Kodeks cywilny
Dotyczy klauzul niedozwolonych (nieuczciwych) warunków umownych.
k.c. art. 385 § 2 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy oceny, czy postanowienie umowne jest niedozwolone.
k.c. art. 65
Kodeks cywilny
Dotyczy wykładni oświadczenia woli.
k.c. art. 354
Kodeks cywilny
Dotyczy sposobu spełnienia świadczenia.
k.c. art. 358 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy przeliczenia waluty obcej.
k.c. art. 385 § 1 § 1 i 2
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy oceny, czy postanowienie umowne jest niedozwolone.
pr.bank. art. 69 § ust. 3
Prawo bankowe
Dotyczy możliwości spłaty kredytów denominowanych lub indeksowanych do waluty obcej w tej walucie.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy powództwa o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasad zasądzania kosztów postępowania.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozstrzygania o kosztach w orzeczeniu kończącym postępowanie.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie § § 2 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2
Podstawa prawna ustalenia wysokości kosztów postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Podniesione zagadnienia prawne były już przedmiotem rozstrzygnięć Sądu Najwyższego. • Skarżący nie wykazał potrzeby zmiany dotychczasowego orzecznictwa. • Skarżący nie spełnił wymogów formalnych dotyczących uzasadnienia skargi kasacyjnej.
Odrzucone argumenty
Istnienie istotnych zagadnień prawnych wymagających rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy. • Występowanie rozbieżności w orzecznictwie sądów w zakresie wykładni przepisów.
Godne uwagi sformułowania
brak jest interesu publicznego w przyjęciu skargi kasacyjnej do merytorycznego rozpoznania • W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, że... • klauzule te składające się na przyjęty w umowach kredytowych mechanizm przeliczeniowy są ze sobą ściśle powiązane, a ich rozszczepienie byłoby zabiegiem sztucznym • w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów • Niemożliwe jest także zastosowanie stawki referencyjnej WIBOR • Ta nowelizacja miała na celu wyeliminowanie tzw. spreadów bankowych, a nie zmiany istoty umowy kredytowej. • Przyczyna kasacyjna uzasadniona potrzebą wykładni przepisów prawa ma na celu analizę konkretnych przepisów i do tego się ogranicza, a więc nie polega na jednoczesnej wykładni kilku przepisów i poszukiwaniu na tej podstawie określonej normy prawnej
Skład orzekający
Mariusz Łodko
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w sprawach dotyczących kredytów indeksowanych do walut obcych, w szczególności w zakresie konsekwencji uznania klauzul przeliczeniowych za abuzywne oraz braku możliwości zastosowania stawki WIBOR."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego i orzecznictwa sprzed daty wydania orzeczenia. Skupia się na odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej, a nie na merytorycznym rozstrzygnięciu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie potwierdza ugruntowaną linię orzeczniczą SN w bardzo popularnej i budzącej emocje tematyce kredytów frankowych, co czyni je interesującym dla szerokiego grona prawników i konsumentów.
“Sąd Najwyższy nie pozostawia złudzeń: banki przegrywają w sprawach kredytów frankowych, SN potwierdza brak WIBOR-u!”
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.