I CSK 3908/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał sprawę z powództwa K.D. i J.D. przeciwko Bankowi S.A. o ustalenie i zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej Banku S.A. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku. Na wstępie Sąd Najwyższy odniósł się do kwestii wyłączenia sędziego sprawozdawcy, wskazując na okoliczności związane z jego pożyczką indeksowaną do franka szwajcarskiego. Choć wniosek o wyłączenie został oddalony, sąd podkreślił wątpliwości co do składu Sądu Najwyższego wydającego postanowienie o oddaleniu, nawiązując do orzecznictwa ETPC i TSUE dotyczącego niezależności sądów. Niemniej jednak, kwestia ta stała się bezprzedmiotowa z uwagi na wykonanie przez sędziego ugody z bankiem i wygaśnięcie jego zobowiązania. Następnie Sąd Najwyższy przeszedł do analizy wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Skarżący bank oparł wniosek na przesłankach istotnego zagadnienia prawnego oraz nieważności postępowania. Sąd Najwyższy stwierdził, że kwestie dotyczące wykładni art. 385¹ § 1 i 2 k.c. w zakresie klauzul abuzywnych w umowach kredytowych denominowanych w walutach obcych zostały już szeroko wyjaśnione w orzecznictwie Sądu Najwyższego i TSUE, a skarżący nie wykazał istnienia poważnych wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie. W szczególności, utrwalone orzecznictwo wyjaśnia kwestie nietransparentności klauzul przeliczeniowych i ryzyka walutowego oraz dopuszczalności zastępowania niedozwolonych postanowień. Sąd Najwyższy podkreślił, że wyrok Sądu Apelacyjnego zapadł przed datą uchwały III PZP 6/22, która ustanowiła zasadę prawną dotyczącą nieważności postępowania prowadzonego w składzie jednoosobowym na podstawie ustawy COVID-19, co wykluczyło możliwość uwzględnienia zarzutu nieważności. Sąd Najwyższy odmówił również przyjęcia skargi kasacyjnej z uwagi na oczywistą bezzasadność, wskazując, że nie stwierdzono kwalifikowanych uchybień. W związku z tym, skarga kasacyjna została odrzucona. Sąd Najwyższy prostuje z urzędu oczywistą niedokładność w komparycji zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, polegającą na pominięciu sygnatury akt. Na koniec, zasądzono od banku na rzecz powodów zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie ugruntowanej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego i TSUE w zakresie klauzul abuzywnych w umowach kredytowych denominowanych w walutach obcych oraz kryteriów przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych i prawnych, a jego zastosowanie wymaga analizy konkretnych postanowień umownych i kontekstu sprawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy skarga kasacyjna spełnia wymogi formalne i merytoryczne do jej przyjęcia do rozpoznania przez Sąd Najwyższy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarga kasacyjna nie została przyjęta do rozpoznania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy ocenił, że skarżący nie wykazał istnienia istotnego zagadnienia prawnego, potrzeby wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, nieważności postępowania ani oczywistej zasadności skargi. Kwestie dotyczące klauzul abuzywnych w umowach kredytowych denominowanych w walutach obcych zostały już dostatecznie wyjaśnione w orzecznictwie, a zarzut nieważności postępowania z powodu składu sądu drugiej instancji nie mógł być uwzględniony.
Czy rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego, na podstawie art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-19, prowadzi do nieważności postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale tylko w odniesieniu do orzeczeń wydanych po dacie uchwały III PZP 6/22, która ustanowiła tę zasadę prawną.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę III PZP 6/22, która uznała, że rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego na podstawie art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-19 ogranicza prawo do sprawiedliwego rozpoznania sprawy i prowadzi do nieważności postępowania. Jednakże, Sąd Najwyższy podkreślił, że wykładnia ta obowiązuje od dnia podjęcia uchwały (26 kwietnia 2023 r.), a wyrok Sądu Apelacyjnego w tej sprawie zapadł wcześniej (26 stycznia 2022 r.), co wykluczyło możliwość uwzględnienia zarzutu nieważności.
Jakie są skutki uznania postanowień umownych za abuzywne w umowach kredytowych denominowanych w walucie obcej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Postanowienia takie są niedopuszczalne jako kształtujące prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, a ich bezskuteczność może prowadzić do upadku umowy w całości.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do utrwalonego orzecznictwa, zgodnie z którym klauzule przeliczeniowe i klauzule ryzyka walutowego w umowach kredytowych denominowanych w walucie obcej, jeśli są nietransparentne i pozostawiają pole do arbitralnego działania banku, są uznawane za abuzywne. Ich bezskuteczność może prowadzić do upadku umowy w całości, chyba że konsument wyraźnie sobie tego nie życzy, a brak zastąpienia niedozwolonego postanowienia narażałby go na szczególnie niekorzystne skutki.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K.D. | osoba_fizyczna | powód |
| J.D. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (13)
Główne
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy klauzul niedozwolonych (abuzywnych) w umowach z konsumentami.
