I CSK 3575/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną Banku w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie. Bank domagał się przyjęcia skargi do rozpoznania, wskazując na nieważność postępowania przed sądem drugiej instancji z powodu rozpoznania sprawy w składzie jednego sędziego, co miało naruszać przepisy. Sąd Najwyższy odwołał się do uchwały siedmiu sędziów z dnia 26 kwietnia 2023 r. (III PZP 6/22), która stwierdziła, że rozpoznanie sprawy przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego ukształtowanym na podstawie przepisów covidowych ogranicza prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy i prowadzi do nieważności postępowania. Jednakże, Sąd Najwyższy podkreślił, że uchwała ta obowiązuje od dnia jej podjęcia, a zaskarżone orzeczenie zostało wydane przed tą datą, co oznacza, że w postępowaniu przed sądem drugiej instancji nie wystąpiła nieważność postępowania w rozumieniu tej uchwały. Bank podniósł również istnienie istotnego zagadnienia prawnego oraz potrzebę wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie. W szczególności, skarżący pytał o prawidłowość przyjęcia nieważności całej umowy kredytu indeksowanego w przypadku uznania klauzul spreadowych za abuzywne, o możliwość zastosowania stawki WIBOR do określenia oprocentowania po wyeliminowaniu mechanizmu indeksacji, oraz o status prawny kredytów denominowanych lub indeksowanych do waluty innej niż polska w kontekście art. 69 ust. 3 Prawa bankowego. Sąd Najwyższy stwierdził, że kwestie te zostały już dostatecznie wyjaśnione w utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego, uwzględniającym judykaturę Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Dotyczy to zarówno oceny klauzul indeksacyjnych i spreadowych, ich wpływu na ważność całej umowy, jak i możliwości stosowania innych wskaźników oprocentowania. Sąd wskazał, że orzecznictwo SN i TSUE jasno określa, które klauzule są abuzywne, jak wpływają na umowę i jakie są konsekwencje ich eliminacji. W związku z tym, Sąd Najwyższy uznał, że nie zachodzą przesłanki do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i odmówił jej przyjęcia na podstawie art. 398^9 § 2 k.p.c.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej w sprawach dotyczących klauzul abuzywnych w umowach kredytowych, zwłaszcza w kontekście interpretacji orzecznictwa SN i TSUE oraz przepisów covidowych.
Dotyczy wyłącznie kwestii przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Zagadnienia prawne (4)
Czy w przypadku uznania klauzul spreadowych w umowie kredytu indeksowanego za niedozwolone, prawidłowe jest przyjęcie nieważności całej umowy, skoro klauzule ryzyka walutowego, określające główny przedmiot umowy, nie stanowią niedozwolonych warunków?
Odpowiedź sądu
Nie, podniesione kwestie nie stanowią istotnego zagadnienia prawnego, ponieważ zostały już dostatecznie wyjaśnione w orzecznictwie Sądu Najwyższego i TSUE.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że orzecznictwo SN i TSUE jasno określa, że klauzule ryzyka walutowego i kursowe określają główne świadczenia stron i mogą być kontrolowane pod kątem abuzywności. Wyjaśniono również, że eliminacja spornych klauzul może prowadzić do upadku umowy, jeśli jest to nieproporcjonalne lub prowadzi do przekształcenia umowy w umowę o odmiennej istocie.
Czy w przypadku uznania klauzul indeksacyjnych za niedozwolone i przyjęcia upadku umowy, prawidłowe jest odwołanie się do stawki WIBOR do określenia oprocentowania zobowiązań kredytowych?
Odpowiedź sądu
Nie, podniesione kwestie nie stanowią istotnego zagadnienia prawnego, ponieważ zostały już dostatecznie wyjaśnione w orzecznictwie Sądu Najwyższego i TSUE.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że orzecznictwo SN i TSUE wyjaśniło kwestie związane z abuzywnością klauzul indeksacyjnych i ich wpływem na umowę, w tym możliwość stosowania innych wskaźników oprocentowania.
Czy kredyty denominowane lub indeksowane do waluty innej niż polska są kredytami udzielonymi w złotych polskich, w kontekście możliwości spłaty rat w walucie obcej?
Odpowiedź sądu
Nie, podniesione kwestie nie stanowią istotnego zagadnienia prawnego, ponieważ zostały już dostatecznie wyjaśnione w orzecznictwie Sądu Najwyższego i TSUE.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do orzecznictwa SN i TSUE, które wyjaśnia, że samo zapewnienie możliwości spłaty rat w walucie obcej nie uchyla abuzywności postanowienia dotyczącego spłaty w walucie krajowej, a także że włączenie do umowy nieuczciwego warunku pozwala bankowi na spekulowanie.
Czy rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego ukształtowanym na podstawie art. 15zzs^1 ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-owej prowadzi do nieważności postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale tylko jeśli uchwała Sądu Najwyższego w tej sprawie obowiązywała w momencie wydawania orzeczenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę III PZP 6/22, która stwierdziła nieważność postępowania w takich przypadkach. Jednakże, ponieważ uchwała ta obowiązuje od daty jej podjęcia, a zaskarżone orzeczenie zostało wydane wcześniej, nieważność postępowania nie wystąpiła w tej konkretnej sprawie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| G.K. | osoba_fizyczna | powód |
| B.K. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Pomocnicze
k.p.c. art. 398^4 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Cel wymagania przewidzianego w tym przepisie może być osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym.
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania w przypadku rozpoznania sprawy w składzie jednego sędziego zamiast wymaganego składu trzech sędziów.
ustawa COVID-19 art. 15 zzs^1 § ust. 1 pkt 4
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Przepis umożliwiający rozpoznanie sprawy przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego.
k.p.c. art. 398^13 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy w granicach zaskarżenia bierze pod uwagę z urzędu nieważność postępowania.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Żądanie ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.
k.c. art. 358 § § 2
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący przeliczeń walutowych.
P. bankowe art. 69 § ust. 3
Ustawa Prawo bankowe
Przepis dotyczący możliwości spłaty kredytów w walucie obcej.
k.c. art. 385^1 § § 1 zd. 2
Kodeks cywilny
Definicja głównych świadczeń stron w rozumieniu przepisów o klauzulach niedozwolonych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieważność postępowania przed sądem drugiej instancji z powodu rozpoznania sprawy w składzie jednego sędziego (ostatecznie odrzucone ze względu na datę uchwały SN).
Odrzucone argumenty
Istnienie istotnego zagadnienia prawnego dotyczącego klauzul walutowych w umowach kredytowych. • Potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. • Rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego ukształtowanym na podstawie art. 15zzs^1 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 [...] ogranicza prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy [...] i prowadzi do nieważności postępowania. • Biorąc pod uwagę, że uchwała ta obowiązuje od dnia jej podjęcia, a została podjęta po wydaniu zaskarżonego orzeczenia, to nie można uznać, że w postępowaniu przed sądem drugiej instancji wystąpiła nieważność postępowania. • Przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na występujące w sprawie istotne zagadnienie prawne polega na sformułowaniu tego zagadnienia i wskazaniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen.
Skład orzekający
Karol Weitz
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej w sprawach dotyczących klauzul abuzywnych w umowach kredytowych, zwłaszcza w kontekście interpretacji orzecznictwa SN i TSUE oraz przepisów covidowych."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie kwestii przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie dotyczy ważnych kwestii prawnych związanych z klauzulami abuzywnymi w umowach kredytowych, które są nadal aktualne dla wielu konsumentów i banków. Dodatkowo, porusza problematykę stosowania przepisów covidowych w kontekście składu orzekającego.
“Sąd Najwyższy: Czy klauzule walutowe w umowach kredytowych nadal budzą wątpliwości? Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej banku.”
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.