I CSK 3480/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez Bank S.A. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie ustalający nieważność umowy o kredyt hipoteczny zawartej z konsumentem oraz zasądzający od banku na rzecz powódki kwotę ponad 223 tys. zł. Bank domagał się przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, wskazując na potrzebę wykładni przepisów dotyczących abuzywnych postanowień umownych (art. 385¹ k.c.) w kontekście umów kredytów indeksowanych. Bank podniósł dwa istotne zagadnienia prawne: po pierwsze, czy sąd krajowy powinien uzupełnić stosunek prawny umowy kredytu treścią wynikającą z przepisów prawa krajowego o charakterze dyspozytywnym, jeśli operacja ta zrealizuje cel dyrektywy unijnej i przywróci równowagę między stronami, np. poprzez odwołanie do kursu średniego NBP; po drugie, czy sądy powinny brać pod uwagę proporcjonalność naruszenia i jego skutków. Sąd Najwyższy, działając w ramach przedsądu, odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. W uzasadnieniu wskazano, że kwestie dotyczące abuzywności klauzul w umowach kredytów indeksowanych i skutków tej abuzywności, w tym możliwości zastąpienia wyeliminowanego postanowienia umownego, były już wielokrotnie przedmiotem rozstrzygnięć Sądu Najwyższego. Podkreślono, że utrwalona linia orzecznicza, potwierdzona uchwałą pełnego składu Izby Cywilnej III CZP 25/22, wyklucza możliwość zastąpienia abuzywnej klauzuli innym mechanizmem prawnym, a w przypadku niemożności ustalenia wiążącego kursu waluty, umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie. Wobec tego, że podniesione zagadnienia zostały już wyjaśnione i nie stanowią nowych kwestii prawnych, Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do przyjęcia skargi do rozpoznania zgodnie z art. 398⁹ § 1 k.p.c. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na zasadach ogólnych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w zakresie odmowy uzupełniania umów kredytów indeksowanych po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych oraz kryteriów przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy kredytowej. Orzeczenie ma znaczenie głównie dla prawników procesowych i bankowych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy w przypadku stwierdzenia przez sąd powszechny, że klauzule określające kurs walutowy w umowie kredytu indeksowanego zawartej przez przedsiębiorcę z konsumentem mają charakter niedozwolonych postanowień umownych, sąd krajowy poprzez zastosowanie przepisów prawa cywilnego dotyczących wykładni oświadczeń woli oraz treści czynności prawnych powinien uzupełnić stosunek prawny umowy kredytu treścią wynikającą z przepisów prawa krajowego o charakterze dyspozytywnym, jeżeli operacja ta zrealizuje cel art. 6 ust. 1 Dyrektywy Rady 93/13/EWG i przywróci faktyczną równowagę między stronami?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd krajowy nie powinien uzupełniać stosunku prawnego umowy kredytu treścią wynikającą z przepisów prawa krajowego o charakterze dyspozytywnym w celu zastąpienia abuzywnej klauzuli.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołuje się na utrwaloną linię orzeczniczą, w tym uchwałę III CZP 25/22, która stwierdza, że w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce wyeliminowanego abuzywnego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów. Uzupełnienie luk po wyeliminowaniu takiej klauzuli stanowiłoby zbyt daleko idącą modyfikację umowy w celu ratowania sytuacji prawnej przedsiębiorcy.
Czy podejmując decyzję o uzupełnieniu stosunku prawnego umowy kredytu treścią wynikającą z przepisów prawa krajowego o charakterze dyspozytywnym w przypadku abuzywności klauzul, sądy powinny brać pod uwagę konieczność zachowania proporcjonalności pomiędzy wagą naruszenia i jej potencjalnymi skutkami a konsekwencjami dla obu stron przyjętego przez sąd rozwiązania?
Odpowiedź sądu
Nie, ponieważ sąd nie powinien dokonywać takiego uzupełnienia stosunku prawnego.
Uzasadnienie
Zagadnienie to jest powiązane z pierwszym i wynika z niego. Skoro sąd nie ma obowiązku ani możliwości uzupełniania umowy w sposób wskazany w pytaniu, kwestia proporcjonalności konsekwencji takiego uzupełnienia staje się bezprzedmiotowa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.M. | osoba_fizyczna | powódka |
| Bank spółka akcyjna w W. | spółka | pozwana |
Przepisy (13)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy niedozwolonych postanowień umownych (klauzul abuzywnych).
k.p.c. art. 398⁹ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
k.p.c. art. 398⁹ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stanowi o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
u.SN art. 87 § § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Określa moc zasady prawnej uchwał Sądu Najwyższego.
Pomocnicze
k.c. art. 65 § § 1 i § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy wykładni oświadczeń woli i treści czynności prawnych.
k.c. art. 358 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy przeliczenia wartości waluty obcej na walutę polską.
P.b. art. 69 § ust. 3
Prawo bankowe
Dotyczy umowy kredytu.
u.N.B.P. art. 24
Ustawa o Narodowym Banku Polskim
P.w. art. 41
Prawo wekslowe
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasad obciążania kosztami postępowania.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 398²¹
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów w postępowaniu kasacyjnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Podniesione zagadnienia prawne dotyczące abuzywności klauzul w umowach kredytów indeksowanych zostały już wyjaśnione w utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego. • Brak jest potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów. • Nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania ani oczywistej zasadności skargi kasacyjnej.
Odrzucone argumenty
Argumentacja banku wskazująca na potrzebę wykładni przepisów art. 385¹ § 1 k.c. w zw. z art. 65 § 1 i § 2 k.c. • Argumentacja banku dotycząca istotnych zagadnień prawnych związanych z uzupełnianiem stosunku prawnego umowy kredytu treścią wynikającą z przepisów prawa krajowego o charakterze dyspozytywnym.
Godne uwagi sformułowania
skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. • nie budzi aktualnie wątpliwości, że niedopuszczalne jest zastępowanie wyeliminowanego abuzywnego postanowienia umowy innym mechanizmem wyliczenia kwoty raty kapitałowo-odsetkowej. • Uzupełnienie luk po wyeliminowaniu takiej klauzuli stanowiłoby bowiem zbyt daleko idącą modyfikację umowy w celu ratowania sytuacji prawnej przedsiębiorcy stosującego niedozwolone postanowienie umowne. • w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.
Skład orzekający
Krzysztof Grzesiowski
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w zakresie odmowy uzupełniania umów kredytów indeksowanych po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych oraz kryteriów przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy kredytowej. Orzeczenie ma znaczenie głównie dla prawników procesowych i bankowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie potwierdza ugruntowaną linię orzeczniczą w ważnej dla konsumentów i banków materii kredytów indeksowanych, a także wyjaśnia kryteria przyjmowania skarg kasacyjnych przez Sąd Najwyższy.
“Sąd Najwyższy stawia tamę próbom modyfikowania umów kredytowych po stwierdzeniu abuzywności klauzul.”
Dane finansowe
WPS: 223 319,91 PLN
zapłata: 223 319,91 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.