I CSK 3646/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną Banku S.A. w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie w sprawie z powództwa J. G. i B. G. o ustalenie i zapłatę. Bank domagał się przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, wskazując na potrzebę wykładni przepisów prawa budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie, w szczególności dotyczących stosowania art. 56 k.c., art. 65 § 2 k.c. w zw. z art. 385¹ § 1 i 2 k.c. oraz art. 385² k.c. w zw. z przepisami dyrektywy 93/13/EWG i Konstytucji RP. Sąd Najwyższy, powołując się na ustaloną linię orzeczniczą, wyjaśnił, że o potrzebie wykładni można mówić jedynie wtedy, gdy z przepisu wynikają różne normy prawne, a brak jest wypowiedzi usuwających te różnice. W ocenie Sądu Najwyższego, problemy prawne podniesione przez bank zostały już wyjaśnione w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości UE oraz Sądu Najwyższego, który konsekwentnie uznaje klauzule indeksacyjne za główne świadczenie kredytobiorcy, ale jednocześnie poddaje je kontroli pod kątem abuzywności, jeśli nie są jasne i precyzyjne. Sąd podkreślił, że abuzywne klauzule indeksacyjne są od początku bezskuteczne, a ich wyeliminowanie może prowadzić do nieważności całej umowy, jeśli nie da się odtworzyć treści praw i obowiązków stron. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, zasądzając od banku na rzecz powodów koszty postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego i TSUE w zakresie klauzul indeksacyjnych w umowach kredytowych, kryteriów przyjęcia skargi kasacyjnej oraz konsekwencji abuzywności postanowień umownych.
Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Zagadnienia prawne (7)
Czy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie, nieważność postępowania lub czy skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w rozumieniu art. 398⁹ § 1 k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ponieważ zagadnienia prawne podniesione przez skarżącego zostały już wyjaśnione w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości UE oraz Sądu Najwyższego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że problemy prawne dotyczące klauzul indeksacyjnych i ich wpływu na ważność umowy kredytu zostały już rozstrzygnięte w licznych orzeczeniach TSUE i SN, co wyklucza potrzebę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z powodu potrzeby wykładni przepisów.
Czy klauzule kształtujące mechanizm indeksacji w umowie kredytu złotowego indeksowanego do waluty obcej (denominowanego w walucie obcej) określają główne świadczenie kredytobiorcy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zgodnie z ustaloną linią orzeczniczą Sądu Najwyższego i Trybunału Sprawiedliwości UE.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołuje się na orzecznictwo TSUE (np. wyrok C-26/13, Kásler i Káslerné Rábai) oraz własne (np. III CSK 159/17), które uznają klauzule indeksacyjne za określające główne świadczenie kredytobiorcy, stanowiące istotę umowy.
Czy klauzule waloryzacyjne, które nie zostały wyrażone w umowie kredytu w sposób jasny i precyzyjny, podlegają badaniu pod kątem spełnienia przesłanek z art. 385¹ § 1 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, podlegają badaniu pod kątem abuzywności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazuje, że wymaganie jasnego i zrozumiałego języka nakazuje przejrzyste przedstawienie mechanizmu i jego konsekwencji ekonomicznych dla konsumenta, a brak tego prowadzi do kontroli na podstawie art. 385¹ § 1 k.c.
Czy postanowienia umowy (regulaminu) pozwalające bankowi swobodnie kształtować kurs waluty obcej mają charakter niedozwolonych postanowień umownych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, mają charakter niedozwolonych postanowień umownych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdza, że takie postanowienia kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy, uzależniając wysokość świadczenia od swobodnej decyzji banku.
Czy wyeliminowanie abuzywnych klauzul przeliczeniowych prowadzi do utrzymania w mocy kredytu indeksowanego jako kredytu złotowego oprocentowanego według stawki LIBOR lub do unieważnienia całej umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wyeliminowanie abuzywnych klauzul przeliczeniowych nie prowadzi do utrzymania w mocy kredytu indeksowanego jako kredytu złotowego, a może prowadzić do unieważnienia całej umowy, jeśli jej utrzymanie po wyłączeniu tych klauzul jest niemożliwe.
