I CSK 3295/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną uczestniczki postępowania I.R. od postanowienia Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 7 kwietnia 2025 r., sygn. akt II Ca 2790/24, dotyczącego działu spadku. Sąd Najwyższy, działając na podstawie art. 398^9 § 1 k.p.c., który określa przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów, nieważność postępowania, oczywista zasadność), odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania. Skarżąca opierała swój wniosek na przesłance oczywistej zasadności, argumentując, że Sąd drugiej instancji nie był uprawniony do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie działu spadku z uwagi na zmiany w kręgu spadkobierców. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że w sprawach o stwierdzenie nabycia spadku sąd działa z urzędu, jednakże prawomocne postanowienie ustalające krąg spadkobierców wiąże sąd rozpatrujący sprawę o dział spadku. Podkreślono, że istnieją szczególne procedury zmiany takiego postanowienia (art. 679 k.p.c.), które nie zostały w tej sprawie wykorzystane, a roczny termin na złożenie wniosku o zmianę upłynął. Sąd Najwyższy uznał, że argumentacja skarżącej nie wykazała kwalifikowanej postaci naruszenia prawa, które byłoby oczywiste prima facie, a jedynie polemiczny charakter stanowiska. Odwołanie do art. 5 k.c. uznano za całkowicie niezrozumiałe. W konsekwencji, na podstawie art. 398^9 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej przez Sąd Najwyższy, zwłaszcza przesłanki oczywistej zasadności, oraz zasady związane z prawomocnością orzeczeń w sprawach o dział spadku i możliwość ich zmiany.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej ze skargą kasacyjną i działem spadku. Wartość praktyczna dla spraw o charakterze stricte spadkowym.
Zagadnienia prawne (3)
Czy w sprawie o dział spadku sąd jest związany prawomocnym postanowieniem ustalającym krąg spadkobierców, nawet jeśli w toku postępowania ujawnią się nowe okoliczności dotyczące kręgu spadkobierców?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd rozpatrujący sprawę o dział spadku jest związany prawomocnym postanowieniem ustalającym krąg spadkobierców. Ewentualna zmiana takiego postanowienia jest możliwa tylko w ściśle określonych przez prawo warunkach (art. 679 k.p.c.) i w określonych terminach.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że prawomocne postanowienie o ustaleniu kręgu spadkobierców wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale również inne sądy. Choć w sprawach o stwierdzenie nabycia spadku sąd działa z urzędu, to w przypadku działu spadku sąd jest związany wcześniejszym prawomocnym orzeczeniem. Ustawodawca przewidział szczególną procedurę zmiany postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku (art. 679 k.p.c.), która wymaga spełnienia określonych przesłanek i terminów, a które nie zostały w tej sprawie uwzględnione.
Jakie są przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy przypomniał, że instytucja przedsądu, uregulowana w art. 398^9 § 1 k.p.c., służy selekcji skarg kasacyjnych pod kątem realizacji ich celu, jakim jest rozwój prawa i jednolitość orzecznictwa, a nie ogólne zaskarżanie orzeczeń. Etap ten jest ograniczony do badania wskazanych w przepisie przesłanek.
Kiedy skarga kasacyjna jest "oczywiście uzasadniona" w rozumieniu art. 398^9 § 1 pkt 4 k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Oczywista zasadność skargi kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy z jej treści, bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych rozważań, wynika, iż przytoczone podstawy kasacyjne uzasadniają uwzględnienie skargi. Należy wykazać kwalifikowaną postać naruszenia prawa materialnego i procesowego, polegającą na jego oczywistości prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że oczywista zasadność nie oznacza jedynie oczywistego naruszenia konkretnego przepisu, lecz sytuację, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Uchybienia muszą mieć charakter kwalifikowany i nie podlegać różnym ocenom, być dostrzegalne dla przeciętnego prawnika.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A.P. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| I.R. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| W.M. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| Z.M. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| R.M. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| A.M. | osoba_fizyczna | uczestnik postępowania |
| Prokurator Rejonowy dla Wrocławia - Stare Miasto we Wrocławiu | organ_państwowy | udział |
Przepisy (6)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy.
Pomocnicze
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy stosowania przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji do postępowań przed sądem drugiej instancji i Sądem Najwyższym.
k.p.c. art. 670
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek sądu zbadania z urzędu kręgu spadkobierców w sprawach o stwierdzenie nabycia spadku.
k.p.c. art. 677 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Stwierdzenie nabycia spadku przez spadkobierców, choćby były nimi inne osoby niż wskazane przez wnioskodawcę.
k.p.c. art. 679 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Szczególny sposób zmiany postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku i ograniczenia w tym zakresie.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Zakaz nadużywania prawa podmiotowego; odwołanie w skardze kasacyjnej uznano za błędne.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Sąd meriti nie był uprawniony do wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie działu spadku z powodu zmian w kręgu spadkobierców. • Naruszenie art. 5 k.c. przez zaskarżone postanowienie.
Godne uwagi sformułowania
skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także w celu usunięcia z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. • instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 398^9 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. • Oczywista zasadność skargi kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy z jej treści, bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych rozważań, wynika, iż przytoczone podstawy kasacyjne uzasadniają uwzględnienie skargi. • powinna wykazać kwalifikowaną postać naruszenia prawa materialnego i procesowego polegającą na jego oczywistości prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej. • Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. • orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. […]
Skład orzekający
Tomasz Szanciło
sprawodawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej przez Sąd Najwyższy, zwłaszcza przesłanki oczywistej zasadności, oraz zasady związane z prawomocnością orzeczeń w sprawach o dział spadku i możliwość ich zmiany."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej ze skargą kasacyjną i działem spadku. Wartość praktyczna dla spraw o charakterze stricte spadkowym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie wyjaśnia kluczowe zasady dotyczące funkcjonowania skargi kasacyjnej i roli Sądu Najwyższego, co jest istotne dla praktyków prawa. Pokazuje, jak sąd odrzuca argumenty, które nie spełniają rygorystycznych wymogów formalnych.
“Kiedy Sąd Najwyższy odrzuci Twoją skargę kasacyjną? Kluczowe zasady przedsądu i oczywistej zasadności.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.