I CSK 380/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z powodu niezbadania przez sądy niższych instancji stanu prawnego obowiązującego w chwili wyrokowania.
Sprawa dotyczyła stwierdzenia nieważności uchwały spółdzielni mieszkaniowej w przedmiocie bonifikat z tytułu przekształcenia prawa lokatorskiego na własnościowe. Sądy niższych instancji uznały uchwałę za nieważną, opierając się na wcześniejszym orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok, wskazując na konieczność zbadania stanu prawnego obowiązującego w chwili wyrokowania oraz treści statutu po jego zmianie.
Sąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną pozwanej Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "S." od wyroku Sądu Apelacyjnego, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego stwierdzający nieważność uchwały nr 14/04 spółdzielni dotyczącej bonifikat z tytułu przekształcenia prawa lokatorskiego na spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu. Sądy niższych instancji oparły swoje rozstrzygnięcie na art. 111 ust. 4 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, który został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją. Sąd Najwyższy, mimo że uznał za prawidłowe założenie, iż przepisy ustawy uznane za niezgodne z Konstytucją pozbawiają mocy obowiązującej odpowiadające im unormowania statutów, wskazał na istotne uchybienia. Sądy obu instancji zaniechały zbadania stanu prawnego obowiązującego w chwili wyrokowania oraz ustalenia treści § 19 statutu po jego zmianie uchwałą z dnia 18 września 2004 r. Sąd Najwyższy podkreślił, że jedynie w przypadku niezgodności zaskarżonej uchwały z prawem obowiązującym w chwili orzekania można by uznać ją za nieważną. Zwrócono uwagę, że art. 111 ust. 1 pkt 5 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych zawiera normę semiimperatywną, dopuszczającą statutowe rozwiązania korzystniejsze dla członków. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Niekoniecznie. Nieważność uchwały zależy od tego, czy jest ona sprzeczna z prawem obowiązującym w chwili wyrokowania, a nie tylko z prawem, na którym pierwotnie się opierała, jeśli zostało ono później zmienione lub uznane za niekonstytucyjne.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że sądy niższych instancji zaniechały zbadania stanu prawnego obowiązującego w chwili wyrokowania oraz treści statutu po jego zmianie. Podkreślono, że uchwała może być uznana za nieważną jedynie w przypadku niezgodności z prawem obowiązującym w chwili orzekania. Zwrócono uwagę na charakter norm semiimperatywnych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. F. | osoba_fizyczna | powód |
| Spółdzielnia Budowlano-Mieszkaniowa "S." w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
Ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych art. 111 § 4
uznany przez TK za niezgodny z Konstytucją
Ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych art. 111 § 1
w brzmieniu nadanym przez ustawę z dnia 3 czerwca 2005 r., zawiera normę semiimperatywną
Pomocnicze
k.c. art. 58 § 1 i 3
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 316 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
w zw. z art. 328 § 2 k.p.c.
Konstytucja RP art. 8 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 178 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 188
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 190 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niezbadanie przez sądy niższych instancji stanu prawnego obowiązującego w chwili wyrokowania. Niezbadanie przez sądy niższych instancji treści § 19 statutu po jego zmianie uchwałą z dnia 18 września 2004 r.
Godne uwagi sformułowania
Statut osoby prawnej nie może bowiem zawierać unormowań niezgodnych z prawem powszechnie obowiązującym, w tym i z Konstytucją. Jedynie zaś w wypadku niezgodności zaskarżonej uchwały z obowiązującym prawem w chwili orzekania byłyby podstawy do uznania jej za nieważną. art. 111 ust. 1 pkt 5 [...] zawiera tzw. normę semiimperatywną, tj. jednostronnie bezwzględnie obowiązującą, a więc dopuszczające statutowe rozwiązania korzystniejsze dla członków.
