I CSK 3642/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną przez Bank S.A. w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Siedlcach. Sąd pierwszej instancji zasądził na rzecz powodów K. R. i R. R. kwotę 175 372,22 zł wraz z odsetkami oraz ustalił nieistnienie stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu mieszkaniowego zawartej w 2008 r. Bank w skardze kasacyjnej zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego, w szczególności dotyczących klauzul abuzywnych w umowach konsumenckich, oraz przedstawił szereg pytań prawnych mających uzasadniać potrzebę przyjęcia skargi do rozpoznania. Sąd Najwyższy, powołując się na art. 398^9 § 1 k.p.c., ocenił, że przedstawione przez skarżącego zagadnienia prawne i wątpliwości interpretacyjne zostały już wyjaśnione w ugruntowanym orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, w tym w odniesieniu do statusu konsumenta, interesu prawnego w ustaleniu nieważności umowy oraz skutków abuzywności klauzul indeksacyjnych. W związku z tym Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od banku na rzecz powodów koszty postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy w sprawach dotyczących klauzul abuzywnych w umowach kredytowych, w szczególności gdy zagadnienia prawne zostały już rozstrzygnięte w orzecznictwie SN i TSUE.
Dotyczy wyłącznie oceny przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Zagadnienia prawne (10)
Czy strona powodowa posiada interes prawny w żądaniu ustalenia nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu indeksowanego, jeśli przysługuje jej dalej idące roszczenie o zapłatę, np. z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, interes prawny w ustaleniu nieistnienia stosunku prawnego nie istnieje, jeśli konsumentowi przysługuje powództwo o zwrot nienależnego świadczenia lub może powołać się na bezskuteczność warunku w obronie przed powództwem wzajemnym.
Uzasadnienie
TSUE w wyroku z 23 listopada 2023 r., C-321/22, stwierdził, że art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 stoi na przeszkodzie przepisom krajowym wymagającym dowodu na istnienie interesu prawnego w celu uwzględnienia powództwa konsumenta o stwierdzenie bezskuteczności nieuczciwego warunku, jeśli taki interes nie istnieje z uwagi na możliwość dochodzenia zwrotu nienależnego świadczenia lub powołania się na bezskuteczność w obronie.
Czy klauzule obciążające konsumenta ryzykiem kursowym w umowie kredytu indeksowanego mają charakter jednoznaczny i nie stanowią postanowień niedozwolonych, jeśli bank szczegółowo poinformował konsumenta o ryzyku kursowym, a konsument potwierdził to w umowie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nawet szczegółowe poinformowanie konsumenta i jego potwierdzenie w umowie nie wyłącza kontroli abuzywności klauzul, zwłaszcza w świetle orzecznictwa TSUE.
Uzasadnienie
TSUE w wyrokach z 15 czerwca 2023 r., C-520/21, i 7 grudnia 2023 r., C-140/22, stwierdził, że art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 stoją na przeszkodzie wykładni prawa krajowego, zgodnie z którą wykonywanie praw konsumenta jest uzależnione od jego oświadczenia o braku zgody na utrzymanie abuzywnego warunku i świadomości konsekwencji uznania umowy za nieważną.
Czy norma umowna odesłania do tabeli kursowej banku w umowie kredytu indeksowanego podlega kontroli abuzywności, czy jest wyłączona na mocy art. 1 ust. 2 Dyrektywy 93/13 z uwagi na ustawową podstawę publikowania kursów przez banki (art. 111 ust. 1 pkt 4 Prawa bankowego)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Podlega kontroli abuzywności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołuje się na orzecznictwo TSUE, które nie wyłącza kontroli abuzywności klauzul indeksacyjnych, nawet jeśli opierają się na przepisach prawa bankowego.
Czy stwierdzenie abuzywności postanowień dotyczących indeksacji w umowie kredytu może skutkować upadkiem całej umowy, nawet jeśli jest to obiektywnie niekorzystne dla konsumenta?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, stwierdzenie abuzywności może prowadzić do upadku umowy, zgodnie z celem dyrektywy 93/13.
Uzasadnienie
TSUE w wyroku z 7 grudnia 2023 r., C-140/22, wyjaśnił, że art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 stoją na przeszkodzie wykładni prawa krajowego, która uzależnia wykonywanie praw konsumenta od jego oświadczenia o braku zgody na utrzymanie abuzywnego warunku.
Czy określenie 'niedozwolone postanowienia umowne' dotyczy norm umownych czy jednostek redakcyjnych, i czy dopuszczalne jest wyeliminowanie całości kwestionowanych jednostek redakcyjnych przy abuzywności tylko części norm?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął tej kwestii w sentencji, ale wskazuje na potrzebę wykładni przepisów.
Uzasadnienie
Kwestia ta została podniesiona przez bank jako wątpliwość interpretacyjna, ale Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi, wskazując na wyjaśnienie podobnych zagadnień w orzecznictwie.
Czy wykorzystanie środków z kredytu na cele związane z działalnością gospodarczą eliminuje status konsumenta i ochronę prawną?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął tej kwestii w sentencji, ale wskazuje na potrzebę wykładni przepisów.
Uzasadnienie
Kwestia statusu konsumenta została podniesiona przez bank jako wątpliwość interpretacyjna, a Sąd Najwyższy odnotował, że sporny kredyt został udzielony na budowę domu jednorodzinnego, co może wpływać na status konsumenta.
Czy klauzula 'spreadu' w umowie kredytu indeksowanego stanowi główne świadczenie stron (essentialia negotii) i podlega kontroli abuzywności?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął tej kwestii w sentencji, ale wskazuje na potrzebę wykładni przepisów.
Uzasadnienie
Kwestia ta została podniesiona przez bank jako wątpliwość interpretacyjna, ale Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi, wskazując na wyjaśnienie podobnych zagadnień w orzecznictwie.
Czy niezwiązanie konsumenta klauzulą 'spreadu' skutkuje niezwiązaniem go klauzulą ryzyka walutowego i upadkiem umowy?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął tej kwestii w sentencji, ale wskazuje na potrzebę wykładni przepisów.
Uzasadnienie
Kwestia ta została podniesiona przez bank jako wątpliwość interpretacyjna, ale Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi, wskazując na wyjaśnienie podobnych zagadnień w orzecznictwie.
Czy wykładnia prowadząca do przekształcenia umowy z mocą wsteczną w kredyt złotowy z oprocentowaniem opartym na parametrze waluty indeksacji jest zgodna z zasadami proporcjonalności, równości i pewności prawa?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął tej kwestii w sentencji, ale wskazuje na potrzebę wykładni przepisów.
Uzasadnienie
Kwestia ta została podniesiona przez bank jako wątpliwość interpretacyjna, ale Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi, wskazując na wyjaśnienie podobnych zagadnień w orzecznictwie.
Czy po stwierdzeniu niezwiązania konsumenta klauzulą 'spreadu', umowa powinna być wykonana z wykorzystaniem kursu średniego NBP, zgodnie z przepisami dyspozytywnymi?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął tej kwestii w sentencji, ale wskazuje na potrzebę wykładni przepisów.
Uzasadnienie
Kwestia ta została podniesiona przez bank jako wątpliwość interpretacyjna, ale Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi, wskazując na wyjaśnienie podobnych zagadnień w orzecznictwie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. R. | osoba_fizyczna | powód |
| R. R. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (46)
Główne
k.p.c. art. 398^3 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398^9 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398^9 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Pomocnicze
k.p.c. art. 203 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 316 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dyrektywa Rady 93/13/EWG art. 6 § 1
Dyrektywa Rady 93/13/EWG art. 7 § 1
pr. bank. art. 111 § 1
Ustawa Prawo bankowe
k.c. art. 56
Kodeks cywilny
pr. bank. art. 69 § 2
Ustawa Prawo bankowe
pr. bank. art. 69 § 3
Ustawa Prawo bankowe
ustawa antyspreadowa art. 4
Ustawa z dnia 29 lipca 2011 r. zmieniająca ustawę Prawo bankowe
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 58 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 358 § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 22 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dyrektywa Rady 93/13/EWG art. 1 § 2
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dyrektywa Rady 93/13/EWG art. 3 § 3
Dyrektywa Rady 93/13/EWG art. 8b § 1
Konstytucja art. 31 § 3
Konstytucja art. 32 § 1
k.c. art. 65 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 65 § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 354 § 1
Kodeks cywilny
Ustawa Prawo wekslowe art. 41
ustawa o NBP art. 24 § 3
Ustawa o Narodowym Banku Polskim
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
k.c. art. 410 § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 409
Kodeks cywilny
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 108 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398^21
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § 1^1
Kodeks postępowania cywilnego
Ustawa z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw art. 19 § 1
Ustawa z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw art. 31
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 sierpnia 2014 r. w sprawie określenia brzmienia klauzuli wykonalności art. 2a § § 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 2 § pkt 6
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 10 § ust. 4 pkt 2
Argumenty
Skuteczne argumenty
Podniesione przez bank zagadnienia prawne i wątpliwości interpretacyjne zostały już wyjaśnione w orzecznictwie Sądu Najwyższego i TSUE. • Brak podstaw do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 398^9 § 1 k.p.c.
Odrzucone argumenty
Argumenty banku dotyczące naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego, które miały uzasadniać przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 398^9 § 1 k.p.c.). • Prawidłowe powołanie się na przesłankę w postaci występowania w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (...) wymaga (...) sformułowania tego zagadnienia, wskazaniu przepisu, na tle którego ono powstało i przedstawieniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. • Oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na tym, że w sprawie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (...) wymaga wykazania, że określony przepis prawa, mimo, iż budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo jego niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć. • Podnoszone we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania kwestie prawne i wątpliwości interpretacyjne zostały już wyjaśnione w orzecznictwie (...). […]
Skład orzekający
Władysław Pawlak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy w sprawach dotyczących klauzul abuzywnych w umowach kredytowych, w szczególności gdy zagadnienia prawne zostały już rozstrzygnięte w orzecznictwie SN i TSUE."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie oceny przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie SN odrzucające skargę kasacyjną banku w sprawie kredytu indeksowanego, z odniesieniem do licznych orzeczeń TSUE, pokazuje, jak Sąd Najwyższy stosuje wytyczne unijnego trybunału i kiedy odrzuca argumenty banków dotyczące klauzul abuzywnych.
“Sąd Najwyższy nie daje bankom szans w walce o klauzule abuzywne – skarga kasacyjna odrzucona!”
Dane finansowe
WPS: 175 372,22 PLN
zasądzona kwota: 175 372,22 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.