Pomocnicze
k.p.c. art. 51
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 350 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do sprostowania oczywistej niedokładności w komparycji orzeczenia.
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania z powodu wydania orzeczenia przez sąd drugiej instancji w składzie sprzecznym z przepisami prawa.
k.p.c. art. 391
Kodeks postępowania cywilnego
Odpowiednie stosowanie przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji do postępowania przed sądem drugiej instancji.
k.p.c. art. 398 § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Wymaganie uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
k.p.c. art. 398 § 13
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek brania pod rozwagę nieważności postępowania z urzędu.
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Odpowiednie stosowanie przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji do postępowania kasacyjnego.
k.c. art. 358 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy zastąpienia niedozwolonego postanowienia umownego.
k.c. art. 358
Kodeks cywilny
Dotyczy zobowiązań w walucie obcej.
ustawa COVID. art. 15zzs § 1
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Umożliwiała rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. § 10 § ust. 4 pkt 2
Podstawa do ustalenia wysokości opłat za czynności adwokackie w postępowaniu kasacyjnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewykazanie przez skarżącego przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni, nieważność postępowania, oczywista zasadność). • Ugruntowane orzecznictwo Sądu Najwyższego i TSUE dotyczące klauzul abuzywnych w umowach kredytowych. • Wyrok Sądu Apelacyjnego zapadł przed datą uchwały III PZP 6/22, co wyklucza zarzut nieważności postępowania z powodu składu sądu.
Odrzucone argumenty
Istnienie istotnego zagadnienia prawnego wymagającego wykładni przepisów art. 385¹ § 1 i 2 k.c. • Nieważność postępowania przed sądem drugiej instancji z powodu rozpoznania sprawy w składzie jednoosobowym na podstawie ustawy COVID-19. • Oczywista zasadność skargi kasacyjnej.
Godne uwagi sformułowania
prostuje z urzędu niedokładność w komparycji zaskarżonego wyroku • odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania • zasądza od pozwanego Banku spółki akcyjnej w W. na rzecz powodów K.D. i J.D. kwotę 5 434 (...) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego • określenie wysokości należności obciążającej kredytobiorcę w umowie kredytu powiązanej z walutą obcą z odwołaniem do kursu waluty obcej ustalanego jednostronnie przez bank, bez wskazania obiektywnych kryteriów jego oznaczania, jest nietransparentne, pozostawia pole do arbitralnego działania banku i w ten sposób obarcza kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz narusza równorzędność stron umowy kredytu. • klauzule przeliczeniowe są ściśle związane z postanowieniami wyrażającymi ryzyko walutowe, ponieważ klauzula ryzyka walutowego nie może funkcjonować bez klauzuli określającej sposób przeliczenia zobowiązań stron w celu ustalenia ich wysokości. • przepisy dyrektywy Rady 93/13/EWG (...) stoją na przeszkodzie temu, by sąd krajowy po stwierdzeniu nieuczciwego charakteru warunku umowy (...) mógł zaradzić lukom wynikającym z usunięcia nieuczciwego warunku (...) poprzez zastosowanie przepisów prawa krajowego, które mogłyby mieć zastosowanie do rozważanej umowy tylko odpowiednio lub przez analogię • mechanizm indeksacji powinien być opisany w sposób umożliwiający konsumentowi oszacowanie wysokości przyszłych zobowiązań.
Skład orzekający
Dariusz Dończyk
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie ugruntowanej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego i TSUE w zakresie klauzul abuzywnych w umowach kredytowych denominowanych w walutach obcych oraz kryteriów przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych i prawnych, a jego zastosowanie wymaga analizy konkretnych postanowień umownych i kontekstu sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu klauzul abuzywnych w kredytach frankowych i stanowi potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej, co jest istotne dla wielu konsumentów i prawników. Dodatkowo, porusza kwestie proceduralne związane z funkcjonowaniem Sądu Najwyższego.
“Kredyty frankowe: Sąd Najwyższy potwierdza stanowisko ws. klauzul abuzywnych i odrzuca skargę banku.”
Dane finansowe
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 5434 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.