I CSK 392/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa o zapłatę 50 000 zł kary umownej, zastrzeżonej w ugodzie pozasądowej zawartej między L. D. (powód) a B. spółką z o.o. (pozwana) w dniu 4 grudnia 2008 r. Ugoda ta miała na celu zakończenie sporu sądowego dotyczącego naruszenia wspólnotowego znaku towarowego. Zgodnie z § 3 ust. 2 ugody, powód zrzekał się roszczeń o odszkodowanie pod warunkiem, że pozwana osiągnie obrót w wysokości co najmniej 1 200 000 zł w ramach współpracy handlowej. W przypadku nieosiągnięcia tego obrotu, pozwana miała zapłacić powodowi karę umowną w kwocie 50 000 zł. Sąd Rejonowy oddalił powództwo, uznając, że powód nie udowodnił wysokości obrotu. Sąd Okręgowy, choć podzielił ustalenia faktyczne dotyczące ugody, dokonał odmiennej oceny prawnej, uznając karę umowną za nieważną. Sąd Okręgowy argumentował, że kara umowna może być zastrzeżona jedynie na wypadek niewykonania lub nienależytego wykonania istniejącego zobowiązania, a nie na wypadek braku zobowiązania. Ponadto, definicja „obrotu” jako „ceny bez VAT zakupionych przez Spółkę od E. towarów” wskazywała na świadczenie pieniężne, co czyniło zastrzeżenie kary umownej niedopuszczalnym zgodnie z art. 483 § 1 k.c. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powoda, uchylił wyrok Sądu Okręgowego. Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Okręgowy nie przeprowadził wszechstronnej analizy oświadczeń woli stron zgodnie z art. 65 k.c., skupiając się jedynie na literalnym brzmieniu definicji „obrotu” i pomijając podstawowy cel ugody, jakim było zażegnanie sporu o znak towarowy oraz wzajemne ustępstwa stron. Sąd Najwyższy wskazał, że kara umowna mogła zabezpieczać szerszy cel niż tylko świadczenie pieniężne, a ocena Sądu Okręgowego mogła być chybiona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 65 k.c. w kontekście oceny ważności kar umownych, zwłaszcza gdy definicja świadczenia odnosi się do wartości pieniężnej, ale cel umowy jest szerszy.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego ugody i definicji obrotu.
Zagadnienia prawne (2)
Czy kara umowna zastrzeżona na wypadek nieosiągnięcia przez dłużnika określonego obrotu, zdefiniowanego jako wartość pieniężna zakupionych towarów, jest ważna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Kara umowna może być ważna, jeśli jej celem nie jest jedynie zabezpieczenie świadczenia pieniężnego, a wszechstronna analiza oświadczeń woli stron i celu ugody wskazuje na szerszy zamiar.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Okręgowy zbyt literalnie zinterpretował definicję obrotu, pomijając cel ugody jakim było zażegnanie sporu i wzajemne ustępstwa. Kara umowna mogła zabezpieczać szerszy cel niż tylko świadczenie pieniężne.
Czy sąd powinien ograniczać się do literalnego brzmienia umowy przy jej interpretacji, czy też powinien badać zgodny zamiar stron i cel umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd jest zobowiązany do wszechstronnej i wnikliwej analizy oświadczeń woli, zmierzającej do ustalenia zgodnego zamiaru stron i celu umowy, nie poprzestając na jej dosłownym brzmieniu (art. 65 k.c.).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy zarzucił Sądowi Okręgowemu skupienie się na literalnym brzmieniu definicji „obrotu” i pominięcie podstawowego celu ugody.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| L. D. | osoba_fizyczna | powód |
| B. spółka z o.o. w W. | spółka | pozwana |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 483 § § 1
Kodeks cywilny
Kara umowna jest zastrzegana na wypadek niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania już istniejącego, nie zaś na wypadek braku zobowiązania.
k.c. art. 65
Kodeks cywilny
Nakazuje wszechstronną analizę oświadczeń woli, zgodnego zamiaru stron i celu umowy, niepoprzestając na dosłownym brzmieniu.
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa uwzględnienia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
k.c. art. 89
Kodeks cywilny
Dotyczy warunku w czynności prawnej. Sąd Najwyższy uznał, że nie jest konieczne rozstrzyganie wątpliwości co do jego stosowania w tej sprawie.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Dotyczy ciężaru dowodu. Sąd Najwyższy zauważył, że był stosowany przez Sąd Rejonowy, a nie Sąd Okręgowy, co czyniło zarzut naruszenia bezprzedmiotowym w skardze kasacyjnej.
k.c. art. 58 § § 1 i 3
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.p.c. art. 378 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zakresu rozpoznania apelacji.
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów postępowania kasacyjnego.
k.c. art. 917
Kodeks cywilny
Dotyczy ugody jako czynności prawnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Okręgowy naruszył art. 65 k.c. poprzez brak wszechstronnej analizy oświadczeń woli stron i celu ugody, skupiając się jedynie na literalnym brzmieniu definicji obrotu. • Kara umowna mogła zabezpieczać szerszy cel niż tylko świadczenie pieniężne, a jej ważność powinna być oceniana w kontekście całego celu ugody.
Odrzucone argumenty
Zarzuty dotyczące naruszenia art. 89 i art. 6 k.c. były nietrafne lub bezprzedmiotowe w kontekście skargi kasacyjnej.
Godne uwagi sformułowania
nie poprzestawać na jej dosłownym brzmieniu • podstawowy cel i sens zawartej ugody • zażegnanie prowadzonego przez strony sporu o znak towarowy • poczyniły sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego • kara umowna zastrzeżona na wypadek niewykonania świadczenia pieniężnego, co czyniłoby to postanowienie nieważnym
Skład orzekający
Karol Weitz
przewodniczący
Mirosław Bączyk
członek
Antoni Górski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 65 k.c. w kontekście oceny ważności kar umownych, zwłaszcza gdy definicja świadczenia odnosi się do wartości pieniężnej, ale cel umowy jest szerszy."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego ugody i definicji obrotu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest badanie rzeczywistego celu umowy i zamiaru stron, a nie tylko jej literalnego brzmienia, co jest kluczowe w sporach o kary umowne.
“Czy kara umowna za brak obrotu jest zawsze nieważna? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 50 000 PLN
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.