Skład orzekający
Tadeusz Wiśniewski
przewodniczący
Marian Kocon
sprawozdawca
Iwona Koper
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących nieważności uchwał spółdzielni mieszkaniowych w kontekście zmian stanu prawnego i orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o spółdzielniach mieszkaniowych i jej interpretacją w kontekście zmian legislacyjnych i konstytucyjnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z prawami członków spółdzielni mieszkaniowych i wpływem orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego na ważność uchwał. Pokazuje, jak istotne jest badanie aktualnego stanu prawnego przez sądy.
“Czy uchwała spółdzielni sprzed lat może być nieważna z powodu zmiany prawa? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt I CSK 380/06 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 stycznia 2007 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący) SSN Marian Kocon (sprawozdawca) SSN Iwona Koper Protokolant Beata Rogalska w sprawie z powództwa A. F. przeciwko Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "S." w W. o stwierdzenie nieważności uchwały nr 14/04 i uchylenie uchwały nr 17/04, po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 10 stycznia 2007 r., skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 27 czerwca 2006 r., uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego. 2 Uzasadnienie Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 27 czerwca 2006 r. oddalił apelację Spółdzielni Budowlano - Mieszkaniowej S. od wyroku Sądu Okręgowego w W., którym ten Sąd stwierdził, że uchwała nr 14/04 XXI zebrania przedstawicieli tej Spółdzielni podjęta dnia 18 września 2004 r. w przedmiocie zmiany § 19 jej statutu, w zakresie, w jakim przewidziano bonifikaty z tytułu przekształcenia lokatorskiego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego na spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, jest nieważna. U podłoża tego wyroku legło stanowisko, że przytoczone unormowanie statutu oparto na art. 111 ust. 4 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych uznanym przez Trybunał Konstytucyjny z niezgodny z Konstytucją. Skarga kasacyjna pozwanej - oparta na obu podstawach z art. 3983 § 1 k.p.c. - zawiera zarzut naruszenia art. 58 § 1 i 3 k.c., art. 316 § 1 k.p.c., art. 382 k.p.c., art. 391 § 1 w zw. z art. 328 § 2 k.p.c., a także art., 8 ust. 2, art. 178 ust. 1, art. 188 i art.190 ust. 3 Konstytucji RP, i zmierza do uchylenia powyższego wyroku. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Sąd Apelacyjny wyszedł z prawidłowego założenia, że uznanie przez Trybunał Konstytucyjny przepisów ustawy za niezgodne z Konstytucją pozbawia mocy obowiązującej także odpowiadające im unormowania statutów spółdzielni. Statut osoby prawnej nie może bowiem zawierać unormowań niezgodnych z prawem powszechnie obowiązującym, w tym i z Konstytucją. Sąd Apelacyjny, podobnie jak Sąd Okręgowy, zaniechał jednak zbadania stanu prawnego obowiązującego w chwili wyrokowania oraz ustalenia treści § 19 statutu po jego zmianie uchwałą z dnia 18 września 2004 r. W wyniku zaś tego zaniechania obydwa orzekające w niniejszej sprawie Sądy nie zajęły stanowiska w kwestii, czy unormowanie statutu, w tym jego § 19, określające warunki nabycia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu (prawa rzeczowego ograniczonego) jest niezgodne z art. 111 ust. 1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych w brzmieniu obowiązującym w chwili wyrokowania (nadanym przez ustawę z dnia 3 czerwca 2005 r., Dz.U. 2005, Nr 122, poz. 1024, zmieniającą ustawę o spółdzielniach mieszkaniowych z dniem 22 lipca 2005 r.). Jedynie zaś w wypadku niezgodności 3 zaskarżonej uchwały z obowiązującym prawem w chwili orzekania byłyby podstawy do uznania jej za nieważną. Trzeba tu zauważyć, że art. 111 ust. 1 pkt 5, podobnie jak i art. 12 ust. 1 pkt 5 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych zawiera tzw. normę semiimperatywną, tj. jednostronnie bezwzględnie obowiązującą, a więc dopuszczające statutowe rozwiązania korzystniejsze dla członków. Uwaga ta odnosi się zarówno do dotychczasowego, jak i przeszłych unormowań statutów skarżącej. Z tych przyczyn orzeczono, jak w wyroku. jz
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI