Orzeczenie · 2009-02-05

I CSK 333/08Bezskuteczność umowy darowizny wierzyciel tytuł wykonawczy

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2009-02-05
SAOSCywilneprawo zobowiązańWysokanajwyższy
skarga pauliańskabezskuteczność czynności prawnejdarowiznawierzytelnośćtytuł wykonawczyspółka jawnaprzekształcenie spółkiodpowiedzialność wspólnikatermin zawity

Sprawa dotyczyła skargi pauliańskiej wniesionej przez powoda R.W. przeciwko D.R. w celu uznania za bezskuteczną umowy darowizny nieruchomości zawartej między T.R. (ojcem pozwanej) a pozwaną. Powód dochodził swojej wierzytelności wobec T.R., wynikającej z ugody sądowej, która stała się wymagalna przed dokonaniem darowizny. Sąd Okręgowy uznał umowę darowizny za bezskuteczną, stwierdzając, że T.R. działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela, a pozwana o tym wiedziała. Sąd Apelacyjny oddalił apelację pozwanej, aprobując ustalenia i ocenę prawną sądu pierwszej instancji. Podkreślono, że wierzytelność powoda wobec spółki jawnej „D.”, której wspólnikiem był T.R., była podstawą do dochodzenia roszczeń również od wspólnika, zwłaszcza po bezskutecznej egzekucji z majątku spółki. Sąd Apelacyjny uznał, że nawet po upływie trzech lat od przekształcenia spółki jawnej w spółkę z o.o., wierzyciel może dochodzić swoich praw, jeśli posiada tytuł wykonawczy. Pozwana wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie art. 574 k.s.h. przez błędną wykładnię, twierdząc, że odpowiedzialność wspólników wygasa bezwarunkowo po trzech latach od przekształcenia. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną. Zgodził się, że trzyletni termin z art. 574 k.s.h. jest terminem zawitym, którego upływ powoduje wygaśnięcie odpowiedzialności wspólników. Jednakże, w sytuacji gdy powód dysponuje prawomocnym tytułem wykonawczym, upływ tego terminu nie stanowi przeszkody do egzekucji. Sąd wskazał, że aby skutecznie podważyć tytuł wykonawczy, konieczne byłoby wytoczenie powództwa o pozbawienie tytułu wykonalności na podstawie art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. Ponieważ pozwana nie podjęła takich kroków, a jedynie zarzuciła naruszenie art. 574 k.s.h. w kontekście skargi pauliańskiej, Sąd Najwyższy uznał, że zarzut ten nie mógł odnieść skutku i oddalił skargę kasacyjną.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja art. 574 k.s.h. w kontekście skargi pauliańskiej i istnienia tytułu wykonawczego. Wyjaśnienie, że upływ terminu odpowiedzialności wspólnika nie blokuje egzekucji, jeśli nie doszło do formalnego pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji przekształcenia spółki jawnej w kapitałową i odpowiedzialności wspólników. Konieczność posiadania tytułu wykonawczego.

Zagadnienia prawne (2)

Czy upływ trzyletniego terminu odpowiedzialności wspólnika spółki osobowej za zobowiązania powstałe przed dniem przekształcenia (art. 574 k.s.h.) wyłącza możliwość prowadzenia egzekucji na podstawie prawomocnego tytułu wykonawczego w ramach skargi pauliańskiej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, upływ trzyletniego terminu odpowiedzialności wspólnika nie wyłącza możliwości prowadzenia egzekucji na podstawie prawomocnego tytułu wykonawczego. Konieczne byłoby pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności w odrębnym postępowaniu.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że art. 574 k.s.h. określa termin odpowiedzialności wspólnika, ale nie stanowi przeszkody do egzekucji, jeśli istnieje tytuł wykonawczy. Skarga pauliańska służy ochronie wierzyciela, a wygaśnięcie zobowiązania wspólnika wymagałoby formalnego pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności.

Czy termin trzyletniej odpowiedzialności wspólnika spółki osobowej za zobowiązania powstałe przed przekształceniem (art. 574 k.s.h.) jest terminem zawitym, którego upływ sąd uwzględnia z urzędu?

