I CSK 3705/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z powodu niespełnienia wymogów formalnych i merytorycznych, uznając przedstawione zagadnienie prawne za kazuistyczne, a argumenty za niewystarczające.
Sąd Najwyższy rozpatrywał skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie w sprawie o stwierdzenie nieważności oświadczenia woli z powodu błędu. Skarżący podnieśli zagadnienie prawne dotyczące błędu w rozumieniu art. 84 k.c. oraz oczywistą zasadność skargi. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, wskazując na kazuistyczne sformułowanie zagadnienia prawnego, niedochowanie terminu zawitego przez poprzedniczkę prawną powodów oraz brak sprecyzowania kwalifikowanych naruszeń przepisów prawa. Rozstrzygnięto również o kosztach postępowania.
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną przez następców prawnych M. W. przeciwko R. R., dotyczącą stwierdzenia nieważności oświadczenia woli z powodu błędu. Skarżący domagali się przyjęcia skargi do rozpoznania, argumentując występowaniem zagadnienia prawnego dotyczącego błędu w rozumieniu art. 84 k.c. w kontekście wieloletniego przeświadczenia o pokrewieństwie, a także oczywistej zasadności skargi z powodu rażących naruszeń przepisów. Sąd Najwyższy odmówił jednak przyjęcia skargi do rozpoznania. Uzasadnił to tym, że zagadnienie prawne zostało sformułowane w sposób kazuistyczny, a nawet gdyby miało charakter uniwersalny, nie mogłoby stanowić podstawy do rozpoznania skargi, gdyż sądy niższych instancji oddaliły żądanie z powodu niedochowania terminu zawitego do uchylenia się od skutków oświadczenia woli. Sąd podkreślił, że polemika z ustaleniami faktycznymi jest niedopuszczalna w postępowaniu kasacyjnym. Ponadto, skarżący nie sprecyzowali kwalifikowanych naruszeń przepisów prawa, które uzasadniałyby oczywistą zasadność skargi. Sąd Najwyższy zwrócił również uwagę na wymóg oddzielnego przedstawienia i uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania od podstaw kasacyjnych. W konsekwencji, na podstawie art. 398^9^ § 1 i 2 k.p.c., skargę kasacyjną odrzucono. Rozstrzygnięto także o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz kosztach postępowania kasacyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Nie, skarga kasacyjna nie została przyjęta do rozpoznania. Przedstawione zagadnienie prawne zostało uznane za kazuistyczne i nie spełnia wymogów do przyjęcia skargi. Ponadto, nawet gdyby uznać wątpliwość za uniwersalną, sądy niższych instancji oddaliły żądanie z powodu niedochowania terminu zawitego do uchylenia się od oświadczenia woli, co jest ustaleniem faktycznym niedopuszczalnym do kwestionowania w postępowaniu kasacyjnym.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że zagadnienie prawne musi być nowe i nierozwiązane, a nie kazuistyczne. W tej sprawie problem został sformułowany przez pryzmat konkretnych faktów. Dodatkowo, nawet gdyby problem miał charakter uniwersalny, rozstrzygnięcie sądów niższych instancji opierało się na niedochowaniu terminu zawitego, co jest kwestią faktyczną, a nie prawną podlegającą badaniu w kasacji. Skarżący nie wykazali również oczywistej zasadności skargi poprzez wskazanie kwalifikowanych naruszeń prawa.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. S., D. S., B. S., K. S. | osoba_fizyczna | powodowie - następcy prawni |
| R. R. | osoba_fizyczna | pozwany |
| J. W. | osoba_fizyczna | interwenient uboczny |
Przepisy (6)
Główne
k.c. art. 84
Kodeks cywilny
Sąd odniósł się do definicji błędu w oświadczeniu woli, wskazując, że jego ocena w kontekście konkretnej sprawy nie jest podstawą do przyjęcia skargi kasacyjnej, zwłaszcza gdy rozstrzygnięcie opiera się na innych przesłankach, jak niedochowanie terminu zawitego.
k.p.c. art. 398^9^ § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
k.p.c. art. 398^9^ § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Pomocnicze
k.p.c. art. 398^13^ § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis ten stanowi o niedopuszczalności polemiki z ustaleniami faktycznymi sądów niższych instancji na etapie postępowania kasacyjnego.
k.p.c. art. 398^3^ § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis ten dotyczy ograniczeń podstaw kasacyjnych, w tym zakazu powoływania się na wadliwość ustaleń faktycznych.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do zasądzenia kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zagadnienie prawne musi być nowe i nierozwiązane, a nie kazuistyczne. Rozstrzygnięcie sądów niższych instancji opierało się na niedochowaniu terminu zawitego, co jest kwestią faktyczną niedopuszczalną do kwestionowania w kasacji. Skarżący nie sprecyzowali kwalifikowanych naruszeń przepisów prawa uzasadniających oczywistą zasadność skargi. Wniosek o przyjęcie skargi i jego uzasadnienie muszą być oddzielone od podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia.
