I CSK 3884/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej, postanowieniem z dnia 31 marca 2025 r., odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej wniesionej przez pozwanego Bank S.A. w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 22 maja 2023 r., który utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Toruniu z dnia 18 maja 2022 r. Sąd Okręgowy ustalił nieważność umowy o kredyt mieszkaniowy z dnia 22 kwietnia 2011 r. zawartej między powodami J.M. i M.M. a Bankiem S.A., zasądzając na rzecz powodów kwoty 276 673,01 zł i 5 347,05 zł wraz z odsetkami. Sąd Apelacyjny oddalił apelację banku. Bank zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego skargą kasacyjną, powołując się na istotne zagadnienia prawne dotyczące możliwości przekształcenia umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej w umowę złotową, obowiązku sądu pouczenia konsumenta o skutkach upadku umowy oraz daty naliczania odsetek od zwrotu nienależnego świadczenia. Sąd Najwyższy, analizując wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania, stwierdził, że podniesione przez skarżącą zagadnienia prawne były już wielokrotnie przedmiotem rozstrzygnięć w orzecznictwie Sądu Najwyższego i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W szczególności, Sąd Najwyższy podkreślił, że eliminacja klauzul indeksacyjnych prowadząca do deformacji umowy może skutkować jej nieważnością, a przekształcenie kredytu walutowego w złotowy z zastosowaniem stawki WIBOR jest niedopuszczalne. Odnosząc się do obowiązku informacyjnego sądu wobec konsumenta, Sąd Najwyższy wskazał, że sąd powinien obiektywnie i wyczerpująco poinformować konsumenta o konsekwencjach upadku umowy, jednakże nie może wiążąco przesądzić wyniku przyszłego procesu z powództwa banku. Kwestia naliczania odsetek od zwrotu nienależnego świadczenia została wyjaśniona w świetle orzecznictwa TSUE, zgodnie z którym roszczenia te mają charakter bezterminowy i powinny być spełnione niezwłocznie po wezwaniu. Wobec powyższego, Sąd Najwyższy uznał, że argumentacja skarżącej nie stwarza podstaw do przyjęcia skargi do rozpoznania i na podstawie art. 398^9 § 2 k.p.c. odmówił jej przyjęcia, zasądzając od banku na rzecz powodów zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego i TSUE w zakresie klauzul abuzywnych w umowach kredytów walutowych, skutków ich eliminacji oraz obowiązków informacyjnych sądu wobec konsumenta.
Dotyczy konkretnego typu umowy kredytowej (indeksowanej do waluty obcej) i specyficznych zagadnień proceduralnych związanych ze skargą kasacyjną. Odmowa przyjęcia skargi oznacza brak nowej wykładni SN.
Zagadnienia prawne (3)
Czy w przypadku stwierdzenia przez sąd, że po wyeliminowaniu klauzul indeksacyjnych umowa kredytu indeksowanego do waluty obcej nie może być dalej wykonywana, sąd może uznać ją za ważną jako umowę kredytu w złotych polskich, przy zastosowaniu stawki referencyjnej właściwej dla kredytu w PLN?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, eliminacja klauzul indeksacyjnych prowadząca do deformacji umowy, która uniemożliwia odtworzenie praw i obowiązków stron, skutkuje nieważnością umowy. Przekształcenie kredytu walutowego w złotowy z zastosowaniem stawki WIBOR jest niedopuszczalne.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołuje się na utrwalone orzecznictwo SN i TSUE, zgodnie z którym niedopuszczalne jest przekształcanie kredytu walutowego w złotowy poprzez eliminację ryzyka kursowego, gdyż stanowi to daleko idącą modyfikację umowy, prowadzącą do jej nieważności. Sąd nie może modyfikować abuzywnych postanowień, nawet jeśli odpowiadałoby to woli stron, gdyż naruszałoby to cel Dyrektywy 93/13.
Czy sąd, stwierdzając abuzywność postanowień umowy kredytu konsumenckiego i pouczając konsumenta o prawdopodobnym wyniku sprawy oraz konsekwencjach upadku umowy, musi przedstawić przybliżone kwoty ewentualnych roszczeń banku, czy wystarczy wskazanie kategorii tych roszczeń?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd powinien wskazać konsumentowi w sposób obiektywny i wyczerpujący konsekwencje prawne upadku umowy, w tym potencjalne roszczenia banku, ale nie musi precyzyjnie określać kwot, jeśli nie jest to możliwe lub wiążące.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołuje się na swoje wcześniejsze orzecznictwo oraz wyroki TSUE, zgodnie z którymi sąd krajowy powinien poinformować konsumenta o skutkach upadku umowy, w tym o potencjalnych roszczeniach restytucyjnych banku. Pouczenie to ma na celu ochronę konsumenta, a nie usprawiedliwienie opóźnienia banku. Sąd nie może wiążąco przesądzić wyniku przyszłego procesu z bankiem.
