I CSK 3474/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z powodu braku istotnych zagadnień prawnych lub rozbieżności w orzecznictwie.
Strona pozwana wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego, domagając się jej przyjęcia do rozpoznania z uwagi na istotne zagadnienia prawne i potrzebę wykładni przepisów. Sąd Najwyższy, analizując przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej, uznał, że skarżąca nie wykazała istnienia nowych, nierozwiązanych zagadnień prawnych ani rozbieżności w orzecznictwie, które uzasadniałyby jej rozpoznanie. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, złożony przez pozwanego Bank w W. Oddział w Polsce, od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie, który oddalił apelację pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie. Skarżąca argumentowała, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne oraz potrzeba wykładni przepisów budzących wątpliwości i rozbieżności w orzecznictwie. Sąd Najwyższy przypomniał, że skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, zachodzi nieważność postępowania lub skarga jest oczywiście uzasadniona (art. 398^9 § 1 k.p.c.). Podkreślono, że ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na skarżącym. Analizując sformułowane przez skarżącą pytania prawne dotyczące skutków stwierdzenia abuzywności klauzul w umowach kredytów indeksowanych do waluty obcej, Sąd Najwyższy stwierdził, że zagadnienia te były już wielokrotnie wyjaśniane w orzecznictwie sądów polskich i TSUE, w tym w zakresie oceny skutków stwierdzenia abuzywności, możliwości utrzymania umowy w mocy, czy też stosowania stawki WIBOR. Sąd wskazał, że nie wykazano istnienia nowych, nierozwiązanych zagadnień prawnych ani rozbieżności w orzecznictwie, które uzasadniałyby przyjęcie skargi do rozpoznania. Odnosząc się do kwestii proceduralnych, Sąd Najwyższy, zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego i TSUE, odstąpił od oceny prawidłowości powołania sędziego, uznając je za niepodważalne. Wobec braku przesłanek określonych w art. 398^9 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (5)
Odpowiedź sądu
Nie, nie zawsze. Sąd Najwyższy wskazał na różne możliwości rozstrzygnięcia, w tym stwierdzenie nieważności umowy, przyjęcie, że umowa jest ważna bez wadliwych postanowień, lub uzupełnienie umowy przez sąd.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do orzecznictwa TSUE i SN, które wielokrotnie wyjaśniały kryteria oceny skutków stwierdzenia abuzywności postanowień umownych. Wskazano, że wyeliminowanie ryzyka kursowego może prowadzić do tak daleko idącego przekształcenia umowy, że należy ją uznać za umowę o odmiennej istocie, co przemawia za jej całkowitą nieważnością.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| T. M. | osoba_fizyczna | powód |
| B. M. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank w W. - Austria Oddział w Polsce | spółka | pozwany |
Przepisy (13)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
k.p.c. art. 398^9 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Pomocnicze
k.p.c. art. 398^13 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy bierze pod uwagę z urzędu nieważność postępowania.
k.p.c. art. 398^3 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Nie można oprzeć skargi kasacyjnej na zarzutach dotyczących naruszenia przepisów o postępowaniu, jeżeli strony miały możność ich dochodzić przed sądem drugiej instancji.
k.p.c. art. 398^13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Nie można oprzeć skargi kasacyjnej na zarzutach dotyczących naruszenia przepisów prawa związanych z ustaleniem faktów lub dowodów.
k.c. art. 385^1
Kodeks cywilny
Dotyczy klauzul niedozwolonych (abuzywnych) w umowach z konsumentami.
k.c. art. 65
Kodeks cywilny
Dotyczy wykładni oświadczeń woli.
k.c. art. 358 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy zobowiązań w walutach obcych.
Pr. bank. art. 69 § ust. 3
Ustawa - Prawo bankowe
Dotyczy możliwości spłaty kredytu w walucie obcej.
u.SN art. 29 § § 2 i 3
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Dotyczy niedopuszczalności kwestionowania statusu sędziego.
Konst. RP art. 179 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy powołania sędziego przez Prezydenta RP.
