I CSK 3361/23

Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną Banku S.A. w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu, który zmienił wyrok Sądu Okręgowego w Legnicy w sprawie o ustalenie nieważności umowy kredytu i zapłatę. Sąd Okręgowy uznał umowę za nieważną i zasądził kwoty w PLN i CHF, natomiast Sąd Apelacyjny zmienił wyrok, zasądzając kwoty, ale z zastrzeżeniem konieczności zwrotu przez powodów 250 000 zł lub zabezpieczenia tej kwoty. Bank wniósł skargę kasacyjną, powołując się na istotne zagadnienia prawne dotyczące m.in. możliwości ustalenia treści umowy po usunięciu postanowień abuzywnych, stosowania przepisów dyspozytywnych, oceny stanu prawnego, automatycznej substytucji normą dyspozytywną, a także na nieważność postępowania z uwagi na jednoosobowy skład sądu drugiej instancji w okresie pandemii. Sąd Najwyższy, analizując wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, odniósł się najpierw do zarzutu nieważności postępowania. Powołując się na własną uchwałę (III PZP 6/22) oraz późniejsze orzecznictwo, stwierdził, że rozpoznanie sprawy przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego na podstawie art. 15zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy COVID, w okresie do 26 kwietnia 2023 r., nie stanowi samoistnej podstawy do stwierdzenia nieważności postępowania. W związku z tym, przyczyna kasacyjna w postaci nieważności postępowania ani oczywistej zasadności skargi kasacyjnej nie została spełniona. Następnie Sąd Najwyższy odniósł się do pozostałych zagadnień prawnych podniesionych przez skarżącego. Stwierdził, że wszystkie te wątpliwości zostały już rozstrzygnięte w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz Sądu Najwyższego. Wskazał, że klauzule przeliczeniowe w umowach kredytów indeksowanych do waluty obcej, które opierają się na tabelach kursów ustalanych jednostronnie przez bank, są nietransparentne i abuzywne. Podkreślił, że ocena abuzywności dokonywana jest według stanu z chwili zawarcia umowy. Uznanie klauzul za abuzywne oznacza ich bezskuteczność, a umowa może być uznana za nieważną, jeśli bez tych klauzul nie może obowiązywać. Sąd Najwyższy wykluczył dopuszczalność zastąpienia abuzywnych postanowień przepisami dyspozytywnymi lub zwyczajami, w tym średnim kursem NBP. Odnosząc się do obowiązku informacyjnego sądu wobec konsumenta, Sąd Najwyższy przypomniał, że sąd powinien poinformować o konsekwencjach prawnych usunięcia nieuczciwego warunku, w tym o możliwości upadku umowy i roszczeniach restytucyjnych banku. W niniejszej sprawie, powodowie w piśmie procesowym zadeklarowali, że nie będzie dla nich niekorzystne, gdyby musieli dokonać zwrotu kwoty kredytu, co zostało uwzględnione przez sąd. W związku z powyższym, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od pozwanego na rzecz powodów koszty postępowania kasacyjnego.

Zagadnienia prawne (7)

Skład orzekający