Od jakiego dnia należy naliczać odsetki ustawowe za opóźnienie od kwot zasądzonych na rzecz kredytobiorcy-konsumenta w ramach zwrotu nienależnego świadczenia, po ustaleniu nieważności umowy z powodu abuzywnych klauzul?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odsetki ustawowe za opóźnienie od kwot zasądzonych z tytułu zwrotu nienależnego świadczenia powinny być naliczane od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne, zazwyczaj po wezwaniu do zapłaty.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołuje się do wyroku TSUE z 7 grudnia 2023 r. (C-120/22), który wykluczył uzależnianie wykonywania praw konsumenta z Dyrektywy 93/13 od złożenia przez niego oświadczenia o zgodzie na nieważność umowy. Roszczenia z tytułu nienależnego świadczenia mają charakter bezterminowy i stają się wymagalne po wezwaniu do zapłaty.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.M. | osoba_fizyczna | powód |
| J.M. | osoba_fizyczna | powód |
| [...] Bank spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanka do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, wymagająca istnienia istotnego zagadnienia prawnego.
Pomocnicze
k.p.c. art. 156 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy pouczenia stron przez sąd.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Definicja niedozwolonych postanowień umownych.
k.p.c. art. 398^4 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wymóg uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 98 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów w postępowaniu kasacyjnym.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Dotyczy wymagalności świadczenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Podniesione przez bank zagadnienia prawne nie spełniają wymogów istotnego zagadnienia prawnego lub rozbieżności w orzecznictwie, gdyż były już wielokrotnie rozstrzygane przez Sąd Najwyższy i TSUE. • Eliminacja klauzul indeksacyjnych prowadząca do deformacji umowy skutkuje jej nieważnością, a przekształcenie kredytu walutowego w złotowy jest niedopuszczalne. • Obowiązek informacyjny sądu wobec konsumenta jest realizowany poprzez wskazanie potencjalnych konsekwencji upadku umowy, a nie precyzyjne określanie kwot roszczeń banku. • Roszczenia z tytułu zwrotu nienależnego świadczenia są bezterminowe i wymagalne po wezwaniu do zapłaty, niezależnie od złożenia dodatkowych oświadczeń przez konsumenta.
Odrzucone argumenty
Istnienie istotnego zagadnienia prawnego w kwestii możliwości przekształcenia umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej w umowę złotową. • Potrzeba wykładni przepisów w zakresie obowiązku sądu pouczenia konsumenta o skutkach upadku umowy. • Wątpliwości w orzecznictwie dotyczące daty naliczania odsetek od zwrotu nienależnego świadczenia.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w interesie publicznym. • Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą usuwanie błędów w zakresie wykładni i stosowania prawa w każdej indywidualnej sprawie. • Nie istnieje przy tym istotne zagadnienie prawne, jeżeli Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w kwestii tego zagadnienia oraz wykładni przepisów i wyraził swój pogląd we wcześniejszych orzeczeniach, a nie zachodzą żadne okoliczności uzasadniające zmianę tego poglądu. • W judykaturze Sądu Najwyższego zdecydowanie przeważa także pogląd, że niedopuszczalne jest przekształcenie kredytu powiązanego z walutą obcą w kredyt złotowy oprocentowany stawką LIBOR lub co postuluje skarżąca we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania - WIBOR. • Negatywnym skutkiem upadku umowy dla konsumenta nie może być obowiązek zapłaty za korzystanie przez wiele lat z kapitału banku.
Skład orzekający
Monika Koba
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego i TSUE w zakresie klauzul abuzywnych w umowach kredytów walutowych, skutków ich eliminacji oraz obowiązków informacyjnych sądu wobec konsumenta."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego typu umowy kredytowej (indeksowanej do waluty obcej) i specyficznych zagadnień proceduralnych związanych ze skargą kasacyjną. Odmowa przyjęcia skargi oznacza brak nowej wykładni SN.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów walutowych i klauzul abuzywnych, a odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej przez Sąd Najwyższy potwierdza ugruntowaną linię orzeczniczą, co jest istotne dla prawników i konsumentów.
“Sąd Najwyższy nie daje szans bankom w sporach o kredyty walutowe – kolejna skarga kasacyjna odrzucona!”
Dane finansowe
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 5434 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.