I CSK 3451/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał wniosek Rzecznika Praw Dziecka (RPD) o przyjęcie skargi kasacyjnej od postanowienia Sądu Apelacyjnego w Warszawie, które oddaliło apelację matki w sprawie o nakazanie powrotu dziecka do Irlandii. RPD zarzucał naruszenie prawa materialnego, w tym art. 13 lit. b Konwencji Haskiej i art. 72 Konstytucji RP, argumentując, że powrót dziecka naraziłby je na szkodę i był sprzeczny z jego dobrem, zwłaszcza w kontekście konieczności kontynuowania leczenia. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, wskazując, że podstawowym celem Konwencji Haskiej jest zapobieganie uprowadzeniom rodzicielskim i przywrócenie stanu poprzedniego, a nie kompleksowe rozstrzyganie o władzy rodzicielskiej. Sąd podkreślił, że dobro dziecka jest uwzględniane, ale tylko w sytuacjach poważnego naruszenia, a nie jako nadrzędna zasada pozwalająca na ignorowanie celu prewencyjnego Konwencji. Sąd Najwyższy zaznaczył, że jest związany ustaleniami faktycznymi sądów niższych instancji i nie może oprzeć rozstrzygnięcia na twierdzeniach strony skarżącej, które nie zostały udowodnione. Ponadto, sąd wyjaśnił, że interpretacja Konwencji Haskiej powinna być jednolita we wszystkich państwach-sygnatariuszach i nie może być dowolnie modyfikowana przez pryzmat konstytucji krajowych. Sąd odrzucił również argumentację RPD opartą na wyroku ETPC, wskazując na brak kompetencji ETPC do interpretacji Konwencji Haskiej oraz na to, że sam wyrok nie wspiera tezy o nadrzędności dobra dziecka w sprawach o powrót.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja celu i zakresu stosowania Konwencji Haskiej w kontekście dobra dziecka oraz zasady prewencji w sprawach o powrót dziecka.
Dotyczy spraw z zakresu Konwencji Haskiej, gdzie podnoszone są argumenty dotyczące dobra dziecka.
Zagadnienia prawne (3)
Czy dobro dziecka jest wartością nadrzędną wobec celu prewencyjnego Konwencji Haskiej w sprawach o nakazanie powrotu dziecka?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, celem Konwencji Haskiej jest zapobieganie uprowadzeniom rodzicielskim, a dobro dziecka jest uwzględniane jedynie w wąsko określonych przypadkach, nie mogąc przeważyć nad celem prewencyjnym.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że Konwencja Haskiej ma na celu szybkie przywrócenie stanu poprzedniego i umożliwienie rozstrzygnięcia o opiece sądom właściwym miejscowo, a nie kompleksowe rozstrzyganie o dobru dziecka w postępowaniu o powrót. Wyjątki od nakazu powrotu są interpretowane wąsko.
Czy naruszenie przepisów postępowania przez sądy niższych instancji może stanowić podstawę do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, jeśli zmierza do wykazania naruszenia dobra dziecka?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Naruszenia przepisów postępowania nie są podstawą wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania, a Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi sądów niższych instancji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że ustalenia faktyczne sądu drugiej instancji są wiążące, a podważanie ich poprzez zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie jest dopuszczalne w ramach wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania, który wymaga wykazania oczywistej zasadności zarzutów prawa materialnego.
Czy wykładnia art. 13 lit. b Konwencji Haskiej powinna być dokonywana w oparciu o krajową konstytucję, czy też w oparciu o cel i brzmienie samej Konwencji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wykładnia Konwencji Haskiej powinna być jednolita we wszystkich państwach-sygnatariuszach i opierać się na jej celu i brzmieniu, a nie być modyfikowana przez pryzmat krajowych konstytucji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że celem Konwencji jest ujednolicenie rozstrzygnięć, a wykładnia przez pryzmat konstytucji krajowych prowadziłaby do zróżnicowania. Państwa-sygnatariusze przed ratyfikacją powinny ocenić zgodność Konwencji z ich konstytucjami.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| G. O. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| I. O. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| prokurator | organ_państwowy | udział |
| Rzecznik Praw Dziecka | organ_państwowy | skarżący |
Przepisy (12)
Główne
Konwencja haska art. 13 § lit. b
Konwencja dotycząca cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę
Definiuje 'sytuację nie do zniesienia' jako przesłankę odmowy nakazania powrotu dziecka, ale nie jest to podstawa do oddalenia wniosku, jeśli nie zachodzi poważne naruszenie dobra dziecka.
k.p.c. art. 398^9 § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na oczywistą zasadność.
