I CSK 3384/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną Banku S.A. w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Sieradzu. Sąd Okręgowy ustalił nieważność umowy kredytu indeksowanego do CHF i zasądził od banku na rzecz kredytobiorcy kwotę w PLN i CHF. Sąd Apelacyjny uznał, że postanowienia umowy dotyczące mechanizmu indeksacji, w tym odsyłanie do wewnętrznych tabel kursów banku, nie były indywidualnie uzgodnione i miały charakter niedozwolony (abuzywny). Sąd drugiej instancji stwierdził, że po wyeliminowaniu tych postanowień umowa nie może być dalej wykonywana, ponieważ nie ma przepisu prawa, który mógłby zastąpić abuzywną klauzulę indeksacyjną. Bank w skardze kasacyjnej podniósł szereg zagadnień prawnych dotyczących możliwości dalszego obowiązywania umowy po usunięciu postanowień abuzywnych, stosowania przepisów k.c. i prawa wekslowego, wpływu stanu prawnego na ocenę umowy oraz automatycznej substytucji normą dyspozytywną. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, stwierdził, że bank nie zakwestionował wprost abuzywności postanowień umowy dotyczących przeliczeń walutowych. Powołał się na uchwałę pełnego składu Izby Cywilnej SN z dnia 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22), która stanowi, że w przypadku uznania postanowienia umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego dotyczącego sposobu określania kursu waluty obcej za niedozwolone, nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów. Ponadto, w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej, umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie. Tezy uchwały, wiążące w niniejszej sprawie, uniemożliwiły przyjęcie skargi kasacyjnej. W konsekwencji Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od banku na rzecz powódki koszty postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie stanowiska Sądu Najwyższego dotyczącego skutków usunięcia abuzywnych klauzul kursowych w umowach kredytów indeksowanych do CHF, zgodnie z uchwałą III CZP 25/22.
Dotyczy umów kredytów indeksowanych lub denominowanych do walut obcych, w których stwierdzono abuzywność klauzul kursowych. Konieczność uwzględnienia uchwały SN III CZP 25/22.
Zagadnienia prawne (6)
Czy na etapie oceny możliwości obowiązywania umowy po usunięciu postanowienia abuzywnego dopuszczalne jest ustalenie treści umowy w zakresie regulowanym przez abuzywną normę na podstawie art. 65 § 1 i 2 k.c. lub art. 56 k.c. w zw. z innymi przepisami, wskazującymi na generalną normę określania wartości waluty obcej według kursu średniego NBP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę pełnego składu Izby Cywilnej SN z dnia 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22), która stanowi, że w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce abuzywnego postanowienia dotyczącego sposobu określania kursu waluty obcej zajmuje inny sposób określenia kursu wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.
Uzasadnienie
Uchwała pełnego składu Izby Cywilnej SN (III CZP 25/22) stanowi zasadę prawną, zgodnie z którą po usunięciu abuzywnego postanowienia dotyczącego kursu waluty, nie można zastąpić go innym kursem wynikającym z przepisów prawa lub zwyczajów, a umowa nie wiąże w pozostałym zakresie.
Czy oceniając możliwości obowiązywania umowy kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego po usunięciu postanowienia abuzywnego zgodnie z prawem krajowym, należy brać pod uwagę stan prawny z dnia zawarcia umowy, dnia powstania sporu czy dnia orzekania?
Odpowiedź sądu
Nie zostało bezpośrednio udzielone, ale uchwała SN III CZP 25/22 sugeruje, że brak możliwości ustalenia wiążącego kursu waluty obcej skutkuje niewiążącym charakterem umowy w pozostałym zakresie, co implikuje ocenę stanu prawnego w kontekście możliwości dalszego funkcjonowania umowy.
Uzasadnienie
Kwestia stanu prawnego nie była kluczowa dla odmowy przyjęcia skargi, gdyż decydujące znaczenie miała uchwała SN III CZP 25/22 dotycząca skutków usunięcia abuzywnych klauzul kursowych.
Czy jeżeli bez abuzywnego postanowienia umowa kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego nie może obowiązywać, to dochodzi do automatycznej jego substytucji normą dyspozytywną, o ile tylko zastosowanie środków krajowych zapewnia doprowadzenie do sytuacji jaka miałaby miejsce, gdyby umowa nie zawierała tego abuzywnego postanowienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zgodnie z uchwałą SN III CZP 25/22, nie dochodzi do automatycznej substytucji normą dyspozytywną.
