I CSK 3553/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną A.H. od postanowienia Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 16 marca 2023 r., dotyczącego stwierdzenia nabycia spadku. Skarżący domagał się przyjęcia skargi do rozpoznania, wskazując na dwa główne argumenty: występowanie istotnego zagadnienia prawnego oraz nieważność postępowania przed sądem drugiej instancji. W kwestii nieważności postępowania, skarżący podniósł zarzut rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego, co miało naruszać art. 367 § 3 k.p.c. w związku z przepisami ustawy COVID-owej. Sąd Najwyższy odwołał się do uchwały składu siedmiu sędziów z dnia 26 kwietnia 2023 r. (III PZP 6/22), która stanowi, że rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego ukształtowanym na podstawie art. 15zzs^1 ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-owej ogranicza prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy i prowadzi do nieważności postępowania. Jednakże, Sąd Najwyższy zaznaczył, że uchwała ta obowiązuje od dnia jej podjęcia, a została podjęta po wydaniu zaskarżonego orzeczenia. W związku z tym, nie można uznać, że w postępowaniu przed sądem drugiej instancji wystąpiła nieważność postępowania w rozumieniu przepisów obowiązujących w dacie wydania zaskarżonego postanowienia. W odniesieniu do istotnego zagadnienia prawnego, skarżący sformułował pytanie dotyczące kolejności stosowania dyrektyw interpretacyjnych testamentu zawartych w art. 961 k.c. i art. 948 k.c. Sąd Najwyższy przypomniał, że aby skarga kasacyjna została przyjęta do rozpoznania z powodu istotnego zagadnienia prawnego, musi ono być nowe, mieć znaczenie dla rozwoju prawa lub charakter precedensowy, a skarżący musi je odpowiednio uzasadnić. Sąd Najwyższy wskazał, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, wykładnia testamentu jest dokonywana najpierw na gruncie ogólnej reguły z art. 948 k.c., a dopiero gdy ona zawiedzie, stosuje się reguły szczególne, w tym z art. 961 k.c. Przytoczył również postanowienie z dnia 29 kwietnia 2010 r. (IV CSK 524/09), które stwierdza, że między przepisami art. 948 i 962 k.c. (a analogicznie między art. 948 i 961 k.c.) nie zachodzi stosunek lex generalis - lex specialis, lecz są to reguły stosowane sekwencyjnie. W związku z tym, Sąd Najwyższy uznał, że przedstawione zagadnienie nie spełnia kryteriów istotnego zagadnienia prawnego wymaganych do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Na podstawie powyższych rozważań, Sąd Najwyższy postanowił odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 398^9 § 2 k.p.c. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 520 § 3 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 k.p.c., art. 391 § 1 k.p.c. oraz art. 398^21 k.p.c., obciążając nimi uczestnika A.H.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku istotnego zagadnienia prawnego lub nieważności postępowania, w szczególności w kontekście wykładni testamentu oraz stosowania przepisów przejściowych (ustawa COVID-owa).
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z przyjęciem skargi kasacyjnej. Interpretacja przepisów o wykładni testamentu jest ugruntowana, a kwestia stosowania uchwały III PZP 6/22 ma charakter temporalny.
Zagadnienia prawne (2)
Czy w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku, skargę kasacyjną można przyjąć do rozpoznania z powodu występowania istotnego zagadnienia prawnego dotyczącego kolejności stosowania dyrektyw interpretacyjnych testamentu zawartych w art. 961 k.c. i art. 948 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarga kasacyjna nie może zostać przyjęta do rozpoznania z tego powodu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że kwestia wykładni testamentu, w tym relacji między art. 948 k.c. a art. 961 k.c., jest już ugruntowana w orzecznictwie. Stosuje się najpierw ogólną regułę z art. 948 k.c., a dopiero gdy ona zawiedzie, reguły szczególne, co nie stanowi istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 398^9 § 1 pkt 1 k.p.c.
Czy rozpoznanie sprawy przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego, na podstawie art. 15zzs^1 ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-owej, prowadzi do nieważności postępowania, jeśli orzeczenie sądu drugiej instancji zostało wydane przed datą podjęcia uchwały III PZP 6/22?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w takiej sytuacji nie można uznać, że wystąpiła nieważność postępowania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę III PZP 6/22, która stwierdza nieważność postępowania w takich przypadkach. Jednakże, ponieważ uchwała ta obowiązuje od dnia jej podjęcia, a zaskarżone orzeczenie zostało wydane wcześniej, nie można zastosować jej wstecznie do stwierdzenia nieważności postępowania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B.Ż. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| W.E. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| M.Ś. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| J.S. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| A.H. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| W.W. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| E.S. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| K.E. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| M.O. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| E.E. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| M.K. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (10)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
k.p.c. art. 398^9 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
W przypadku braku przesłanek określonych w § 1, Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
k.c. art. 948
Kodeks cywilny
Ogólna reguła wykładni testamentu.
k.c. art. 961
Kodeks cywilny
Szczegółowa dyrektywa interpretacyjna dotycząca wykładni testamentu.
Pomocnicze
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania zachodzi m.in. w przypadku rozpoznania sprawy przez sąd w składzie nieprawidłowo obsadzonym.
ustawa COVID-owa art. 15 zzs^1 § ust. 1 pkt 4
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Przepis ten regulował możliwość rozpoznawania spraw przez sąd w składzie jednego sędziego w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii.
k.p.c. art. 520 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje zasady ponoszenia kosztów postępowania w sprawach, w których strony mają sprzeczne interesy, a brak jest podstaw do zastosowania § 1 lub § 2.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje zasady orzekania o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji do postępowania przed sądem drugiej instancji.
k.p.c. art. 398^21
Kodeks postępowania cywilnego
Orzeczenie o kosztach w postępowaniu kasacyjnym.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Nieważność postępowania przed sądem drugiej instancji z powodu rozpoznania sprawy w składzie jednego sędziego. • Istotne zagadnienie prawne dotyczące kolejności stosowania art. 961 k.c. i art. 948 k.c. przy wykładni testamentu.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. • Cel wymagania przewidzianego w art. 398^4 § 2 k.p.c. może być wobec tego osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. • rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego ukształtowanym na podstawie art. 15zzs^1 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczegółowych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych ogranicza prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), ponieważ nie jest konieczne dla ochrony zdrowia publicznego (art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) i prowadzi do nieważności postępowania (art. 379 pkt 4 k.p.c.). • nie można uznać, że w postępowaniu przed sądem drugiej instancji wystąpiła nieważność postępowania. […]
Skład orzekający
Karol Weitz
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku istotnego zagadnienia prawnego lub nieważności postępowania, w szczególności w kontekście wykładni testamentu oraz stosowania przepisów przejściowych (ustawa COVID-owa)."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z przyjęciem skargi kasacyjnej. Interpretacja przepisów o wykładni testamentu jest ugruntowana, a kwestia stosowania uchwały III PZP 6/22 ma charakter temporalny.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w postępowaniu kasacyjnym, w tym interpretacji przepisów przejściowych związanych z pandemią COVID-19 oraz zasad wykładni testamentu. Choć nie zawiera nietypowych faktów, jest istotna dla praktyków prawa spadkowego i procesowego.
“Sąd Najwyższy o wykładni testamentu i "covidowych" składach orzekających: Kiedy skarga kasacyjna ma szansę na rozpoznanie?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.