I CSK 371/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa o zapłatę skierowanego przez M. S.A. przeciwko Samodzielnemu Publicznemu Szpitalowi Klinicznemu. Sąd pierwszej instancji oddalił powództwo. Sąd Apelacyjny, uwzględniając apelację powódki, zasądził od pozwanego Szpitala na rzecz powodowej Spółki kwotę 147.300,52 zł wraz z odsetkami i kosztami. Sąd Apelacyjny uznał umowę z dnia 19 listopada 2012 r. nazwaną „umową gwarancyjną” za umowę mieszaną, zawierającą elementy zobowiązania do usług windykacyjnych oraz poręczenia. Uznał, że postanowienie § 8 umowy posługuje się konstrukcją poręczenia, a nie gwarancji, a celem było nabycie przez powódkę w drodze subrogacji ustawowej spłaconej za pozwanego wierzytelności. Sąd Apelacyjny stwierdził, że nawet jeśli nie doszło do dozwolonej subrogacji, powództwo zasługiwało na uwzględnienie na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu, gdyż pozwany Szpital nie sprzeciwił się dokonaniu przez powódkę zapłaty jego długu wobec A. Pozwany Szpital zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego skargą kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię art. 54 ust. 5 i 6 ustawy o działalności leczniczej oraz niezastosowanie tych przepisów, a także niewłaściwe zastosowanie art. 405 k.c. w zw. z art. 65 § 1 i 2 k.c. Sąd Najwyższy uznał rację strony skarżącej co do wykładni art. 54 ust. 5 i 6 u.d.l., stwierdzając, że zakaz obrotu wierzytelnościami samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej bez zgody organu tworzącego wyłącza również subrogacyjne nabycie wierzytelności. Sąd Najwyższy uznał również, że zastosowanie art. 405 k.c. było przedwczesne z powodu braku stabilnych ustaleń faktycznych dotyczących sprzeciwu pozwanego na spełnienie świadczenia przez osobę trzecią. W konsekwencji Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów o działalności leczniczej dotyczących obrotu wierzytelnościami przez szpitale publiczne oraz stosowania przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu w kontekście braku zgody dłużnika na świadczenie przez osobę trzecią.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej szpitali publicznych i obrotu wierzytelnościami z nimi związanymi.
Zagadnienia prawne (4)
Czy umowa gwarancyjna, która zawiera elementy poręczenia, może być uznana za czynność prawną mającą na celu zmianę wierzyciela w rozumieniu art. 54 ust. 5 i 6 ustawy o działalności leczniczej, nawet jeśli nie jest to bezpośredni przelew wierzytelności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, nawet jeśli bezpośrednią istotą czynności prawnej nie jest zmiana wierzyciela, lecz np. współpraca, gwarancja czy poręczenie, to nie jest wykluczone uznanie takiej umowy za czynność prawną mającą na celu zmianę wierzyciela, jeśli może ona prowadzić do subrogacyjnego nabycia wierzytelności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że o celu czynności prawnej świadczy nie tylko jej konstrukcja, ale także to, czy może być wykorzystywana do osiągnięcia skutku w postaci zmiany wierzyciela, zwłaszcza w celu obejścia nakazu uzyskania zgody organu założycielskiego.
Czy ustawowy zakaz obrotu wierzytelnościami wynikającymi z zobowiązań samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej bez zgody podmiotu tworzącego wyłącza również subrogacyjne nabycie wierzytelności na podstawie art. 518 § 1 pkt 1 k.c. (cessio legis)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ustawowy zakaz obrotu wyłącza również subrogacyjne nabycie wierzytelności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że do cessio legis stosuje się w drodze analogii przepisy o przelewie, a zatem ustawowe zakazy przelewu dotyczą także nabycia wierzytelności w drodze cessio legis. Dopuszczenie w tym zakresie zmiany podmiotu w drodze subrogacyjnego podstawienia byłoby działaniem zmierzającym do obejścia prawa.
Czy zastosowanie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 k.c.) jest dopuszczalne, gdy brak jest stabilnych ustaleń faktycznych co do sprzeciwu dłużnika na spełnienie świadczenia przez osobę trzecią na rzecz wierzyciela?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zastosowanie art. 405 k.c. jest przedwczesne, jeśli brak jest jednoznacznych i stabilnych ustaleń faktycznych co do istnienia lub braku sprzeciwu dłużnika.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że kontrola kasacyjna prawidłowości zastosowania art. 405 k.c. jest niemożliwa wobec niedostatku stabilnych ustaleń faktycznych. Stwierdził, że ustalenie braku sprzeciwu pozwanego na spełnienie świadczenia przez osobę trzecią było przedwczesne, zwłaszcza w kontekście konsekwentnego stanowiska pozwanego i braku zgody na zmianę wierzyciela.
Czy wierzyciel jest zobowiązany przyjąć wymagalne świadczenie od osoby trzeciej i zaliczyć je na poczet zobowiązania dłużnika, chyba że dłużnik sprzeciwił się takiemu działaniu?
Odpowiedź sądu
Tak, wierzyciel powinien zaliczyć świadczenie uzyskane od osoby trzeciej na poczet wykonania zobowiązania ciążącego na dłużniku, chyba że dłużnik sprzeciwił się takiemu działaniu.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny trafnie zinterpretował normy art. 356 § 1 i 2 k.c., zgodnie z którymi wierzyciel powinien przyjąć świadczenie od osoby trzeciej, chyba że dłużnik się temu sprzeciwi.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. S.A. | spółka | powód |
| Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny | instytucja | pozwany |
| A. sp. z o.o. | spółka | wierzyciel strony pozwanej (nieuczestniczący w sporze) |
Przepisy (6)
Główne
u.d.l. art. 54 § ust. 5 i 6
Ustawa o działalności leczniczej
Zakaz obrotu wierzytelnościami samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej bez zgody organu tworzącego wyłącza również subrogacyjne nabycie wierzytelności.
k.p.c. art. 39815 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania przez Sąd Najwyższy w przypadku uwzględnienia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
k.c. art. 518 § § 1 pkt 1
Kodeks cywilny
Subrogacyjne nabycie wierzytelności (cessio legis) podlega zakazom obrotu wierzytelnościami.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Roszczenie z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia wymaga stabilnych ustaleń faktycznych co do wygaśnięcia zobowiązania dłużnika.
k.c. art. 65 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Wykładnia umowy.
k.c. art. 356 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Świadczenie przez osobę trzecią.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna wykładnia i niezastosowanie art. 54 ust. 5 i 6 ustawy o działalności leczniczej. • Przedwczesne zastosowanie art. 405 k.c. z powodu braku stabilnych ustaleń faktycznych.
Godne uwagi sformułowania
o realizacji określonego celu czynności prawnej rozstrzyga nie tylko sama wola jej stron, ale także wola ustawodawcy • ustawowy zakaz obrotu wierzytelnościami [...] wyłącza również subrogacyjne nabycie wierzytelności • brak jednoznacznych stabilnych ustaleń odnośnie do istnienia lub braku sprzeciwu wyrażonego przez pozwany Szpital na spełnienie przez stronę powodową, jako osobę trzecią, świadczenia pozwanego wobec jego wierzyciela czyni przedwczesnym uznanie pozwanego jako bezpodstawnie wzbogaconego
Skład orzekający
Zbigniew Kwaśniewski
przewodniczący-sprawozdawca
Antoni Górski
członek
Anna Kozłowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o działalności leczniczej dotyczących obrotu wierzytelnościami przez szpitale publiczne oraz stosowania przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu w kontekście braku zgody dłużnika na świadczenie przez osobę trzecią."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej szpitali publicznych i obrotu wierzytelnościami z nimi związanymi.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii prawnych związanych z obrotem wierzytelnościami w sektorze medycznym oraz stosowaniem instytucji bezpodstawnego wzbogacenia, co jest istotne dla prawników specjalizujących się w prawie cywilnym i medycznym.
“Szpital nie może pozbyć się długu przez "umowę gwarancyjną" bez zgody organu założycielskiego – Sąd Najwyższy wyjaśnia zasady obrotu wierzytelnościami.”
Dane finansowe
WPS: 147 300,52 PLN
zapłata: 147 300,52 PLN
Sektor
medycyna
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.