Odrzucone argumenty
Wieloletnie przeświadczenie o pokrewieństwie (niebędącym faktycznym usynowieniem) jest błędem w rozumieniu art. 84 k.c. Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona z uwagi na rażące naruszenie przepisów postępowania oraz prawa materialnego.
Godne uwagi sformułowania
zagadnienie prawne musi opisywać problem nowy, nierozwiązany dotychczas w orzecznictwie nie może mieć charakteru kazuistycznego i służyć uzyskaniu przez skarżącego odpowiedzi odnośnie do kwalifikacji prawnej pewnych szczegółowych elementów podstawy faktycznej polemika z ustaleniami faktycznymi sądów jest zaś niedopuszczalna na etapie postępowania kasacyjnego decyzja o przyjęciu skargi do rozpoznania jako oczywiście zasadnej musi opierać się jedynie na naruszeniach kwalifikowanych
Skład orzekający
Mariusz Załucki
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu niespełnienia wymogów formalnych i merytorycznych, w szczególności dotyczących zagadnienia prawnego i oczywistej zasadności, a także przypomnienie o zakazie polemiki z ustaleniami faktycznymi."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych wymogów formalnych i merytorycznych skargi kasacyjnej, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Orzeczenie jest interesujące dla prawników procesowych ze względu na szczegółowe omówienie wymogów formalnych i merytorycznych skargi kasacyjnej oraz uzasadnienie odmowy jej przyjęcia. Dla szerszej publiczności może być mniej atrakcyjne.
“Kiedy Sąd Najwyższy odrzuci Twoją skargę kasacyjną? Kluczowe błędy formalne i merytoryczne.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN I CSK 3705/24 POSTANOWIENIE 14 stycznia 2025 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Mariusz Załucki na posiedzeniu niejawnym 14 stycznia 2025 r. w Warszawie w sprawie z powództwa M. S., D. S., B. S., K. S. - jako następców prawnych M. W. przeciwko R. R. z udziałem interwenienta ubocznego J. W. o stwierdzenie nieważności oświadczenia woli z powodu błędu , na skutek skargi kasacyjnej M. S., D. S., B. S., K. S. - jako następców prawnych M.W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z 9 czerwca 2020 r., I ACa 556/19, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. przyznaje i poleca wypłacić adw. M. K. przez Skarb Państwa – Sąd Apelacyjny w Rzeszowie kwotę 7 500 (siedem tysięcy pięćset) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodom z urzędu . 3. zasądza od powodów na rzecz pozwanego kwotę 7 500 (siedem tysięcy pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego postanowienia powodom do dnia zapłaty. UZASADNIENIE M. S., D. S., B. S. i K. S. – powodowie w sprawie przeciwko R. R. o stwierdzenie nieważności oświadczenia woli z powodu błędu wywiedli skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z 9 czerwca 2020 r. Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania powodowie uzasadnili występowaniem w sprawie następującego zagadnienia prawnego: Czy wieloletnie przeświadczenie zmarłej powódki M. W., że J. M. jest jej synem, a nie wychowankiem, czyli nieuprawnionym do dziedziczenia jest błędem w rozumieniu art. 84 k.c.? Ponadto, zdaniem skarżących, skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona z uwagi na rażące naruszenie przepisów postępowania oraz prawa materialnego . Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazywał już, że zagadnienie prawne musi opisywać problem nowy, nierozwiązany dotychczas w orzecznictwie, a którego wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. Zagadnienie powinno odwoływać się w sposób generalny i abstrakcyjny do treści przepisu, który nie podlega jednoznacznej wykładni, nie może mieć charakteru kazuistycznego i służyć uzyskaniu przez skarżącego odpowiedzi odnośnie do kwalifikacji prawnej pewnych szczegółowych elementów podstawy faktycznej zaskarżonego rozstrzygnięcia. Przedstawiony problem powinine być bowiem zagadnieniem wyłącznie prawnym, nie zaś faktycznym (zob. np. postanowienia SN z 29 maja 2024 r., I CSK 1972/23; z 28 maja 2024 r., I CSK 3902/23; z 22 maja 2024 r., I CSK 3877/23; z 21 marca 2024 r., I CSK 1797/23; z 13 marca 2024 r., I CSK 3806/23; z 25 stycznia 2024 r., I CSK 110/23; z 11 stycznia 2024 r., I CSK 3937/23). Natomiast przesłankę oczywistej