Czy bank dopełnił obowiązków informacyjnych co do ryzyka walutowego i kursowego przy zawieraniu umów kredytowych indeksowanych do waluty obcej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie zawsze, wskazanie w umowie ryzyka i odebranie oświadczenia o jego akceptacji nie jest wystarczające.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreśla obowiązek ostrzegawczy instytucji finansowej, która powinna dołożyć szczególnej staranności w zakresie wyraźnego wskazania zagrożeń związanych z produktem finansowym, tak aby konsument zrozumiał ryzyko i potencjalne konsekwencje.
Czy sąd krajowy powinien wskazać stronom konsekwencje prawne usunięcia nieuczciwego warunku umownego, zwłaszcza gdy może to prowadzić do unieważnienia całej umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd krajowy powinien wskazać stronom konsekwencje prawne, aby konsument mógł udzielić wolnej i świadomej zgody.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy, odwołując się do wyroku TSUE C-19/20, stwierdza, że sąd powinien obiektywnie i wyczerpująco poinformować strony o konsekwencjach, co jest szczególnie istotne w przypadku ryzyka unieważnienia umowy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. G. | osoba_fizyczna | powód |
| B. G. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.p.c. art. 398⁹ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Pomocnicze
k.c. art. 56
Kodeks cywilny
k.c. art. 65 § § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 385¹ § § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 385²
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 98 § § 1, 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398²¹
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
P. bank. art. 69 § ust. 3
Prawo bankowe
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kwestie prawne podniesione w skardze kasacyjnej zostały już wyjaśnione w orzecznictwie TSUE i SN. • Brak potrzeby wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie.
Odrzucone argumenty
Potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności w praktyce sądów powszechnych związana z zastosowaniem art. 56 k.c. oraz art. 65 § 2 k.c. w zw. z art. 385¹ § 1 i 2 k.c. oraz 385² k.c. w zw. z przepisami UE i Konstytucji.
Godne uwagi sformułowania
Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do powyższych przesłanek. • Z mającego zastosowanie lub mogącego mieć zastosowanie w sprawie przepisu dekodowane są różne normy prawne, a brak jest wypowiedzi w doktrynie i orzecznictwie, które by te różnice usuwały i wyjaśniały przyczyny ich występowania. • Klauzule kształtujące mechanizm indeksacji... określają główne świadczenie kredytobiorcy. • Klauzule waloryzacyjne, które nie zostały wyrażone w umowie kredytu w sposób jasny i precyzyjny, podlegają badaniu pod kątem spełnienia przesłanek z art. 385¹ § 1 k.c. • Postanowienia umowy (regulaminu), określające zarówno zasady przeliczenia kwoty udzielonego kredytu na złotówki przy wypłacie kredytu, jak i spłacanych rat na walutę obcą, pozwalające bankowi swobodnie kształtować kurs waluty obcej, mają charakter niedozwolonych postanowień umownych. • Abuzywne klauzule indeksacyjne są od początku, z mocy samego prawa, dotknięte bezskutecznością na korzyść kredytobiorcy. • Wyeliminowanie z łączącej strony umowy abuzywnych postanowień umownych rodzi zatem konieczność dokonania oceny, czy umowa w pozostałym zakresie jest możliwa do utrzymania. • Wyeliminowanie abuzywnych klauzul przeliczeniowych nie prowadzi do utrzymania w mocy kredytu indeksowanego jako kredytu złotowego oprocentowanego według stawki LIBOR. […]
Skład orzekający
Marta Romańska
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego i TSUE w zakresie klauzul indeksacyjnych w umowach kredytowych, kryteriów przyjęcia skargi kasacyjnej oraz konsekwencji abuzywności postanowień umownych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie potwierdza ugruntowaną linię orzeczniczą w ważnej dla konsumentów kwestii klauzul indeksacyjnych w umowach kredytowych, co jest nadal tematem budzącym duże zainteresowanie.
“Sąd Najwyższy nie przyjął skargi kasacyjnej banku w sprawie klauzul indeksacyjnych – co to oznacza dla kredytobiorców?”
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.