I CSK 3603/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną przez Bank S.A. w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 24 marca 2023 r. Skarga dotyczyła sprawy z powództwa B. P. i K. P. o ustalenie i zapłatę. Sąd Najwyższy postanowił odrzucić skargę kasacyjną w części dotyczącej punktu 1 zaskarżonego wyroku, który dotyczył sprostowania oczywistej omyłki w komparycji wyroku Sądu Apelacyjnego. Sąd Najwyższy uzasadnił to brakiem możliwości wniesienia skargi kasacyjnej na postanowienie o sprostowaniu orzeczenia. W pozostałym zakresie Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Uzasadnienie tej decyzji opierało się na stwierdzeniu, że skarżąca nie wykazała istnienia istotnych zagadnień prawnych, które wymagałyby rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy. W szczególności, oba sformułowane przez bank pytania prawne dotyczące statusu konsumenta w kontekście przepisów o klauzulach niedozwolonych (art. 22[1] i 385[1] k.c.) oraz indywidualnej oceny postanowień umownych pod kątem abuzywności, zostały już rozstrzygnięte w utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego. Sąd Najwyższy przywołał wcześniejsze orzeczenia, które wyjaśniały kwestie bezpośredniego związku czynności prawnej z działalnością gospodarczą oraz koncentracji indywidualnej kontroli abuzywności na treści normatywnej postanowień umownych. Ponadto, skarżąca nie przedstawiła pogłębionej argumentacji prawnej na rzecz różnych sposobów rozstrzygnięcia tych zagadnień, ograniczając się do wskazania własnego stanowiska. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania na podstawie art. 398[9] § 2 k.p.c. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie przepisów k.p.c. oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUgruntowana interpretacja przepisów dotyczących statusu konsumenta oraz oceny abuzywności klauzul umownych, a także wymogów formalnych skargi kasacyjnej.
Dotyczy specyficznych zagadnień prawnych podniesionych w skardze kasacyjnej; nie stanowi przełomu w orzecznictwie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy dla przyznania osobie fizycznej statusu konsumenta decydujące znaczenie ma cel podjętej czynności (np. pomnożenie majątku, zapewnienie środków utrzymania, odniesienie korzyści podatkowych), czy subiektywne przekonanie tej osoby, że nie dokonywała ona z przedsiębiorcą określonych czynności prawnych w ramach działalności gospodarczej, czy też okoliczności mogące posłużyć obiektywnej ocenie charakteru takiej działalności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, dla przyznania statusu konsumenta decydujące znaczenie ma brak bezpośredniego związku czynności prawnej z prowadzoną działalnością gospodarczą lub zawodową, przy czym dopuszczalne jest, aby element gospodarczy nie stanowił marginalnej części czynności w przypadku czynności o mieszanym celu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na swoje wcześniejsze orzecznictwo (m.in. II CSKP 914/22, I CSK 5084/22, I CSK 482/22), zgodnie z którym kluczowe jest, czy czynność prawna nie zmierza przynajmniej częściowo do zaspokojenia osobistych (konsumpcyjnych) potrzeb. W przypadku czynności o mieszanym celu, element gospodarczy nie może być marginalny.
Czy w świetle przepisów art. 385[1] § 1 k.c. w zw. z postanowieniami przepisu art. 385[2] k.c. oraz w zw. z przepisami art. 3 i art. 6 dyrektywy Rady 93/13/EWG indywidualna ocena postanowień umowy pod kątem potencjalnej abuzywności dokonywana jest bez względu na okoliczności zawarcia umowy, a jeśli uwzględniane są okoliczności zawarcia umowy, to czy okolicznościami takimi winny być m.in. doświadczenie i wiedza konsumenta nabyte wskutek częstego zawierania umów o konkretnych cechach?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, indywidualna kontrola abuzywności postanowień umownych jest skoncentrowana na ocenie ich treści normatywnej, co pozostawia poza zakresem oceny sposób, w jaki postanowienie umowne jest stosowane przez przedsiębiorcę wobec konsumenta, a także indywidualne właściwości konkretnego konsumenta, związane z jego ewentualną ponadprzeciętną wiedzą i doświadczeniem.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do swojego orzecznictwa (m.in. I CSK 3526/22, I CSK 6830/22, I CSK 1144/23), zgodnie z którym ocena abuzywności skupia się na treści postanowienia, a nie na indywidualnych cechach konsumenta czy sposobie stosowania postanowienia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. P. | osoba_fizyczna | powód |
| K. P. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank S.A. w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 385[1] § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy oceny postanowień umownych pod kątem ich abuzywności.
Pomocnicze
k.c. art. 22[1]
Kodeks cywilny
Dotyczy definicji konsumenta i związku czynności z działalnością gospodarczą.
k.c. art. 385[2]
Kodeks cywilny
Dotyczy oceny postanowień umownych pod kątem ich abuzywności.
k.p.c. art. 398[1] § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa dopuszczalność skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 398[9] § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Określa podstawy odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasad zasądzania kosztów postępowania.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozstrzygania o kosztach w orzeczeniu kończącym postępowanie.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów w postępowaniu kasacyjnym.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych § § 2 pkt 7 i § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 20
Podstawa do ustalenia wysokości kosztów zastępstwa procesowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarga kasacyjna niedopuszczalna w części dotyczącej postanowienia o sprostowaniu oczywistej omyłki. • Sformułowane przez skarżącego zagadnienia prawne zostały już rozstrzygnięte w orzecznictwie Sądu Najwyższego. • Brak wystarczającej argumentacji prawnej ze strony skarżącego uzasadniającej potrzebę przyjęcia skargi do rozpoznania.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem odwoławczym, a zarazem kwalifikowanym pismem procesowym o ściśle określonej przez ustawę treści. • Sąd Najwyższy (...) nie jest trzecią instancją sądową, lecz działa w interesie publicznym (...), funkcjonującym na rzecz państwa jako dobra wspólnego. • Występowanie istotnego zagadnienia prawnego wymaga sformułowania takiego zagadnienia prawnego z przytoczeniem argumentów prawnych, świadczących o rozbieżnych ocenach prawnych. • Indywidualna kontrola abuzywności postanowień umownych jest skoncentrowana na ocenie ich treści normatywnej, co pozostawia poza zakresem oceny sposób, w jaki postanowienie umowne jest stosowane przez przedsiębiorcę wobec konsumenta, a także indywidualne właściwości konkretnego konsumenta, związane z jego ewentualną ponadprzeciętną wiedzą i doświadczeniem.
Skład orzekający
Kamil Zaradkiewicz
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ugruntowana interpretacja przepisów dotyczących statusu konsumenta oraz oceny abuzywności klauzul umownych, a także wymogów formalnych skargi kasacyjnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych zagadnień prawnych podniesionych w skardze kasacyjnej; nie stanowi przełomu w orzecznictwie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii związanych z prawem konsumenckim i abuzywnością klauzul umownych, które są istotne dla wielu konsumentów i przedsiębiorców. Pokazuje również, jak Sąd Najwyższy filtruje sprawy trafiające do rozpoznania.
“Sąd Najwyższy wyjaśnia: Kiedy bankowy zapis umowny jest abuzywny, a kiedy nie? Kluczowe pytania o status konsumenta.”
Dane finansowe
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 5400 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.