Konst. RP art. 190 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy mocy powszechnie obowiązującej orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego.
Konst. RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy prawa do sądu.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Istnienie istotnych zagadnień prawnych Potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie
Godne uwagi sformułowania
ciężar wykazania, iż wskazana przez niego przesłanka przyjęcia skargi do rozpoznania na podstawie art. 398^9 § 1 k.p.c. ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 398^9 § 1 pkt 1 k.p.c. jest wyłącznie problem o charakterze prawnym. zagadnienie to nie może być przy tym pozorne, czyli m. in. nie może stanowić próby obejścia dokonanych przez sądy ustaleń faktycznych i oceny dowodów W orzecznictwie sądów polskich i TSUE wielokrotnie wyjaśniano, jakimi kryteriami powinien kierować się sąd w procesie dokonywania oceny skutków stwierdzenia abuzywności niektórych postanowień w umowie zawartej między przedsiębiorcą a konsumentem Wyeliminowanie ryzyka kursowego, charakterystycznego dla umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej i uzasadniającego powiązanie stawki oprocentowania ze stawką LIBOR, jest równoznaczne z tak daleko idącym przekształceniem umowy, że należy ją uznać za umowę o odmiennej istocie i charakterze
Skład orzekający
Kamil Zaradkiewicz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku spełnienia przesłanek z art. 398^9 § 1 k.p.c., w szczególności w sprawach dotyczących kredytów walutowych i klauzul abuzywnych."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie etapu przedsądu w postępowaniu kasacyjnym. Nie rozstrzyga merytorycznie zagadnień prawnych podniesionych w skardze.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie dotyczy ważnych kwestii związanych z kredytami walutowymi i klauzulami abuzywnymi, choć Sąd Najwyższy odmówił jego rozpoznania. Pokazuje to, jak trudne jest przejście przez sito skargi kasacyjnej.
“Kredyt walutowy: Dlaczego Sąd Najwyższy nie rozpoznał skargi kasacyjnej?”
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN Sygn. akt I CSK 3474/22 POSTANOWIENIE Dnia 14 lipca 2022 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Kamil Zaradkiewicz w sprawie z powództwa T. M. i B. M. przeciwko Bank w W. - Austria Oddział w Polsce o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 14 lipca 2022 r., na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 21 grudnia 2021 r., sygn. akt I ACa 473/21, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Wyrokiem z 21 grudnia 2021 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie w sprawie z powództwa T. M. i B. M. przeciwko Bank w W. Oddział w Polsce o zapłatę, oddalił apelację pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 12 kwietnia 2021 r. Pozwana wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, wskazując na występowanie w sprawie istotnych zagadnień prawnych oraz na potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 1. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 398 9 § 1 k.p.c.). 2. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że nie w każdej sprawie skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Rozpoznanie skargi ustrojowo i procesowo jest uzasadnione w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne. Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa i jurysprudencji (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, z. 7-8, poz. 147). Realizacji tych funkcji skargi kasacyjnej służyć mają w zczególności przesłanki określone w art. 398 9 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. 3. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca oparła na przesłankach z art. 398 9 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. Wniosek wraz z uzasadnieniem stanowi odrębną część skargi i podlega ocenia co do zasady samodzielnie, tj. bez oceny trafności podnoszonych zarzutów, a zatem odnoszenia się na etapie jego rozpoznania (tzw. przedsądu) do argumentacji, która dotyczy rozpoznania skargi po jej przyjęciu przez Sąd Najwyższy. Powyższe oznacza, że na skarżącym spoczywa ciężar wykazania, iż wskazana przez niego przesłanka przyjęcia skargi do rozpoznania na podstawie art. 398 9 § 1 k.p.c. ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Przytoczone w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania okoliczności powinny jednoznacznie wskazywać na to, że w zasadniczym postępowaniu skarga kasacyjna zostanie rozstrzygnięta na korzyść strony, która ją wniosła (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z 20 października 2005 r., II CZ 89/2005 , z 10 sierpnia 2006 r., V CSK 2004/06, z 24 lutego 2006 r., IV CSK 8/06 ). 4. Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 398 9 § 1 pkt 1 k.p.c. jest wyłącznie problem o charakterze prawnym. Jego rozstrzygnięcie powinno stwarzać przy tym realne i poważne trudności, a także mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia innych spraw. Skarżący winien jest w tym przypadku przedstawić pogłębioną argumentację prawną, bowiem zagadnienie prawne musi mieć charakter ściśle jurydyczny, powstały na tle konkretnego przepisu prawa. Nie może ono odnosić się do subiektywnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 16 maja 2018 r., II CSK 15/18; z 24 kwietnia 2018 r., IV CSK 552/17; z 19 kwietnia 2018 r., I CSK 709/17; z 10 kwietnia 2018 r., I CSK 733/17, niepublikowane). Istotnym zagadnieniem prawnym jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotąd w orzecznictwie, którego rozstrzygnięcie może przyczynić się do rozwoju prawa. Odwołanie się do tej przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wymaga – jak wynika z orzecznictwa Sądu Najwyższego – sformułowania tego zagadnienia z przytoczeniem wiążących się z nim konkretnych przepisów prawnych oraz przedstawienia argumentów świadczących o rozbieżnych ocenach prawnych (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z 7 czerwca 2005 r., V CSK 3/05; z 25 maja 2021 r., II CSK 96/21). Ponadto, w judykaturze Sądu Najwyższego utrwalił się pogląd, że wskazanie przyczyny określonej w powołanym przepisie nakłada na skarżącego obowiązek wykazania, że nie zostało ono rozstrzygnięte w dotychczasowym orzecznictwie, a wyjaśnienie go ma znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia tej konkretnej sprawy, ale także innych podobnych spraw, przyczyniając się do rozwoju prawa. Nie może mieć charakteru kazuistycznego i służyć uzyskaniu przez skarżącego odpowiedzi odnośnie do kwalifikacji prawnej szczegółowych elementów podstawy faktycznej zaskarżonego orzeczenia (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, z. 12, poz. 151; z 30 kwietnia 2015 r., V CSK 598/14; z 15 kwietnia 2021 r., I CSK 720/20). Występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego w zasadzie powinno spełniać wymagania stawiane zapytaniu przedstawianego przez sąd drugiej instancji w razie powstania poważnych wątpliwości (art. 390 § 1 k.p.c.), których nie można rozwiązać za pomocą powszechnie przyjętych reguł wykładni prawa (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z 24 października 2012 r., I PK 129/12; z 8 maja 2015 r., III CZP 16/15, Biuletyn SN 2015, nr 5). Zagadnienie to nie może być przy tym pozorne, czyli m. in. nie może stanowić próby obejścia dokonanych przez sądy ustaleń faktycznych i oceny dowodów (art. 398 3 § 3 i art. 398 13 § 2 k.p.c.). 