I CSK 333/08Bezskuteczność umowy darowizny wierzyciel tytuł wykonawczy
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi pauliańskiej wniesionej przez powoda R.W. przeciwko D.R. w celu uznania za bezskuteczną umowy darowizny nieruchomości zawartej między T.R. (ojcem pozwanej) a pozwaną. Powód dochodził swojej wierzytelności wobec T.R., wynikającej z ugody sądowej, która stała się wymagalna przed dokonaniem darowizny. Sąd Okręgowy uznał umowę darowizny za bezskuteczną, stwierdzając, że T.R. działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela, a pozwana o tym wiedziała. Sąd Apelacyjny oddalił apelację pozwanej, aprobując ustalenia i ocenę prawną sądu pierwszej instancji. Podkreślono, że wierzytelność powoda wobec spółki jawnej „D.”, której wspólnikiem był T.R., była podstawą do dochodzenia roszczeń również od wspólnika, zwłaszcza po bezskutecznej egzekucji z majątku spółki. Sąd Apelacyjny uznał, że nawet po upływie trzech lat od przekształcenia spółki jawnej w spółkę z o.o., wierzyciel może dochodzić swoich praw, jeśli posiada tytuł wykonawczy. Pozwana wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie art. 574 k.s.h. przez błędną wykładnię, twierdząc, że odpowiedzialność wspólników wygasa bezwarunkowo po trzech latach od przekształcenia. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną. Zgodził się, że trzyletni termin z art. 574 k.s.h. jest terminem zawitym, którego upływ powoduje wygaśnięcie odpowiedzialności wspólników. Jednakże, w sytuacji gdy powód dysponuje prawomocnym tytułem wykonawczym, upływ tego terminu nie stanowi przeszkody do egzekucji. Sąd wskazał, że aby skutecznie podważyć tytuł wykonawczy, konieczne byłoby wytoczenie powództwa o pozbawienie tytułu wykonalności na podstawie art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. Ponieważ pozwana nie podjęła takich kroków, a jedynie zarzuciła naruszenie art. 574 k.s.h. w kontekście skargi pauliańskiej, Sąd Najwyższy uznał, że zarzut ten nie mógł odnieść skutku i oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 574 k.s.h. w kontekście skargi pauliańskiej i istnienia tytułu wykonawczego. Wyjaśnienie, że upływ terminu odpowiedzialności wspólnika nie blokuje egzekucji, jeśli nie doszło do formalnego pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności.
Dotyczy specyficznej sytuacji przekształcenia spółki jawnej w kapitałową i odpowiedzialności wspólników. Konieczność posiadania tytułu wykonawczego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy upływ trzyletniego terminu odpowiedzialności wspólnika spółki osobowej za zobowiązania powstałe przed dniem przekształcenia (art. 574 k.s.h.) wyłącza możliwość prowadzenia egzekucji na podstawie prawomocnego tytułu wykonawczego w ramach skargi pauliańskiej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, upływ trzyletniego terminu odpowiedzialności wspólnika nie wyłącza możliwości prowadzenia egzekucji na podstawie prawomocnego tytułu wykonawczego. Konieczne byłoby pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności w odrębnym postępowaniu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że art. 574 k.s.h. określa termin odpowiedzialności wspólnika, ale nie stanowi przeszkody do egzekucji, jeśli istnieje tytuł wykonawczy. Skarga pauliańska służy ochronie wierzyciela, a wygaśnięcie zobowiązania wspólnika wymagałoby formalnego pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności.
Czy termin trzyletniej odpowiedzialności wspólnika spółki osobowej za zobowiązania powstałe przed przekształceniem (art. 574 k.s.h.) jest terminem zawitym, którego upływ sąd uwzględnia z urzędu?
Odpowiedź sądu
Tak, termin trzyletni jest terminem zawitym, a jego upływ powoduje wygaśnięcie odpowiedzialności wspólników, co sąd uwzględnia z urzędu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy przychylił się do stanowiska skarżącej i doktryny, że termin z art. 574 k.s.h. ma charakter zawity, co oznacza, że jego upływ powoduje wygaśnięcie odpowiedzialności wspólników.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R.W. | osoba_fizyczna | powód |
| D.R. | osoba_fizyczna | pozwana |
| W. i T. małż. R. | osoba_fizyczna | darczyńca |
| T.R. | osoba_fizyczna | dłużnik / wspólnik spółki jawnej |
| J.D., M.D., M.T. | osoba_fizyczna | wspólnik spółki jawnej |
| „D.” sp. jawna | spółka | dłużnik pierwotny |
| „D.” spółka z o.o. | spółka | następca prawny dłużnika |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 527
Kodeks cywilny
Przesłanki uznania umowy za bezskuteczną wobec wierzyciela.
k.s.h. art. 574
Kodeks spółek handlowych
Odpowiedzialność wspólników przekształcanej spółki osobowej za zobowiązania powstałe przed dniem przekształcenia przez okres trzech lat.
Pomocnicze
k.c. art. 840 § § 1 pkt 2
Kodeks cywilny
Podstawa do żądania pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności, gdy po powstaniu tytułu nastąpiło zdarzenie powodujące wygaśnięcie zobowiązania.
k.c. art. 125
Kodeks cywilny
Termin, w jakim można egzekwować roszczenie stwierdzone tytułem wykonawczym.
k.s.h. art. 553 § § 1
Kodeks spółek handlowych
Przejście praw i obowiązków spółki przekształcanej na spółkę przekształconą.
k.s.h. art. 31 § § 1
Kodeks spółek handlowych
Subsydiarna odpowiedzialność wspólnika spółki jawnej, gdy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna.
k.s.h. art. 22 § § 2
Kodeks spółek handlowych
Odpowiedzialność wspólników spółki jawnej.
k.p.c. art. 776
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prowadzenia egzekucji.
k.p.c. art. 803
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres egzekucji.
k.p.c. art. 804
Kodeks postępowania cywilnego
Zakaz badania zasadności obowiązku przez organ egzekucyjny.
k.p.c. art. 398 § 3 § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie prawa materialnego.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Konsekwencje oddalenia skargi kasacyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Egzekucja na podstawie tytułu wykonawczego jest możliwa nawet po upływie trzyletniego terminu odpowiedzialności wspólnika z art. 574 k.s.h., jeśli zobowiązanie nie wygasło w sposób formalny. • Skarga pauliańska służy ochronie wierzyciela przed niewypłacalnością dłużnika, a jej uwzględnienie pozwala na prowadzenie egzekucji z majątku nabytego przez osobę trzecią.
Odrzucone argumenty
Odpowiedzialność wspólnika spółki przekształconej za zobowiązania powstałe przed przekształceniem wygasa bezwarunkowo po upływie trzech lat od daty przekształcenia (art. 574 k.s.h.), co powinno skutkować oddaleniem powództwa opartego na skardze pauliańskiej.
Godne uwagi sformułowania
„Wierzyciel może prowadzić egzekucję z majątku wspólnika w przypadku, gdy egzekucja z majątku spółki stanie się bezskuteczna” • „Powód dysponuje tytułem wykonawczym w postaci ugody sądowej z dnia 11 grudnia 2002 r., zaopatrzonej w klauzulę wykonalności.” • „Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności objętego tym tytułem obowiązku” • „Konieczne jest pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności.” • „Środkiem obrony dłużnika jest w takim wypadku art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c.”
Skład orzekający
Krzysztof Pietrzykowski
przewodniczący
Barbara Myszka
sprawozdawca
Kazimierz Zawada
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 574 k.s.h. w kontekście skargi pauliańskiej i istnienia tytułu wykonawczego. Wyjaśnienie, że upływ terminu odpowiedzialności wspólnika nie blokuje egzekucji, jeśli nie doszło do formalnego pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przekształcenia spółki jawnej w kapitałową i odpowiedzialności wspólników. Konieczność posiadania tytułu wykonawczego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia ochrony wierzycieli i potencjalnych pułapek związanych z przekształcaniem spółek. Pokazuje, jak ważne jest posiadanie tytułu wykonawczego i jakie kroki należy podjąć, aby skutecznie dochodzić swoich praw.
“Darowizna nieruchomości nie chroni przed długami? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy wierzyciel może odzyskać pieniądze.”
Dane finansowe
WPS: 867 380,15 PLN
wierzytelność: 867 380,15 PLN
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.