Orzeczenie · 2014-06-17

I CSK 401/13Bank skutecznie uchylił się od błędnego potwierdzenia umowy opcji walutowej

Sąd

Sąd Najwyższy

Data

2014-06-17

SAOSCywilnezobowiązaniaWysokanajwyższy

opcje walutowebłąduchylenie się od skutków prawnychpotwierdzenie transakcjiprawo bankoweskarga kasacyjnaSąd Najwyższy

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa rozstrzygnęła spór między Zakładami Aparatury Chemicznej „Ch.” S.A. a Bankiem […] S.A. dotyczący zapłaty z tytułu umowy opcji walutowej. Sąd Okręgowy pierwotnie zasądził na rzecz spółki kwotę ponad 427 tys. zł, uznając za miarodajne pisemne potwierdzenie transakcji z 20 listopada 2008 r. Sąd ten uznał oświadczenie banku o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli za bezskuteczne. Sąd Apelacyjny zmienił ten wyrok, oddalając powództwo. Sąd Apelacyjny ustalił, że w wyniku rozmów telefonicznych doszło do ustnego zawarcia umowy opcji sprzedaży euro przez spółkę bankowi, a błędne potwierdzenie było wynikiem pomyłki banku. Sąd uznał, że bank skutecznie uchylił się od skutków prawnych błędnego potwierdzenia, powołując się na art. 84 § 1 k.c., gdyż błąd był istotny i spółka mogła go z łatwością zauważyć. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną spółki, uznając, że Sąd Apelacyjny prawidłowo zinterpretował przepisy dotyczące błędu. Sąd Najwyższy podkreślił, że możliwość uchylenia się od skutków błędu nie jest uzależniona od tego, czy błąd został spowodowany przez samego błądzącego lub czy można mu zarzucić niedbalstwo, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej (jak w przypadku spadku czy ksiąg wieczystych). W tej sprawie bank skutecznie uchylił się od skutków błędnego potwierdzenia, a zatem powództwo spółki było nieuzasadnione.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja przepisów o błędzie w oświadczeniach woli (art. 84 k.c.), zwłaszcza w kontekście czynności prawnych odpłatnych i roli niedbalstwa błądzącego.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji błędnego potwierdzenia transakcji finansowej, ale ogólne zasady dotyczące błędu mogą mieć szersze zastosowanie.

Zagadnienia prawne (3)

Czy bank skutecznie uchylił się od skutków prawnych błędnego potwierdzenia transakcji opcji walutowej na podstawie art. 84 § 1 k.c.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, bank skutecznie uchylił się od skutków prawnych błędnego potwierdzenia transakcji.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Apelacyjny prawidłowo zinterpretował art. 84 k.c., stwierdzając, że bank popełnił błąd co do treści czynności prawnej, który był istotny i mógł być z łatwością zauważony przez spółkę. Sąd podkreślił, że możliwość uchylenia się od skutków błędu nie jest uzależniona od niedbalstwa błądzącego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.

Czy możliwość uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu jest uzależniona od dochowania należytej staranności przez błądzącego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, w ogólnym przypadku możliwość uchylenia się od skutków błędu nie jest uzależniona od dochowania należytej staranności, chyba że przepisy szczególne wprowadzają takie ograniczenia.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 84 k.c. nie uzależnia możliwości uchylenia się od skutków błędu od dochowania należytej staranności przez błądzącego. Ograniczenia takie mogą wynikać z przepisów szczególnych (np. dotyczących spadku czy ksiąg wieczystych), ale nie mają zastosowania do ogólnych zasad dotyczących wad oświadczeń woli.

Czy dopuszczenie dowodu z pozwu wniesionego w innej sprawie przez Sąd Apelacyjny naruszyło przepisy o prekluzji dowodowej?

Odpowiedź sądu

Nie, skarżąca nie wykazała naruszenia przepisów o prekluzji dowodowej, ponieważ nie zgłosiła zastrzeżenia w trybie art. 162 k.p.c.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że skarżąca nie może skutecznie zarzucać uchybienia przepisom postępowania, jeśli nie zwróciła na nie uwagi sądu w trybie art. 162 k.p.c. Ponadto, dowód z pozwu został powołany przez bank z zachowaniem terminu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalił skargę kasacyjną

Strona wygrywająca

Bank […] w W. S.A.