5. Zagadnienia prawne w niniejszej sprawie skarżąca formułuje jako pytania: 1) czy w przypadku uznania w wyniku kontroli incydentalnej obecnych w umowie o kredyt indeksowany kursem waluty obcej klauzul spreadowych nieokreślających głównego przedmiotu umowy, za niedozwolone (nieuczciwe) warunki umowne, prawidłowe jest przyjęcie nieważności całej umowy, skoro klauzule ryzyka walutowego, określające - zgodnie z jednolitym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej - główny przedmiot tej umowy, nie stanowią niedozwolonych (nieuczciwych) warunków umownych?, 2) czy w przypadku uznania w wyniku kontroli incydentalnej obecnych w umowie o kredyt indeksowany do waluty obcej klauzul odnoszących się do indeksacji kredytu kursem waluty obcej za niedozwolone (nieuczciwe) warunki umowne i w konsekwencji przyjęcia upadku umowy jako konsekwencji wyeliminowania z niej mechanizmu indeksacji, kierując się zasadą utrzymania umowy w mocy oraz mając na uwadze postulat przywrócenia sytuacji prawnej i faktycznej konsumenta, w jakiej znajdowałby się on w przypadku braku nieuczciwych warunków umownych, prawidłowe jest odwołanie się, jako do podstawy dla określenia oprocentowania zobowiązań kredytowych wyrażonych w walucie polskiej, do stawki referencyjnej WIBOR, skoro w umowie wiążącej strony stawka ta występuje i jest ona definiowana jako odnosząca się do kredytów nieindeksowanych, wyrażonych w walucie polskiej?, 3) czy wobec umożliwienia kredytobiorcom posiadającym kredyty denominowane lub indeksowane do waluty innej niż waluta polska dokonywania spłaty rat kapitałowo-odsetkowych oraz dokonania przedterminowej spłaty pełnej lub częściowej kwoty kredytu bezpośrednio w tej walucie na podstawie wyżej powołanego art. 69 ust. 3 Prawa bankowego, wziąwszy pod uwagę aksjomat racjonalności krajowego ustawodawcy, uzasadnione jest przyjęcie, że kredyty denominowane lub indeksowane do waluty innej niż waluta polska są kredytami udzielonymi w złotych polskich, skoro dokonanie przez kredytobiorcę spłaty raty kapitałowo-odsetkowej albo dokonanie przedterminowej spłaty pełnej lub częściowej kwoty kredytu bezpośrednio w walucie, do której denominowany lub indeksowany jest kredyt, prowadzi do skutecznego spełnienia świadczenia wynikającego ze stosunku zobowiązaniowego w postaci umowy kredytu oraz zaspokojenia wierzyciela w osobie kredytodawcy, bez konieczności dokonywania jakichkolwiek przeliczeń bądź innych operacji walutowych wpłacanych przez kredytobiorcę środków w walucie innej, niż waluta krajowa? 6. Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 398 9 § 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. W orzecznictwie sądów polskich i TSUE wielokrotnie wyjaśniano, jakimi kryteriami powinien kierować się sąd w procesie dokonywania oceny skutków stwierdzenia abuzywności niektórych postanowień w umowie zawartej między przedsiębiorcą a konsumentem (zob. np. wyroki TSUE: z 30 kwietnia 2014 r., C-26/13, Kásler i Káslerné Rábai, C - 26/13, EU:C:2014:282 ; z 10 czerwca 2021 r., C-776/19, BNP Paribas Personal Finance SA, ECLI:EU:C:2021:470; z 3 października 2019 r., C-260/18, Dziubak ECLI:EU:C:2014:282 ; uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21; wyroki Sądu Najwyższego z 3 marca 2022 r., II CSKP 520/22; z 3 lutego 2022 r., II CSKP 975/22; z 3 lutego 2022 r., II CSKP 459/22). W szczególności w orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono już, że w świetle wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 3 października 2019 r. w sprawie C-260/18, w razie sporu o ważność umowy kredytu bankowego denominowanego (lub indeksowanego) do waluty obcej, zawierającej niedozwoloną klauzulę dotyczącą sposobu waloryzacji, należy rozpatrzeć kilka możliwości rozstrzygnięcia. Pierwsza to stwierdzenie nieważności umowy, która bez klauzuli niedozwolonej nie może dalej funkcjonować w obrocie prawnym, zwłaszcza ze względu na brak (odpadnięcie) któregoś z koniecznych składników (essentialia negotii) umowy nazwanej kredytu bankowego. Druga to przyjęcie, że umowa jest ważna, ale w miejsce bezskutecznych postanowień waloryzacyjnych nie wchodzą żadne dodatkowe postanowienia. Trzecia, to przyjęcie, że umowa jest ważna oraz jej uzupełnienie przez sąd przez wprowadzenie w miejsce niedozwolonych klauzul innego mechanizmu waloryzacji (zob. wyroki Sądu Najwyższego z 29 