zasadności można wykazać, wskazując jedynie na argumenty mieszczące się w zakresie kognicji Sądu Najwyższego. Nie należy więc powoływać się na wadliwość ustaleń faktycznych, ani opierać na innych faktach niż stanowiące podstawę rozstrzygnięcia. (zob. np. postanowienia SN z 11 stycznia 2022 r., II USK 384/21; z 22 grudnia 2021 r., II CSK 390/21; z 31 maja 2021 r., III CSK 152/20; z 13 maja 2021, III USK 103/21 oraz z 9 marca 2021 r., IV CSK 412/20). Skarżący nie sprostali tym wymaganiom z kilku przyczyn. Po pierwsze zagadnienie prawne zostało sformułowane w sposób kazuistyczny, poprzez bezpośrednie odniesienie do realiów rozpoznawanej sprawy. Po drugie, gdyby nawet przyjąć, że przedstawiona wątpliwość ma charakter uniwersalny, a pytanie dotyczy błędnego przeświadczenia o skutkach faktycznego usynowienia, problem ten również nie mógłby stanowić przesłanki do rozpoznania skargi kasayjnej w ninijeszej sprawie. Z ustaleń faktycznych sądów meriti wynika bowiem, że żądanie poprzedniczki prawnej powodów zostało oddalone, nie ze względu na jednoznaczne niezaliczenie tego rodzaju przeświadczenia do kategorii błędów relewantnych prawnie, lecz z powodu niedochowania terminu zawitego, przewidzianego dla uchylenia się od skutków oświadczenia woli. Sądy powszechne ustaliły, że wiedzę o błędzie poprzedniczka skarżących mogła powziąć najpóźniej w 2001 r. Wtedy bowiem toczyło się postępowanie w sprawie spadku po jej mężu, na skutek którego osoba, której przekazano gospodarstwo nie doszła do dziedziczenia jako niebędąca dzieckiem adoptowanym. Zważywszy na to, że oświadczenie o uchyleniu się od skutków złożonego oświadczenia woli zostało złożone dopiero w 2015 r., nie ulega wątpliwości, że roczny termin ustawowy został przekroczony. Polemika z ustaleniami faktycznymi sądów powszechnych jest zaś niedopuszczalna na etapie postępowania kasacyjnego na mocy art. 398 13 § 2 i art. 398 3 § 3 k.p.c. Natomiast w uzasadnieniu przesłanki oczywistej zasadności skargi powodowie nie sprecyzowali, które przepisy zostały ich zdaniem naruszone w sposób kwalifikowany, ani na czym to naruszenie polegało. Należy bowiem podkreślić, że o ile na etapie merytorycznego rozpoznawania skargi kasacyjnej badane są wszelkie podniesione w niej zarzuty, o tyle decyzja o przyjęciu skargi do rozpoznania jako oczywiście zasadnej musi opierać się jedynie na naruszeniach kwalifikowanych, czyli dostrzegalnych bez konieczności przeprowadzenia głębszej analizy oraz wpływających bezpośrednio na wadliwość wydanego rozstrzygnięcia. Nie każde bowiem naruszenie przepisów prawa prowadzi ostatecznie do wydania jaskrawie nieprawidłowego orzeczenia (zob. np. postanowienia SN z 28 lutego 2024 r., I CSK 1671/23; z 12 stycznia 2024 r., I CSK 97/23; z 27 października 2023 r., I CSK 4887/22). Ponadto, wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego uzasadnienie powinny stanowić oddzielną, w pełni samodzielną jednostkę redakcyjną. Każda z tych części skargi kasacyjnej odnosi się bowiem do innego z dwóch etapów postępowania kasacyjnego, dla których przewidziano odmienne składy Sądu Najwyższego. Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie podlegają analizie na etapie przedsądu w składzie jednoosobowym, natomiast przytoczone podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi do rozpoznania w składzie trzyosobowym. Każdy z tych elementów musi być przez skarżącego wyodrębniony, oddzielnie przedstawiony i uzasadniony. Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze okoliczności uzasadniające przyjęcie jej do rozpoznania, nie analizuje zaś podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia (zob. np. postanowienie SN z 20 września 2022 r., I CSK 2402/22). Z tych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 9 § 1 i 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej wnioskodawcy z urzędu rozstrzygnął zaś na podstawie § 10 ust. 4 pkt 2 i § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie. Natomiast podstawą zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego był art. 98 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 i § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych. [a.ł] Mariusz Załucki
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI