I CSK 3737/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpatrywał skargę kasacyjną wniesioną przez Bank [...] w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach dotyczącego sprawy o ustalenie stosunku prawnego z powództwa K.M. i M.M. Bank domagał się uchylenia wyroku i oddalenia powództwa lub przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Jako podstawę wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania, bank wskazał na potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie, w tym przepisów dyrektywy 93/13, kodeksu cywilnego (art. 65, 354, 358 § 2, 385¹ § 1, 385² k.c.) oraz ustawy Prawo bankowe (art. 69 ust. 3 pr.bank.). Dodatkowo podniesiono zagadnienie prawne związane z kontrolą incydentalną abuzywności klauzul, możliwością odwołania się do stawki WIBOR w przypadku stwierdzenia abuzywności klauzul indeksacyjnych oraz wykładnią art. 189 k.p.c. Sąd Najwyższy, odmawiając przyjęcia skargi do rozpoznania, podkreślił, że sformułowanie wniosku wymaga wykazania konkretnego przepisu prawa, przedmiotu rozbieżnej wykładni, jej przyczyn oraz związku z wynikiem postępowania kasacyjnego. Stwierdzono, że zbiorcze określenie wykładni szeregu przepisów nie spełnia wymogu. Wskazano, że istotne zagadnienie prawne powinno być nowe i nierozwiązane, a sformułowane na podstawie stanu faktycznego sprawy. Sąd Najwyższy zaznaczył, że wskazane przez skarżącego przepisy były już przedmiotem wielu wypowiedzi Sądu Najwyższego, a stanowisko o niedozwolonym charakterze klauzul indeksacyjnych jest ugruntowane. Podobnie, kwestia skutków stwierdzonej abuzywności, w tym możliwość nieważności umowy lub jej uzupełnienia, została już rozstrzygnięta w orzecznictwie. Sąd Najwyższy odwołał się do licznych orzeczeń Sądu Najwyższego i wyroków TSUE, potwierdzając ugruntowane stanowisko w sprawie klauzul abuzywnych w umowach kredytów denominowanych lub indeksowanych do waluty obcej. Odnosząc się do art. 189 k.p.c., wskazano, że orzecznictwo dopuszcza ustalenie stosunku prawnego, gdy istnieją dalsze skutki, których dochodzenie w drodze powództwa o świadczenie nie jest możliwe lub aktualne. Ostatecznie, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, obciążając bank kosztami postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowane stanowisko Sądu Najwyższego w zakresie wymogów formalnych skargi kasacyjnej oraz interpretacji przepisów dotyczących klauzul abuzywnych w umowach kredytowych, w tym kwestii skutków stwierdzonej abuzywności i braku podstaw do zastępowania stawek oprocentowania.
Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z powodu niespełnienia wymogów formalnych i merytorycznych.
Zagadnienia prawne (6)
Czy sformułowanie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania oparte na potrzebie wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie spełnia wymogi formalne i merytoryczne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wymaga wykazania konkretnego przepisu, przedmiotu rozbieżnej wykładni, jej przyczyn oraz związku z wynikiem postępowania kasacyjnego. Zbiorcze określenie wykładni szeregu przepisów nie spełnia wymogu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania musi być precyzyjnie sformułowany, wskazując konkretne przepisy, budzące wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, a także uzasadniając potrzebę wykładni w kontekście sprawy. Zbiorcze ujęcie wielu przepisów nie jest wystarczające.
Czy wskazane przez skarżącego zagadnienia prawne dotyczące klauzul abuzywnych w umowach kredytowych stanowią nowe, nierozwiązane kwestie, których wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wskazane przepisy były już przedmiotem wielu wypowiedzi Sądu Najwyższego, a stanowisko w sprawie klauzul abuzywnych jest ugruntowane w orzecznictwie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że zagadnienia prawne podniesione przez bank, dotyczące klauzul indeksacyjnych i ich abuzywności, nie stanowią nowych kwestii. Orzecznictwo Sądu Najwyższego i TSUE jest już ugruntowane w tym zakresie, a stanowisko dotyczące niedozwolonego charakteru klauzul arbitralnie ustalających kurs waluty jest ustalone.