Strony

Nazwa	Typ	Rola
Zakłady Aparatury Chemicznej C. S.A.	spółka	powódka
Bank […] S.A.	spółka	pozwany

Przepisy (7)

Główne

k.c. art. 84 § § 1 i 2

Kodeks cywilny

Błąd co do treści czynności prawnej, który jest istotny, uprawnia do uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli. W przypadku czynności odpłatnych, błąd musi być wywołany przez drugą stronę, albo druga strona musiała o błędzie wiedzieć lub mogła go z łatwością zauważyć.

Pomocnicze

k.c. art. 88 § § 1

Kodeks cywilny

Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli, które zostało złożone pod wpływem błędu, następuje przez oświadczenie złożone drugiej stronie.

k.c. art. 355 § § 2

Kodeks cywilny

Należyta staranność dłużnika przy prowadzeniu działalności gospodarczej jest oceniana przy uwzględnieniu zawodowego charakteru tej działalności.

k.p.c. art. 3983 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawy skargi kasacyjnej obejmują naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie.

k.p.c. art. 39813 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia.

k.p.c. art. 162

Kodeks postępowania cywilnego

Strona nie może skutecznie zarzucać uchybienia przepisom postępowania, jeżeli nie zwróciła na nie uwagi sądu w trybie tego przepisu.

k.p.c. art. 47914 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Przepisy dotyczące prekluzji dowodowej w sprawach gospodarczych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Bank skutecznie uchylił się od skutków prawnych błędnego potwierdzenia transakcji opcji walutowej, ponieważ błąd był istotny i spółka mogła go z łatwością zauważyć. • Możliwość uchylenia się od skutków błędu nie jest uzależniona od niedbalstwa błądzącego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. • Skarżąca nie wykazała naruszenia przepisów o prekluzji dowodowej, ponieważ nie zgłosiła zastrzeżenia w trybie art. 162 k.p.c.

Odrzucone argumenty

Błędne potwierdzenie transakcji opcji walutowej nie było wynikiem błędu istotnego, a bank nie mógł skutecznie uchylić się od jego skutków. • Błąd popełniony przez bank był wynikiem niedbalstwa, co wyłącza możliwość uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli. • Dopuszczenie dowodu z pozwu wniesionego w innej sprawie przez Sąd Apelacyjny naruszyło przepisy o prekluzji dowodowej.

Godne uwagi sformułowania

„...w razie stosowania art. 84 k.c. na podstawie odesłań zawartych w art. 1019 k.c. uzasadniona jest ze względu na specyfikę przyjęcia spadku – zarówno w odniesieniu do błędu co do prawa, jak i co do faktów – modyfikacja dotycząca okoliczności, które doprowadziły do powstania błędu. • W celu jednak ochrony innych osób możliwość uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli skierowanego do oznaczonego adresata została w przypadku czynności prawnych odpłatnych dopuszczona tylko wtedy, gdy błąd został przez adresata wywołany lub gdy adresat wiedział o błędzie albo mógł go z łatwością zauważyć (art. 84 § 1 zdanie drugie k.c.). • „...nie można skutecznie zarzucać uchybienia przez sąd przepisom postępowania, jeżeli nie zwróciła na nie uwagi sądu w trybie art. 162 k.p.c.”

Skład orzekający

Katarzyna Tyczka-Rote

przewodniczący

Mirosław Bączyk

członek

Barbara Myszka

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o błędzie w oświadczeniach woli (art. 84 k.c.), zwłaszcza w kontekście czynności prawnych odpłatnych i roli niedbalstwa błądzącego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji błędnego potwierdzenia transakcji finansowej, ale ogólne zasady dotyczące błędu mogą mieć szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy złożonej interpretacji przepisów o błędzie w prawie cywilnym, co jest kluczowe dla prawników specjalizujących się w prawie zobowiązań i bankowości. Pokazuje, jak ważne jest dokładne sprawdzanie dokumentów finansowych.

“Błąd w potwierdzeniu transakcji: Kiedy bank może się wycofać?”

Dane finansowe

WPS: 427 790 PLN

zapłata: 427 790 PLN

Sektor

bankowość

Asystent AI dla prawników