października 2019 r., IV CSK 309/18, OSNC 2020, z. 7-8, poz. 64 i z 27 listopada 2019 r., II CSK 483/18, niepublikowany). W uchwale składu siedmiu sędziów z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21 (OSNC 2021, nr 9, poz. 56) Sąd Najwyższy wskazał, że stosownie do aktualnego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, konsument może wiążąco oświadczyć, iż nie ocenia konsekwencji całkowitej, definitywnej bezskuteczności (nieważności) umowy kredytu jako szczególnie dla niego niekorzystnych (choćby sam sąd oceniał je odmiennie) - sprzeciwiając się zarazem udzieleniu mu ochrony przed tymi konsekwencjami - i uniemożliwić w ten sposób utrzymanie umowy przez wprowadzenie do niej regulacji zastępczej, wynikającej z ustawy albo - jeżeli jest to dopuszczalne - określonej przez sąd. Wyeliminowanie ryzyka kursowego, charakterystycznego dla umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej i uzasadniającego powiązanie stawki oprocentowania ze stawką LIBOR, jest równoznaczne z tak daleko idącym przekształceniem umowy, że należy ją uznać za umowę o odmiennej istocie i charakterze, choćby nadal chodziło tu tylko o inny podtyp czy wariant umowy kredytu. Oznacza to z kolei, że po wyeliminowaniu tego rodzaju klauzul utrzymanie umowy o charakterze zamierzonym przez strony nie jest możliwe, co przemawia za jej całkowitą nieważnością (wyrok Sądu Najwyższego z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18). Wyeliminowanie abuzywnych klauzul przeliczeniowych nie prowadzi do utrzymania w mocy kredytu indeksowanego kursem franka szwajcarskiego jako kredytu złotowego oprocentowanego według stawki LIBOR (wyrok Sądu Najwyższego z 10 maja 2022 r., II CSKP 285/22); to samo dotyczy kredytu denominowanego kursem franka szwajcarskiego (wyrok Sądu Najwyższego z 13 maja 2022 r., II CSKP 293/22). Stwierdzenie nieważności umowy mieści się w zakresie sankcji, jaką dyrektywa Rady 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz. Urz. UE nr L 95, s. 29) pr zewiduje w związku z wykorzystywaniem przez przedsiębiorcę nieuczciwych postanowień umownych (zob. np. wyroki Sądu Najwyższego: z 17 marca 2022 r., II CSKP 474/22; 19 maja 2022 r., II CSKP 797/22; z 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/19; zob. wyrok TSUE z 3 października 2019 r., C-260/18 ). 7. Ponadto w ocenie skarżącej na gruncie niniejszej sprawy istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, tj. 1) czy w razie skutecznego podniesienia zarzutu zatrzymania przez bank odsetki za opóźnienie nie są kredytobiorcy należne czy też są one należne od daty podniesienia zarzutu zatrzymania?, 2) czy wobec wyodrębnienia w konstrukcji umowy kredytu hipotecznego odniesionego do waluty obcej klauzul ryzyka walutowego oraz klauzul spreadowych (rozumianych zgodnie z definicjami powołanymi w podstawach kasacyjnych niniejszej skargi), którego to wyodrębnienia w sposób wyraźny dokonał TSUE między innymi w wyrokach w sprawach C-118/17, Dunai oraz C-260/18, Dziubak oraz wobec ustalenia przez Trybunał, że na gruncie takiego stosunku umownego klauzule ryzyka walutowego określają główny przedmiot umowy kredytu a tym samym wchodzą w zakres stosowania art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/13 (oraz art. 385 § 1 zdanie drugie k.c.) i nie są poddawane ocenie przez pryzmat nieuczciwego (niedozwolonego) charakteru tych klauzul, przy uprzednim stwierdzeniu przez sąd przeprowadzający badanie, że zostały one w konkretnej umowie kredytowej sporządzone przez przedsiębiorcę w jasny i zrozumiały sposób (zostały sformułowane w sposób jednoznaczny), w razie jednoczesnego ustalenia przez ten sąd, że obecne w umowie klauzule spreadowe stanowią nieuczciwe (niedozwolone) warunki umowne, sąd: (i) władny jest wyeliminować z łączącej strony umowy o kredyt zarówno klauzule ryzyka walutowego, jak i klauzule spreadowe, orzekając o upadku całej umowy, zaś w przypadku odpowiedzi negatywnej, (ii) władny