I CSK 3383/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, wniesionej przez A.S. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 26 kwietnia 2023 r. Skarżący domagał się przyjęcia skargi do rozpoznania, powołując się na przesłanki z art. 398^9 § 1 pkt 3 i 4 k.p.c., wskazując na nieważność postępowania przed sądami obu instancji. Jako podstawy nieważności wskazał wadliwe powołanie sędziego w Sądzie Okręgowym w Elblągu (w związku z nową procedurą powoływania sędziów przez KRS) oraz wydanie wyroku przez Sąd Apelacyjny w składzie jednego sędziego zamiast kolegialnego. Sąd Najwyższy, po analizie argumentacji skarżącego, odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania. Wskazał, że wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania wraz z uzasadnieniem stanowi odrębną część skargi i nie można doszukiwać się argumentów w innych jej częściach. Odnosząc się do zarzutu nieważności postępowania przed sądem pierwszej instancji, Sąd Najwyższy stwierdził, że taka nieważność może być podnoszona w ramach podstawy kasacyjnej z art. 398^3 § 1 pkt 2 k.p.c., poprzez wykazanie naruszenia przez sąd drugiej instancji przepisów dotyczących zakresu jego kognicji (art. 378 § 1 k.p.c.). Skarżący nie powołał się na te przepisy. Odnosząc się do wadliwego powołania sędziego, Sąd Najwyższy przywołał uchwałę połączonych Izb SN z 23 stycznia 2020 r. (BSA 1-4110-1/20), wskazując, że nieważność postępowania z powodu wadliwego powołania sędziego zachodzi tylko wtedy, gdy wadliwość procesu powoływania doprowadzi do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności. Sąd Apelacyjny zbadał tę kwestię i nie stwierdził nieważności. Odnośnie składu Sądu Apelacyjnego, Sąd Najwyższy stwierdził, że uchwała składu siedmiu sędziów SN z 26 kwietnia 2022 r. (III PZP 6/22), która nadała moc zasady prawnej, nie ma zastosowania do orzeczeń wydanych do dnia 26 kwietnia 2023 r. włącznie, a zaskarżone orzeczenie zostało wydane właśnie tego dnia. W związku z tym, wydanie orzeczenia przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego przed datą wejścia w życie uchwały nie prowadziło do nieważności postępowania. Sąd Najwyższy uznał, że skarga kasacyjna nie była oczywiście uzasadniona, a zatem odmówił jej przyjęcia do rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie przepisów k.p.c. i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących wymogów formalnych skargi kasacyjnej, przesłanek jej przyjęcia do rozpoznania, a w szczególności kwestii nieważności postępowania związanej z wadliwym powołaniem sędziego oraz składem sądu w kontekście ustawy COVID-19.
Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności związanych z datą wydania orzeczenia przez sąd drugiej instancji w jednoosobowym składzie oraz interpretacją uchwały SN III PZP 6/22. Kwestia wadliwego powołania sędziego jest analizowana w kontekście konkretnych standardów niezawisłości i bezstronności.
Zagadnienia prawne (4)
Czy wadliwe powołanie sędziego w sądzie pierwszej instancji, związane z trybem powołania przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną na podstawie ustawy nowelizującej z 8 grudnia 2017 r., skutkuje nieważnością postępowania?
Odpowiedź sądu
Nie, wadliwość procesu powoływania sędziego skutkuje nieważnością postępowania tylko wtedy, gdy doprowadzi do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności sędziego w rozumieniu Konstytucji RP i EKPC. Sąd Apelacyjny zbadał tę kwestię i nie stwierdził nieważności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do uchwały połączonych Izb SN (BSA 1-4110-1/20), która precyzuje, że sama procedura powołania sędziego nie jest wystarczająca do stwierdzenia nieważności, lecz konieczne jest wykazanie naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności.
Czy wydanie wyroku przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego, na podstawie art. 15zzs^1 ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-19, przed datą 26 kwietnia 2023 r., skutkuje nieważnością postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uchwała SN z 26 kwietnia 2022 r. (III PZP 6/22), która nadała moc zasady prawnej, że takie orzeczenie prowadzi do nieważności, wiąże od dnia jej podjęcia, czyli od 27 kwietnia 2023 r. Orzeczenia wydane do 26 kwietnia 2023 r. włącznie nie podlegają tej zasadzie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że uchwała III PZP 6/22 ma zastosowanie do orzeczeń wydanych od 27 kwietnia 2023 r. Wcześniejsze orzeczenia wydane w jednoosobowym składzie na podstawie ustawy COVID-19 nie skutkowały nieważnością postępowania, zgodnie z wcześniejszym orzecznictwem SN.
Czy nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji, która nie została uwzględniona przez sąd drugiej instancji, może być podstawą do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania?
Odpowiedź sądu
Tak, ale wymaga to wykazania naruszenia przez sąd drugiej instancji przepisów dotyczących zakresu jego kognicji (art. 378 § 1 k.p.c.), w ramach których powinien był uwzględnić nieważność z urzędu i wydać odpowiedni wyrok (art. 386 § 2 k.p.c.).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że zarzut nieważności postępowania przed sądem pierwszej instancji, który nie został dostrzeżony przez sąd drugiej instancji, powinien być podniesiony w skardze kasacyjnej jako zarzut naruszenia art. 378 § 1 k.p.c. w zw. z art. 386 § 2 k.p.c.