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 72 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Nie nakazuje, aby każda ustawa lub umowa międzynarodowa była zgodna z zasadą nadrzędności dobra dziecka, jedynie zabrania pomijania dobra dziecka.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 278 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 235 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398^13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia.
k.p.c. art. 579
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398^18
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398^4 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398^3 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Cel prewencyjny Konwencji Haskiej jest nadrzędny wobec dobra indywidualnego dziecka w sprawach o powrót. • Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi sądów niższych instancji. • Naruszenia przepisów postępowania nie są podstawą wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania. • Wykładnia Konwencji Haskiej powinna być jednolita i opierać się na jej celu, a nie na krajowych konstytucjach.
Odrzucone argumenty
Dobro dziecka jest wartością nadrzędną i powinno prowadzić do odmowy nakazania powrotu. • Powrót dziecka do Irlandii naraziłby je na szkodę i sytuację nie do zniesienia. • Sądy powinny uwzględniać konstytucyjną zasadę dobra dziecka przy interpretacji Konwencji Haskiej. • Naruszenia przepisów postępowania przez sądy niższych instancji uzasadniają przyjęcie skargi kasacyjnej.
Godne uwagi sformułowania
„Konwencja została zawarta w celu przeciwdziałania wzrastającej liczbie uprowadzeń rodzicielskich.” • „Tylko przewaga celu prewencyjnego uzasadnia powrót dziecka do państwa, skąd zostało uprowadzone, wyłącznie w celu przeprowadzenia tam postępowania opiekuńczego i wyznaczenia w nim rodzica sprawującego pieczę oraz kraju zamieszkania.” • „Powrót dziecka nie ma służyć zmianie stosunków opiekuńczych, a jedynie ma umożliwić ich określenie przez sąd opiekuńczy dotychczasowego miejsca stałego pobytu.” • „Nie wystarcza stwierdzenie, że dla dobra dziecka lepsze jest pozostanie w aktualnym miejscu zamieszkania – nie w tym kierunku powinno być prowadzone postępowanie.” • „Podstawowym celem Konwencji jest zapobieganie rozprzestrzenianiu się międzynarodowych uprowadzeń dzieci. (…) chodzi zatem o to, gdy warunki zastosowania tej Konwencji zostały spełnione, by przywrócić tak szybko, jak to możliwe, status quo ante, ażeby uniknąć utrwalenia faktycznie zaistniałej sytuacji, która została spowodowana bezprawnie, oraz by pozostawić kwestie opieki i władzy rodzicielskiej do rozstrzygnięcia sądom, które mają jurysdykcję miejscową w miejscu stałego pobytu dziecka, zgodnie z art. 19 tej Konwencji. (…) w przypadku nazbyt szybkiego zaakceptowania argumentów rodzica, który uprowadził dziecko, podstawowy cel Konwencji haskiej straciłby znaczenie. Wskazane wyjątki muszą zatem być interpretowane wąsko”
Skład orzekający
Dariusz Pawłyszcze
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja celu i zakresu stosowania Konwencji Haskiej w kontekście dobra dziecka oraz zasady prewencji w sprawach o powrót dziecka."
Ograniczenia: Dotyczy spraw z zakresu Konwencji Haskiej, gdzie podnoszone są argumenty dotyczące dobra dziecka.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu uprowadzeń dzieci za granicę i konfliktu między dobrem dziecka a celem prewencyjnym międzynarodowych konwencji, co jest interesujące dla prawników i rodziców.
“Czy dobro dziecka zawsze wygrywa? Sąd Najwyższy o priorytetach w sprawach o powrót dziecka po uprowadzeniu.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.