I CSK 373/11
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód R. O. domagał się od Gminy Miejskiej M. zapłaty reszty wynagrodzenia za roboty termoizolacyjne oraz skapitalizowanych odsetek. Gmina wniosła o potrącenie kary umownej, twierdząc, że umowa została wypowiedziana z winy wykonawcy. Sąd Okręgowy oddalił powództwo, uznając umowę za ważną, a wynagrodzenie za ryczałtowe. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok, stwierdzając nieważność umowy z powodu braku podpisu powoda pod jej zasadniczą treścią, co uniemożliwiło potrącenie kary umownej. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną Gminy, uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego. Zgodnie z art. 78 § 1 k.c., do zachowania formy pisemnej wystarczy własnoręczny podpis na dokumencie obejmującym oświadczenie woli. Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Apelacyjny nie wziął pod uwagę wszystkich okoliczności faktycznych, które mogły świadczyć o tym, że podpis powoda pod integralnym załącznikiem do umowy, wraz z ciągłą numeracją i wykonaniem prac, mógł być uznany za podpisanie całej umowy. W związku z tym sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 78 § 1 k.c. w kontekście formy pisemnej umowy i znaczenia podpisu pod integralnymi załącznikami.
Dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych związanych z integracją dokumentów umowy i załącznika.
Zagadnienia prawne (2)
Czy podpis złożony pod załącznikiem do umowy, stanowiącym jej integralną część i posiadającym ciągłość numeracji z umową, jest wystarczający do zachowania formy pisemnej oświadczenia woli w rozumieniu art. 78 § 1 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, podpis złożony pod integralnym załącznikiem do umowy, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności faktycznych wskazujących na wolę związania się całością dokumentu, może być uznany za spełniający wymóg formy pisemnej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Apelacyjny zbyt kategorycznie odrzucił możliwość uznania umowy za ważną tylko dlatego, że podpis powoda znajdował się pod załącznikiem, a nie bezpośrednio pod tekstem umowy. Wskazano, że dokument może składać się z kilku części, a podpis pod integralną częścią, obejmującą całość oświadczenia woli, może być wystarczający.
Czy umowa o roboty budowlane z wynagrodzeniem ryczałtowym może być podstawą do żądania zapłaty za roboty dodatkowe?
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął tej kwestii bezpośrednio, skupiając się na zarzucie naruszenia art. 78 § 1 k.c. Kwestia robót dodatkowych była elementem stanu faktycznego, który miał wpływ na ocenę integracji dokumentów.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. O. | osoba_fizyczna | powód |
| Gmina Miejska M. | instytucja | pozwana |
Przepisy (5)
Główne
k.c. art. 78 § § 1
Kodeks cywilny
Do zachowania formy pisemnej oświadczenia woli wystarczy złożenie własnoręcznego podpisu na dokumencie obejmującym treść oświadczenia woli. Podpis na integralnym załączniku do umowy, obejmującym całość oświadczenia woli, może być uznany za spełniający ten wymóg.
Pomocnicze
k.c. art. 647
Kodeks cywilny
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 3983 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Rozpoznanie zarzutu naruszenia prawa materialnego następuje przy założeniu prawidłowości ustaleń faktycznych.
k.p.c. art. 39815
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Podpis powoda pod załącznikiem nr 1, który stanowił integralną część umowy, wraz z ciągłą numeracją i wykonaniem robót, świadczy o przyjęciu całości oświadczenia woli. • Sąd Apelacyjny nie wziął pod uwagę wszystkich okoliczności faktycznych przy ocenie zachowania formy pisemnej.
Odrzucone argumenty
Podpis powoda pod załącznikiem nie jest tożsamy z podpisaniem umowy, co skutkuje nieważnością umowy i brakiem możliwości potrącenia kary umownej.
Godne uwagi sformułowania
Sama objętość „dokumentu” nie może mieć znaczenia. • Można mówić o tzw. dokumencie zintegrowanym, jeżeli składa się on z kilku części (kilku stron), lecz zawiera to samo oświadczenie woli pochodzące od określonego podmiotu. • Kategorycznie, negatywne stanowisko Sądu Apelacyjnego nie może być uznane za dostatecznie przekonywujące.
Skład orzekający
Jan Górowski
przewodniczący
Mirosław Bączyk
sprawozdawca
Marta Romańska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 78 § 1 k.c. w kontekście formy pisemnej umowy i znaczenia podpisu pod integralnymi załącznikami."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych związanych z integracją dokumentów umowy i załącznika.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu interpretacji formy pisemnej umowy i znaczenia podpisu, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców i prawników zajmujących się kontraktami.
“Czy podpis pod załącznikiem do umowy to to samo co podpis pod umową? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 100 704 PLN
reszta wynagrodzenia: 100 704 PLN
skapitalizowane odsetki: 7980,88 PLN
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.