jest odwołać się - w ramach procesu stosowania prawa - w miejsce uznanych za nieuczciwe postanowień umownych do: a) bezwzględnie obowiązującej i bezpośrednio stosowanej normy prawa krajowego w postaci art. 69 ust. 3 ustawy – Prawo bankowe, b) wykładni oświadczeń woli stron stosunku umownego w myśl art. 65 k.c., albo c) przepisu prawa krajowego o charakterze dyspozytywnym w postaci art. 358 § 2 k.c. 8. Powołanie się na potrzebę wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie (art. 398 9 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wykazania, że określony przepis, mimo istnienia poważnych wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje rozbieżności w orzecznictwie, przy czym konieczne jest w takim przypadku przytoczenie sprzecznych orzeczeń (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z 23 maja 2018 r., I CSK 31/18; z 29 kwietnia 2016 r., I CSK 641/15 i tam przywołane orzecznictwo). Przez rozbieżności w orzecznictwie sądów uzasadniające przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania należy rozumieć istnienie zróżnicowanych albo sprzecznych rozstrzygnięć w sprawach o takich samych lub zbliżonych stanach faktycznych, w których mają zastosowanie te same przepisy prawa, wyłożone lub zastosowane w sposób prowadzący do wydania odmiennych orzeczeń albo innych decyzji procesowych (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 17 czerwca 2015 r., III CSK 59/15, OSNC 2016, Nr 2, poz. 29). W odniesieniu do analizowanej przesłanki konieczne jest wykazanie przez skarżącego, że dokonanie wykładni jest niezbędne dla rozstrzygnięcia konkretnej sprawy (postanowienie Sądu Najwyższego z 29 kwietnia 2016 r., I CSK 641/15), czego w niniejszej sprawie skarżąca nie dokonała. Ponadto skarżąca ograniczyła się w uzasadnieniu wniosku do zaprezentowania jako uzasadniających rozbieżności w orzecznictwie rozstrzygnięć Sądu Najwyższego, nie podnosząc ani nie dokonując oceny orzecznictwa sądów powszechnych. Co więcej, zasadniczo skarżąca nie wykazała nawet w odniesieniu do powołanych orzeczeń istnienia rozbieżności interpretacyjnych, mimo że zasadniczo funkcją skargi kasacyjnej nie jest eliminowanie rozbieżności w orzecznictwie samego Sądu Najwyższego (temu bowiem służą przede wszystkim inne ustrojowe i procesowe instrumenty prawne), lecz rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych. Ewentualne odmienne oceny zawarte w judykatach Sądu Najwyższego także nie muszą potwierdzać tezy, iż taka rozbieżność występuje w orzecznictwie sądów powszechnych (i odwrotnie). Ponadto skarżąca nie wykazała, że w powołanych orzeczeniach oceniany stan faktyczny był rzeczywiście tożsamy bądź podobny. Co do uzasadnienia ostatniego punktu (potrzeby dokonania wykładni w ocenie skarżącej) uzasadnienie jest wręcz ogólnikowe. 9. Mając na uwadze, że w postępowaniu kasacyjnym na każdym etapie Sąd Najwyższy bierze pod uwagę z urzędu nieważność postępowania przed sądem ad quem (art. 398 13 § 1 in fine k.p.c.), należy wskazać, iż z uwagi na treść art. 29 § 2 i 3 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2021 r., poz. 1904) Sąd Najwyższy, nie mając kompetencji do pominięcia stosowania przepisów ustawy, co wprost wynika z art. 179 ust. 1 Konstytucji RP, a także mając na względzie niepodważalność powołania sędziego na podstawie art. 179 Konstytucji RP, odstąpił w niniejszej sprawie od oceny prawidłowości powołania sędziego w składzie Sądu ad quem , a w konsekwencji odstąpił od oceny ważności postępowania czy skuteczności orzeczenia z powyższych względów z uwagi na ich niedopuszczalność, co wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 7 października 2021 r., K 3/21, zaś w zakresie skuteczności wstrzymania („zawieszenia stosowania”) przepisów ustawy o Sądzie Najwyższym z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 14 lipca 2021 r., P 7/20 (OTK ZU nr A/2021, poz. 49). Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą (art. 190 ust. 1 Konstytucji RP), co skutkuje niedopuszczalnością następczego stosowania przez Sąd unormowania uznanego przez Trybunał za niezgodny z Konstytucją RP, zaś ewentualne rozstrzygnięcie pozostające w sprzeczności z orzeczeniem TK w powyższym zakresie nie korzystałoby z przymiotu prawomocności materialnej w rozumieniu art. 365 k.p.c. Nie można tracić z pola widzenia faktu, iż wyrokiem z 25 marca 2019 r., K 12/18 (OTK ZU nr 17/A/2019) Trybunał Konstytucyjny potwierdził zgodność ze standardem konstytucyjnym wynikającym z art. 186 i art. 187 Konstytucji RP przepisów kształtujących wybór tzw. „sędziowskiej” części członków składu Krajowej Rady Sądownictwa według zasad wprowadzonych nowelizacją ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa w art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. (Dz.U. z 2018, poz. 3) . Tym samym Sąd Najwyższy nie znajduje podstaw do niestosowania w niniejszej sprawie zasady niedopuszczalności kwestionowania statusu sędziego (deklarowanej w art. 29 § 2 i 3 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym), co mogłoby sugerować wskazanie w pkt 1 lit. d postanowienia Wiceprezes Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-204/21 R Komisja Europejska przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej (ECLI:EU:C:2021:593). Powyższe rozstrzygnięcia, a przede wszystkim treść art. 179 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, nie pozwalają bowiem na ocenę kryteriów odnoszących się do okoliczności wyboru kandydatów na stanowisko sędziowskie przez Krajową Radę Sądownictwa, a w konsekwencji kwestionowanie skuteczności powołania do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego przez Prezydenta RP, a tym samym ubezskutecznienia inwestytury, czego nie mogą w szczególności uzasadniać kryteria wskazane w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 19 listopada 2019 r. w sprawach połączonych C - 585/18, C - 624/18 i C - 625/18, A.K. przeciwko Krajowej Radzie Sądownictwa oraz C.P., D.O. przeciwko Sądowi Najwyższemu, ECLI:EU:C:2019:982. Niezależnie od powyższego jednak, również w świetle wyroków Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej ewentualne wady procedury wyboru kandydata na urząd sędziego przed Krajową Radą Sądownictwa, nawet w razie uznania naruszenia Konstytucji RP w tym zakresie (poprzez stwierdzenie niezgodności z Konstytucją przepisów stanowiących podstawę procedury zakończonej powołaniem do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego), samodzielnie nie pozwalają na podważenie niezależności sądu rozpoznającego sprawę (wyrok TSUE z 29 marca 2022 r., C-132/20, w sprawie Getin, ECLI:EU:C:2022:235). Również niepodważalne jest samo powołanie przez Prezydenta RP na urząd sędziego (wyrok TSUE z 22 marca 2022 r., C-508/19, M.F. przeciwko J.M., ECLI:EU:C:2022:201). Sędzia uzyskuje inwestyturę właśnie na mocy aktu powołania na urząd sędziego wprost na podstawie art. 179 Konstytucji RP. Tym bardziej niedopuszczalne jest – zarówno w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, jak i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej – podważanie skuteczności powołania stanowiącego prerogatywę Prezydenta RP, która zamyka proces nominacyjny wykluczając możliwość jego „weryfikacji”. Dodać należy, że respektowanie zasady stabilności sprawowania urzędu sędziego powołanego na ten urząd przez Prezydenta RP na podstawie art. 179 Konstytucji RP stanowi jeden z elementów gwarancji prawa do sądu w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. W niniejszej sprawie nie wskazano natomiast jakichkolwiek okoliczności, które wymagałyby weryfikacji niezależności Sądu ad quem . Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 9 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie znajdując też okoliczności, które w ramach przesądu jest obowiązany brać pod uwagę z urzędu. [as]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI