I CSK 3597/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpatrywał skargę kasacyjną wniesioną przez pozwany bank od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku w sprawie o zapłatę. Bank domagał się przyjęcia skargi do rozpoznania, wskazując na dwa główne argumenty. Po pierwsze, podniósł istotne zagadnienie prawne dotyczące możliwości oceny postanowień umownych jako abuzywnych, gdy brak jest możliwości oszacowania przyszłych świadczeń strony umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego. Po drugie, zarzucił nieważność postępowania przed Sądem Apelacyjnym z powodu rozpoznania sprawy przez sąd w jednoosobowym składzie, co miało naruszać prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy. Sąd Najwyższy, analizując przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej określone w art. 398^9 § 1 k.p.c., uznał, że bank nie wykazał istnienia przesłanek do jej przyjęcia. W odniesieniu do zagadnienia prawnego, Sąd Najwyższy stwierdził, że zostało ono już wystarczająco wyjaśnione w orzecznictwie, w szczególności w uchwale całej Izby Cywilnej z dnia 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, która ma moc zasady prawnej. Uchwała ta ugruntowała linię orzeczniczą dotyczącą skutków uznania klauzul kursowych za abuzywne, w tym braku możliwości zastąpienia ich przepisami dyspozytywnymi oraz powstania samodzielnych roszczeń o zwrot nienależnego świadczenia. W kwestii nieważności postępowania, Sąd Najwyższy odwołał się do uchwały z dnia 26 kwietnia 2023 r., III PZP 6/22, która również ma moc zasady prawnej i stwierdza, że rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w jednoosobowym składzie ukształtowanym na podstawie przepisów specustawy COVID-19 ogranicza prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy. Jednakże, Sąd Najwyższy podkreślił, że w niniejszej sprawie uchwała ta nie mogła odnieść skutku, ponieważ zaskarżony wyrok został wydany przed datą wydania tej uchwały. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w zakresie abuzywności klauzul walutowych w umowach kredytów indeksowanych i denominowanych oraz kwestii proceduralnych związanych ze składem sądu.
Orzeczenie dotyczy odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Kluczowe znaczenie ma uchwała III CZP 25/22, która stanowi zasadę prawną.
Zagadnienia prawne (3)
Czy brak możliwości oszacowania kwoty, którą strona umowy kredytu będzie świadczyć w przyszłości, stanowi per se o niejednoznaczności tego postanowienia umownego, a w konsekwencji, czy postanowienie takie powinno podlegać badaniu pod kątem abuzywności?
Odpowiedź sądu
Nie, samo w sobie nie stanowi to o niejednoznaczności i nie przesądza o konieczności badania pod kątem abuzywności, jeśli zagadnienie to zostało już wystarczająco wyjaśnione w orzecznictwie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że zagadnienie prawne podniesione przez skarżącego zostało już wystarczająco wyjaśnione w orzecznictwie, w szczególności w uchwale III CZP 25/22, która ugruntowała dotychczasową linię orzeczniczą.
Czy postanowienie umowy kredytu dotyczące sposobu określania kursu waluty obcej, uznane za niedozwolone, może być zastąpione przez inny sposób określenia kursu wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce takiego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.
Uzasadnienie
Zgodnie z uchwałą III CZP 25/22, w razie uznania postanowienia umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszącego się do sposobu określania kursu waluty obcej za niedozwolone, nie można przyjąć, że zastępuje je inny sposób określenia kursu wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.
Czy rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego, ukształtowanym na podstawie przepisów specustawy COVID-19, prowadzi do nieważności postępowania?
Odpowiedź sądu
Tak, ogranicza to prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy, jednak w tym konkretnym przypadku nie mogło odnieść skutku, gdyż zaskarżony wyrok zapadł przed datą wydania uchwały III PZP 6/22.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do uchwały III PZP 6/22, która stwierdza naruszenie prawa do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy w przypadku jednoosobowego składu sądu drugiej instancji. Jednakże, ze względu na datę wydania zaskarżonego wyroku, uchwała ta nie mogła być zastosowana.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D.W. | osoba_fizyczna | powód |
| B. W. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (5)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Skarżący ma obowiązek wskazać i uzasadnić określoną przesłankę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Pomocnicze
k.c. art. 385^1 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące uznania postanowień umownych za abuzywne i ich skutków.
u.SN art. 88
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Odstąpienie od zasady prawnej przyjętej przez skład całej Izby Sądu Najwyższego jest możliwe tylko przez wydanie kolejnej uchwały w analogicznym składzie.
specustawa COVID-19 art. 15zzs1 § ust. 1 pkt 4
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Dotyczy możliwości rozpoznania sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Istnienie istotnego zagadnienia prawnego dotyczącego abuzywności klauzul kursowych. • Potrzeba wykładni przepisów art. 385^1 § 1 i 2 k.c. • Nieważność postępowania przed Sądem Apelacyjnym z uwagi na jednoosobowy skład orzekający.
Godne uwagi sformułowania
brak możliwości oszacowania kwoty, którą strona umowy kredytu będzie świadczyć w przyszłości stanowi per se o niejednoznaczności tego postanowienia umownego • nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów • W razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie. • powstają samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze stron. • rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego ukształtowanym na podstawie art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. (...) ogranicza prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy
Skład orzekający
Adam Doliwa
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w zakresie abuzywności klauzul walutowych w umowach kredytów indeksowanych i denominowanych oraz kwestii proceduralnych związanych ze składem sądu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Kluczowe znaczenie ma uchwała III CZP 25/22, która stanowi zasadę prawną.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych dla konsumentów kredytów walutowych i kwestii proceduralnych związanych ze składem sądu, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie.
“Sąd Najwyższy nie przyjął skargi kasacyjnej banku w sprawie o zapłatę. Kluczowe znaczenie ma uchwała dotycząca klauzul walutowych.”
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.