Uzasadnienie
Uchwała SN III CZP 25/22 wyklucza możliwość zastąpienia abuzywnego postanowienia kursowego przepisem prawa lub zwyczajem, co oznacza brak automatycznej substytucji.
Czy art. 358 § 2 k.c. stanowi szczegółowy przepis dyspozytywny, który znajduje zastosowanie z mocy prawa (automatycznie) w miejsce abuzywnej Klauzuli Kursowej określającej sposób ustalenia kursu franka szwajcarskiego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zgodnie z uchwałą SN III CZP 25/22, nie można przyjąć, że miejsce abuzywnego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu wynikający z przepisów prawa.
Uzasadnienie
Uchwała SN III CZP 25/22 jednoznacznie stwierdza, że przepisy prawa nie mogą zastąpić abuzywnego postanowienia kursowego.
Czy rozważając unieważnienie umowy o kredyt indeksowany do waluty obcej na skutek uznania, że postanowienia odsyłające do tabeli kursów mają charakter niedozwolony, należy mieć na względzie wyłącznie oświadczenie kredytobiorcy, czy badać również, czy określone rozstrzygnięcie prowadzi do zrealizowania celu dyrektywy 93/13?
Odpowiedź sądu
Nie zostało bezpośrednio udzielone, ale Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę SN III CZP 25/22, która koncentruje się na skutkach prawnych usunięcia abuzywnych klauzul, co pośrednio wiąże się z celem dyrektywy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy skupił się na skutkach prawnych usunięcia klauzul abuzywnych zgodnie z polskim prawem, opierając się na uchwale SN III CZP 25/22, co pośrednio realizuje cel ochrony konsumenta wynikający z dyrektywy 93/13.
Czy abuzywna jest wyłącznie Klauzula Kursowa określająca sposób ustalenia wartości franka szwajcarskiego, czy też wszystkie postanowienia dotyczące indeksacji kredytu, tj. Klauzula Kursowa i Klauzula Ryzyka Walutowego?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął tej kwestii w kontekście odmowy przyjęcia skargi, ale uchwała SN III CZP 25/22 dotyczy postanowień odnoszących się do sposobu określania kursu waluty obcej.
Uzasadnienie
Kwestia zakresu abuzywności postanowień indeksacyjnych nie była przedmiotem rozstrzygnięcia w kontekście odmowy przyjęcia skargi, jednak uchwała SN III CZP 25/22 wskazuje na abuzywność postanowień dotyczących sposobu określania kursu waluty.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A.M. | osoba_fizyczna | powódka |
| Bank S.A. w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Pomocnicze
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 65 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 65 § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 56
Kodeks cywilny
pr. weksl. art. 41
Ustawa - Prawo wekslowe
k.c. art. 358 § 2
Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uchwała pełnego składu Izby Cywilnej SN z dnia 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22) stanowi zasadę prawną, która wyklucza możliwość dalszego obowiązywania umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego po usunięciu abuzywnych postanowień dotyczących kursu waluty. • Brak możliwości zastąpienia abuzywnego postanowienia kursowego przepisem prawa lub zwyczajem.
Odrzucone argumenty
Argumenty banku dotyczące możliwości ustalenia treści umowy na podstawie art. 65 k.c. lub art. 56 k.c. w zw. z innymi przepisami, wskazującymi na kurs średni NBP. • Argumenty dotyczące stanu prawnego, który powinien być brany pod uwagę. • Argumenty o automatycznej substytucji normą dyspozytywną. • Argumenty o zastosowaniu art. 358 § 2 k.c. jako przepisu dyspozytywnego. • Argumenty dotyczące badania realizacji celu dyrektywy 93/13.
Godne uwagi sformułowania
w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów • w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.
Skład orzekający
Dariusz Pawłyszcze
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie stanowiska Sądu Najwyższego dotyczącego skutków usunięcia abuzywnych klauzul kursowych w umowach kredytów indeksowanych do CHF, zgodnie z uchwałą III CZP 25/22."
Ograniczenia: Dotyczy umów kredytów indeksowanych lub denominowanych do walut obcych, w których stwierdzono abuzywność klauzul kursowych. Konieczność uwzględnienia uchwały SN III CZP 25/22.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu umów frankowych i ich abuzywności, a rozstrzygnięcie opiera się na kluczowej uchwale Sądu Najwyższego, która ma szerokie zastosowanie.
“Kredyty frankowe: Sąd Najwyższy potwierdza – brak klauzuli kursowej to koniec umowy!”
Dane finansowe
kwota zasądzona: 51 491,62 PLN
kwota zasądzona w CHF: 15 202,39 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.