Jakie są skutki stwierdzonej abuzywności klauzul indeksacyjnych w umowach kredytów bankowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W przypadku stwierdzenia abuzywności klauzul indeksacyjnych, rozważyć należy nieważność umowy, brak wejścia w miejsce bezskutecznych postanowień dodatkowych lub uzupełnienie umowy przez sąd. Obecnie za wiodącą przyjmuje się pierwszą możliwość (nieważność umowy).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy, powołując się na orzecznictwo polskie i TSUE, przedstawił możliwe sposoby rozstrzygnięcia sporów o ważność umów kredytowych z abuzywnymi klauzulami indeksacyjnymi. Wskazano, że dominującym stanowiskiem jest stwierdzenie nieważności umowy, jeśli bez klauzuli abuzywnej nie może funkcjonować.
Czy nowelizacja Prawa bankowego z 2011 r. (wprowadzenie art. 69 ust. 3) eliminuje abuzywność klauzul przeliczeniowych w umowach kredytów denominowanych lub indeksowanych do waluty obcej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, możliwość spłacania na przyszłość w walucie obcej nie eliminuje wadliwości abuzywnych klauzul umownych ocenianych według stanu na datę zawarcia umowy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że wprowadzenie możliwości spłacania kredytu w walucie obcej po nowelizacji Prawa bankowego nie usuwa wadliwości klauzul umownych ocenianych w momencie zawarcia umowy.
Czy wyeliminowanie abuzywnych klauzul przeliczeniowych prowadzi do utrzymania w mocy kredytu indeksowanego kursem CHF jako kredytu złotowego oprocentowanego według stawki LIBOR lub zastąpienia stawki LIBOR stawką WIBOR?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak jest podstaw do zastąpienia stawki oprocentowania LIBOR stawką WIBOR.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy jednoznacznie stwierdził, że wyeliminowanie abuzywnych klauzul przeliczeniowych nie skutkuje utrzymaniem kredytu indeksowanego kursem CHF jako kredytu złotowego oprocentowanego według stawki LIBOR, ani nie pozwala na zastąpienie LIBOR stawką WIBOR.
Czy powództwo o ustalenie stosunku prawnego lub prawa na podstawie art. 189 k.p.c. jest dopuszczalne, gdy ze spornego stosunku wynikają dalsze skutki, których dochodzenie w drodze powództwa o świadczenie nie jest możliwe lub aktualne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, orzecznictwo dopuszcza przyjęcie, że interes prawny w ustaleniu może istnieć mimo możliwości dochodzenia świadczenia, jeżeli ze spornego stosunku wynikają dalsze skutki.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy potwierdził, że powództwo o ustalenie na podstawie art. 189 k.p.c. jest dopuszczalne, gdy rozstrzyga wątpliwości co do istnienia węzła obligacyjnego, a ze stosunku prawnego wynikają dalsze skutki, których dochodzenie w drodze powództwa o świadczenie nie jest możliwe lub aktualne.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K.M. | osoba_fizyczna | powód |
| M.M. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank [...] w W. Oddział w Polsce | spółka | pozwany |
Przepisy (51)
Główne
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, w tym potrzebę wykładni przepisów budzących wątpliwości lub istotne zagadnienie prawne.
Pomocnicze
dyrektywa 93/13 art. 4 § ust. 2
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
dyrektywa 93/13 art. 6 § ust. 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
k.c. art. 65
Kodeks cywilny
k.c. art. 354
Kodeks cywilny
k.c. art. 358 § § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy klauzul niedozwolonych (abuzywnych) w umowach z konsumentami.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
pr.bank. art. 69 § ust. 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe
Dotyczy możliwości dokonywania spłat rat kapitałowo-odsetkowych oraz przedterminowej spłaty w walucie obcej w przypadku kredytu denominowanego lub indeksowanego do waluty innej niż polska.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy powództwa o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.
k.p.c. art. 398 § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy wymogów formalnych skargi kasacyjnej.
k.c. art. 3 § CZP 62/07
Kodeks cywilny
k.c. art. 3 § CZP 6/21
Kodeks cywilny
k.c. art. 3 § CSK 204/13
Kodeks cywilny
k.c. art. 4 § CSK 285/16
Kodeks cywilny
k.c. art. 2 § CSK 632/17
Kodeks cywilny
k.c. art. 7 § CSK 1541/22
Kodeks cywilny
k.c. art. 1 § CSK 3031/22
Kodeks cywilny
k.c. art. 1 § CSK 3374/22
Kodeks cywilny
k.c. art. 1 § CSK 4338/22
Kodeks cywilny
k.c. art. 1 § CSK 1049/14
Kodeks cywilny
k.c. art. 2 § CSK 750/15
Kodeks cywilny
k.c. art. 4 § CSK 285/16
Kodeks cywilny
k.c. art. 2 § CSK 632/17
Kodeks cywilny
k.c. art. 5 § CSK 559/17
Kodeks cywilny
k.c. art. 2 § CSK 19/18
Kodeks cywilny
k.c. art. 3 § CSK 159/17
Kodeks cywilny
k.c. art. 1 § CSK 242/18
Kodeks cywilny
k.c. art. 4 § CSK 309/18
Kodeks cywilny
k.c. art. 4 § CSK 13/19
Kodeks cywilny
k.c. art. 5 § CSK 382/18
Kodeks cywilny
k.c. art. 1 § CSK 556/18
Kodeks cywilny
k.c. art. 1 § CSKP 55/21
Kodeks cywilny
k.c. art. 1 § CSKP 74/21
Kodeks cywilny
k.c. art. 2 § CSKP 1541/22
Kodeks cywilny
k.c. art. 1 § CSK 3031/22
Kodeks cywilny
k.c. art. 1 § CSK 3374/22
Kodeks cywilny
k.c. art. 1 § CSK 4338/22
Kodeks cywilny
k.c. art. 2 § CSKP 285/22
Kodeks cywilny
k.c. art. 2 § CSKP 293/22
Kodeks cywilny
k.c. art. 1 § C 581/53
Kodeks cywilny
k.c. art. 1 § CR 642/59
Kodeks cywilny
k.c. art. 3 § CZP 102/02
Kodeks cywilny
k.c. art. 1 § CSK 980/14
Kodeks cywilny
k.c. art. 4 § CSK 56/18
Kodeks cywilny
k.c. art. 1 § CSK 380/19
Kodeks cywilny
k.c. art. 3 § CZP 33/01
Kodeks cywilny
k.c. art. 3 § CZP 66/02
Kodeks cywilny
k.c. art. 3 § CZP 64/02
Kodeks cywilny
k.c. art. 3 § CZP 119/08
Kodeks cywilny
k.c. art. 2 § CSK 483/18
Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niespełnienie przez skarżącego wymogów formalnych i merytorycznych dotyczących wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej. • Brak wykazania, że podniesione zagadnienia prawne są nowe i nierozwiązane w orzecznictwie. • Ugruntowane stanowisko Sądu Najwyższego w zakresie klauzul abuzywnych w umowach kredytowych.
Odrzucone argumenty
Potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie (nieudowodniona).
Godne uwagi sformułowania
Sformułowanie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania (...) wymaga wykazania, jaki konkretny przepis prawa, zastosowany w danej sprawie, jest przedmiotem rozbieżnej wykładni w orzecznictwie i na czym rozbieżność ta polega... • Określenie zbiorcze dokonania wykładni szeregu przepisów prawa nie spełnia tego wymogu. • Istotnym zagadnieniem prawnym (...) jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. • Stanowisko o niedozwolonym charakterze postanowień, w których możliwość ustalania kursu walut (...) zależy od arbitralnej decyzji jednej ze stron, jest już ugruntowane w orzecznictwie Sądu Najwyższego. • Wyeliminowanie abuzywnych klauzul przeliczeniowych nie prowadzi do utrzymania w mocy kredytu indeksowanego kursem CHF jako kredytu złotowego oprocentowanego według stawki LIBOR. Brak także podstaw do zastąpienia stawki oprocentowania LIBOR stawką WIBOR.
Skład orzekający
Jacek Widło
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowane stanowisko Sądu Najwyższego w zakresie wymogów formalnych skargi kasacyjnej oraz interpretacji przepisów dotyczących klauzul abuzywnych w umowach kredytowych, w tym kwestii skutków stwierdzonej abuzywności i braku podstaw do zastępowania stawek oprocentowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z powodu niespełnienia wymogów formalnych i merytorycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie SN dotyczące odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej banku w sprawie kredytu jest interesujące ze względu na szczegółowe omówienie wymogów formalnych skargi kasacyjnej oraz utrwalone stanowisko SN w kwestii klauzul abuzywnych, co ma praktyczne znaczenie dla prawników procesowych i bankowych.
“Sąd Najwyższy stawia tamę nieprawidłowym skargom kasacyjnym: bank musi spełnić rygorystyczne wymogi formalne.”
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.