Czy skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, jeśli opiera się na twierdzeniu o nieważności postępowania?
Odpowiedź sądu
Nie, twierdzenie o oczywistej zasadności skargi obliguje skarżącego do wykazania kwalifikowanego naruszenia przepisów prawa, dostrzegalnego prima facie, a nie tylko oczywistego naruszenia przepisu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że oczywista zasadność skargi kasacyjnej wymaga wykazania kwalifikowanej postaci naruszenia prawa, które prowadzi do wydania oczywiście nieprawidłowego orzeczenia, a nie tylko samego naruszenia przepisu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. S. | osoba_fizyczna | powód |
| H. K. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (13)
Główne
k.p.c. art. 398^4 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wymaganie uzasadnienia w skardze kasacyjnej wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania zostaje spełnione, jeśli skarżący wykaże istnienie istotnego zagadnienia prawnego, potrzebę wykładni przepisów, rozbieżności w orzecznictwie, nieważność postępowania lub oczywistą uzasadnioność skargi.
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania: istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów, rozbieżności w orzecznictwie, nieważność postępowania, oczywista uzasadniona skarga.
k.p.c. art. 378 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach apelacji; w zakresie szerszym, niż wnioski stron, bierze z urzędu pod uwagę nieważność postępowania.
Konst. RP art. 45 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy przez właściwy, niezależny i bezstronny sąd.
ustawa COVID-19 art. 15zzs^1 § ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektóre inne ustawy
Umożliwiała rozpoznawanie spraw cywilnych przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego w okresie stanu zagrożenia epidemicznego.
k.p.c. art. 98 § § 1, 1^1, 3 i 4
Kodeks postępowania cywilnego
Zasady obciążania stron kosztami postępowania.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji do postępowania przed sądem drugiej instancji.
k.p.c. art. 398^21
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji do postępowania kasacyjnego.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 4 i § 8 ust. 1 pkt 2
Określa stawki opłat za czynności adwokackie w postępowaniu kasacyjnym.
Pomocnicze
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania zachodzi m.in. w przypadku orzekania przez sędziego niepowołanego prawidłowo.
k.p.c. art. 367 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy składu sądu w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 386 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
W przypadku stwierdzenia nieważności postępowania przed sądem pierwszej instancji, sąd drugiej instancji uchyla zaskarżony wyrok, przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania.
u.o.KRS
Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa
Ustawa z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niespełnienie przez skarżącego wymogów formalnych uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej. • Brak podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania przed sądem pierwszej instancji z powodu wadliwego powołania sędziego. • Brak podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania przed sądem drugiej instancji z powodu orzekania w jednoosobowym składzie, ze względu na datę wydania orzeczenia. • Brak oczywistej uzasadnionosci skargi kasacyjnej.
Odrzucone argumenty
Nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji z powodu wadliwego powołania sędziego. • Nieważność postępowania przed sądem drugiej instancji z powodu wydania wyroku w składzie jednego sędziego. • Oczywista uzasadnionosc skargi kasacyjnej.
Godne uwagi sformułowania
Cel wymagania przewidzianego w art. 398^4 § 2 k.p.c. może być zatem osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym • Wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania wraz z uzasadnieniem jest odrębną konstrukcyjnie i funkcjonalnie częścią skargi kasacyjnej • W ramach kontroli kasacyjnej Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną z powodu nieważności postępowania (...) tylko z powodu nieważności postępowania apelacyjnego. • uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 26 kwietnia 2022 r., III PZP 6/22 - której nadano moc zasady prawnej - nie znajdzie w tym przypadku zastosowania. • wydanie orzeczenia przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego przed datą wskazaną w uchwale z 26 kwietnia 2022 r., III PZP 6/22 nie prowadziło do nieważności postępowania • o parcie wniosku o twierdzeniu o oczywistej zasadności skargi obliguje skarżącego do wykazania kwalifikowanej postaci naruszenia konkretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego, naruszenia dostrzegalnego prima facie
Skład orzekający
Dariusz Dończyk
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wymogów formalnych skargi kasacyjnej, przesłanek jej przyjęcia do rozpoznania, a w szczególności kwestii nieważności postępowania związanej z wadliwym powołaniem sędziego oraz składem sądu w kontekście ustawy COVID-19."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności związanych z datą wydania orzeczenia przez sąd drugiej instancji w jednoosobowym składzie oraz interpretacją uchwały SN III PZP 6/22. Kwestia wadliwego powołania sędziego jest analizowana w kontekście konkretnych standardów niezawisłości i bezstronności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie SN dotyka gorących tematów związanych z praworządnością, niezależnością sądownictwa i wpływem przepisów wprowadzonych w związku z pandemią COVID-19 na postępowania sądowe. Jest to istotne dla prawników zajmujących się tymi zagadnieniami.
“Czy wyrok sądu apelacyjnego w jednoosobowym składzie sprzed 27 kwietnia 2023 r. jest ważny? SN wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.