I CSK 3548/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną przez Bank S.A. w W. od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie, który oddalił apelację banku od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy Mokotowa. Sąd Rejonowy zasądził od banku na rzecz powodów A.C. i S.C. kwotę 63 689,96 zł wraz z odsetkami. Skarżący bank opierał wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 398^9^ § 1 pkt 4 k.p.c., wskazując na oczywistą zasadność skargi. Zarzucał sprzeczność w ocenie prawnej klauzul umownych dotyczących kursów walut, które mogły być oceniane zarówno na gruncie przepisów o bezwzględnej nieważności (art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 353^1^ k.c.), jak i przepisów o niedozwolonych postanowieniach umownych (art. 385^1^ § 1 k.c.), co miało pozostawać w sprzeczności z orzecznictwem Sądu Najwyższego. Podnosił również, że Sąd Okręgowy błędnie zasądził odsetki ustawowe za opóźnienie za okres poprzedzający pouczenie powodów o skutkach nieważności umowy. Sąd Najwyższy, analizując przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, stwierdził, że skarżący nie wykazał ich spełnienia. W odniesieniu do zarzutu dotyczącego klauzul umownych, Sąd Najwyższy przywołał swoje wcześniejsze orzecznictwo, zgodnie z którym w zakresie naruszeń właściwości stosunku prawnego, które spełniają przesłanki z art. 385^1^ i n. k.c., reżim niedozwolonych postanowień umownych wyłącza zastosowanie art. 58 § 1 w zw. z art. 353^1^ k.c. Sąd Najwyższy uznał, że ocena Sądu Okręgowego, iż po wyeliminowaniu abuzywnych postanowień umowa nie mogła dalej obowiązywać, jest zgodna z tym orzecznictwem. W kwestii odsetek, Sąd Najwyższy odwołał się do orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (wyroki w sprawach C-140/22 i C-28/22), które neguje konieczność złożenia przez konsumenta dodatkowego oświadczenia o braku zgody na utrzymanie w mocy abuzywnego warunku jako warunku wstępnego do dochodzenia roszczeń restytucyjnych, w tym odsetek. W związku z tym, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od pozwanego na rzecz powodów koszty postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących klauzul abuzywnych w umowach kredytowych, relacji między art. 58 k.c. a art. 385^1^ k.c., oraz prawa konsumentów do odsetek od momentu nieważności umowy, zgodnie z orzecznictwem TSUE.
Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej, ale zawiera kluczowe odniesienia do utrwalonego orzecznictwa SN i TSUE w sprawach abuzywności.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowa kredytu może być jednocześnie oceniana na gruncie przepisów o bezwzględnej nieważności (art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 353^1^ k.c.) oraz przepisów o niedozwolonych postanowieniach umownych (art. 385^1^ § 1 k.c.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w zakresie naruszeń właściwości stosunku prawnego, które spełniają przesłanki określone w art. 385^1^ i n. k.c., reżim niedozwolonych postanowień umownych wyłącza zastosowanie art. 58 § 1 w związku z art. 353^1^ k.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że przepisy o niedozwolonych postanowieniach umownych stanowią rdzeń systemu ochrony konsumenta i wprowadzają instrument wzmożonej kontroli treści postanowień narzuconych przez przedsiębiorcę. W przypadku naruszeń właściwości stosunku prawnego, które spełniają przesłanki z art. 385^1^ i n. k.c., stosuje się reżim niedozwolonych postanowień, co wyłącza zastosowanie art. 58 § 1 k.c.
Czy konsument może dochodzić restytucyjnego skutku upadku umowy kredytu (w tym odsetek) dopiero po złożeniu oświadczenia o braku zgody na związanie się niedozwolonym postanowieniem umownym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wykonywanie praw wynikających z Dyrektywy 93/13 nie jest uzależnione od złożenia przez konsumenta dodatkowego oświadczenia o braku zgody na utrzymanie w mocy abuzywnego warunku.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na wyrokach TSUE (C-140/22 i C-28/22), które stwierdziły, że prawo krajowe nie może uzależniać wykonania praw konsumenta z Dyrektywy 93/13 od złożenia przez niego dodatkowych oświadczeń. Skuteczność ochrony konsumentów byłaby zagrożona, gdyby byli oni narażeni na ryzyko nieotrzymania odsetek za opóźnienie od kwot podlegających zwrotowi.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A.C. | osoba_fizyczna | powód |
| S.C. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 398^9^ § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z powodu oczywistej zasadności.
k.c. art. 385^1^ § § 1
Kodeks cywilny
Niedozwolone postanowienia umowne (klauzule abuzywne).
Pomocnicze
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej.
k.c. art. 353^1^
Kodeks cywilny
Granice swobody umów.
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Odsetki za opóźnienie.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Termin spełnienia świadczenia.
k.p.c. art. 98 § § 1 i § 1^1^
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu apelacyjnym do postępowania kasacyjnego.
k.p.c. art. 398^21^
Kodeks postępowania cywilnego
Koszty postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Oczywista zasadność skargi kasacyjnej z powodu sprzeczności w ocenie prawnej klauzul umownych. • Błędne zasądzenie odsetek ustawowych za opóźnienie za okres poprzedzający pouczenie powodów o skutkach nieważności umowy.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia przysługującym od prawomocnych orzeczeń sądu drugiej instancji, służącym ochronie interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni i stosowania prawa... • rolą „przedsądu” jest wstępna selekcja skarg pod kątem spełniania wymienionych wyżej kryteriów (przyczyn kasacyjnych) kwalifikujących skargę do jej przedstawienia Sądowi Najwyższemu w celu merytorycznego rozpoznania. • Oparcie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania na przyczynie objętej art. 398^9^ § 1 pkt 4 k.p.c. nakłada na skarżącego powinność wykazania kwalifikowanej postaci naruszenia konkretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego, naruszenia dostrzegalnego prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby zagłębiania się w szczegóły sprawy lub dokonywania jej poszerzonej analizy. • art. 385^1^ i n. k.c. stanowią rdzeń systemu ochrony konsumenta i wprowadzają instrument wzmożonej - względem zasad ogólnych (w tym art. 353^1^ k.c.) kontroli treści postanowień narzuconych przez przedsiębiorcę pod kątem poszanowania interesów konsumentów... • uznanie klauzul przeliczeniowych za abuzywne oznacza, że są one - z mocy samego prawa od momentu zawarcia umowy - bezskuteczne (nie wiążą) konsumentów (art. 385^1^ § 1 k.c.), aczkolwiek strony pozostają związane umową w pozostałym zakresie, jeśli jest to tylko możliwe.
Skład orzekający
Agnieszka Piotrowska
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących klauzul abuzywnych w umowach kredytowych, relacji między art. 58 k.c. a art. 385^1^ k.c., oraz prawa konsumentów do odsetek od momentu nieważności umowy, zgodnie z orzecznictwem TSUE."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej, ale zawiera kluczowe odniesienia do utrwalonego orzecznictwa SN i TSUE w sprawach abuzywności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Orzeczenie dotyczy ważnej i aktualnej problematyki klauzul abuzywnych w umowach kredytowych, z odniesieniem do najnowszego orzecznictwa TSUE, co czyni je istotnym dla szerokiego grona prawników i konsumentów.
“Sąd Najwyższy wyjaśnia: Czy bank może odmówić odsetek po stwierdzeniu abuzywności klauzul? Kluczowe orzeczenie dla kredytobiorców.”
Dane finansowe
WPS: 63 689,96 PLN
kwota główna: 63 689,96 PLN
koszty postępowania kasacyjnego: 2700 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.