Odpowiedź sądu

Tak, termin trzyletni jest terminem zawitym, a jego upływ powoduje wygaśnięcie odpowiedzialności wspólników, co sąd uwzględnia z urzędu.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy przychylił się do stanowiska skarżącej i doktryny, że termin z art. 574 k.s.h. ma charakter zawity, co oznacza, że jego upływ powoduje wygaśnięcie odpowiedzialności wspólników.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Oddala skargę kasacyjną
Strona wygrywająca
R.W. (powód)

Strony

NazwaTypRola
R.W.osoba_fizycznapowód
D.R.osoba_fizycznapozwana
W. i T. małż. R.osoba_fizycznadarczyńca
T.R.osoba_fizycznadłużnik / wspólnik spółki jawnej
J.D., M.D., M.T.osoba_fizycznawspólnik spółki jawnej
„D.” sp. jawnaspółkadłużnik pierwotny
„D.” spółka z o.o.spółkanastępca prawny dłużnika

Przepisy (12)

Główne

k.c. art. 527

Kodeks cywilny

Przesłanki uznania umowy za bezskuteczną wobec wierzyciela.

k.s.h. art. 574

Kodeks spółek handlowych

Odpowiedzialność wspólników przekształcanej spółki osobowej za zobowiązania powstałe przed dniem przekształcenia przez okres trzech lat.

Pomocnicze

k.c. art. 840 § § 1 pkt 2

Kodeks cywilny

Podstawa do żądania pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności, gdy po powstaniu tytułu nastąpiło zdarzenie powodujące wygaśnięcie zobowiązania.

k.c. art. 125

Kodeks cywilny

Termin, w jakim można egzekwować roszczenie stwierdzone tytułem wykonawczym.

k.s.h. art. 553 § § 1

Kodeks spółek handlowych

Przejście praw i obowiązków spółki przekształcanej na spółkę przekształconą.

k.s.h. art. 31 § § 1

Kodeks spółek handlowych

Subsydiarna odpowiedzialność wspólnika spółki jawnej, gdy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna.

k.s.h. art. 22 § § 2

Kodeks spółek handlowych

Odpowiedzialność wspólników spółki jawnej.

k.p.c. art. 776

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa prowadzenia egzekucji.

k.p.c. art. 803

Kodeks postępowania cywilnego

Zakres egzekucji.

k.p.c. art. 804

Kodeks postępowania cywilnego

Zakaz badania zasadności obowiązku przez organ egzekucyjny.

k.p.c. art. 398 § 3 § 1 pkt 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie prawa materialnego.

k.p.c. art. 398 § 14

Kodeks postępowania cywilnego

Konsekwencje oddalenia skargi kasacyjnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Egzekucja na podstawie tytułu wykonawczego jest możliwa nawet po upływie trzyletniego terminu odpowiedzialności wspólnika z art. 574 k.s.h., jeśli zobowiązanie nie wygasło w sposób formalny. • Skarga pauliańska służy ochronie wierzyciela przed niewypłacalnością dłużnika, a jej uwzględnienie pozwala na prowadzenie egzekucji z majątku nabytego przez osobę trzecią.

Odrzucone argumenty

Odpowiedzialność wspólnika spółki przekształconej za zobowiązania powstałe przed przekształceniem wygasa bezwarunkowo po upływie trzech lat od daty przekształcenia (art. 574 k.s.h.), co powinno skutkować oddaleniem powództwa opartego na skardze pauliańskiej.

Godne uwagi sformułowania

„Wierzyciel może prowadzić egzekucję z majątku wspólnika w przypadku, gdy egzekucja z majątku spółki stanie się bezskuteczna” • „Powód dysponuje tytułem wykonawczym w postaci ugody sądowej z dnia 11 grudnia 2002 r., zaopatrzonej w klauzulę wykonalności.” • „Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności objętego tym tytułem obowiązku” • „Konieczne jest pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności.” • „Środkiem obrony dłużnika jest w takim wypadku art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c.”

Skład orzekający

Krzysztof Pietrzykowski

przewodniczący

Barbara Myszka

sprawozdawca

Kazimierz Zawada

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 574 k.s.h. w kontekście skargi pauliańskiej i istnienia tytułu wykonawczego. Wyjaśnienie, że upływ terminu odpowiedzialności wspólnika nie blokuje egzekucji, jeśli nie doszło do formalnego pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przekształcenia spółki jawnej w kapitałową i odpowiedzialności wspólników. Konieczność posiadania tytułu wykonawczego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia ochrony wierzycieli i potencjalnych pułapek związanych z przekształcaniem spółek. Pokazuje, jak ważne jest posiadanie tytułu wykonawczego i jakie kroki należy podjąć, aby skutecznie dochodzić swoich praw.

“Darowizna nieruchomości nie chroni przed długami? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy wierzyciel może odzyskać pieniądze.”

Dane finansowe

WPS: 867 380,15 PLN

wierzytelność: 867 380,15 PLN

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst