I CSK 3293/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną przez S.Ł. od wyroku Sądu Okręgowego w Opolu, dotyczącej sprawy o zapłatę przeciwko Skarbowi Państwa - Dyrektorowi Zakładu Karnego w K. Powód domagał się przyjęcia skargi do rozpoznania, wskazując na istotne zagadnienie prawne związane z zakresem kognicji sądu drugiej instancji oraz na oczywistą zasadność skargi w kontekście naruszenia przepisów o ochronie dóbr osobistych (art. 24 k.c. w zw. z art. 448 § 1 k.c.). Sąd Najwyższy, analizując przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej określone w art. 398^9 § 1 k.p.c., stwierdził, że skarżący nie przedstawił zagadnienia prawnego o charakterze abstrakcyjnym, wymagającego pogłębionej wykładni, ani nie wykazał oczywistej zasadności skargi. Sąd odwołał się do ugruntowanego orzecznictwa dotyczącego obowiązków sądu drugiej instancji w zakresie rozpoznania apelacji oraz podstaw merytorycznego orzekania. Podkreślono, że sąd drugiej instancji jest związany ustaleniami faktycznymi sądu pierwszej instancji jedynie w zakresie podstaw kasacyjnych, a w pozostałym zakresie może dokonywać własnych ustaleń. W odniesieniu do zarzutów dotyczących naruszenia dóbr osobistych, Sąd Najwyższy wskazał, że niezachowanie norm dotyczących warunków odbywania kary pozbawienia wolności może stanowić przesłankę naruszenia dóbr osobistych, ale nie jest z nim równoznaczne. Sąd Okręgowy nie dopatrzył się uchybień ze strony Zakładu Karnego w K., a powód nie wykazał, że warunki w celi były przeludnione lub że nie miał dostępu do opieki medycznej. Subiektywne odczucia powoda nie uzasadniały przypisania pozwanemu odpowiedzialności. Sąd Najwyższy uznał, że zastosowanie prawa materialnego do ustalonego stanu faktycznego nie było oczywiście wadliwe, w związku z czym odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził koszty postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy, w szczególności w kontekście istotnego zagadnienia prawnego i oczywistej zasadności skargi. Wyjaśnienie zakresu kognicji sądu drugiej instancji w postępowaniu apelacyjnym. Standardy dotyczące ochrony dóbr osobistych w kontekście warunków odbywania kary pozbawienia wolności.
Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych sprawy i nie stanowi przełomu w orzecznictwie. Interpretacja przepisów proceduralnych jest zgodna z utrwaloną linią orzeczniczą.
Zagadnienia prawne (4)
Czy Sąd II instancji jest uprawniony do przyjmowania w każdej sytuacji ustaleń faktycznych dokonanych przez Sąd I instancji oraz dokonanej przez niego oceny dowodów, czy jednak powinien dokonywać własnych ustaleń faktycznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd drugiej instancji jest związany ustaleniami faktycznymi sądu pierwszej instancji jedynie w zakresie podstaw kasacyjnych. W pozostałym zakresie może dokonywać własnych ustaleń, które mogą obejmować ustalenia sądu pierwszej instancji przyjęte za własne albo różnić się od tych już poczynionych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 378 § 1 k.p.c. nakłada na sąd drugiej instancji obowiązek ponownego rozpoznania sprawy w granicach apelacji, a art. 382 k.p.c. określa podstawę merytorycznego orzekania, która obejmuje materiał dowodowy zebrany przez sąd pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym. Sąd odwoławczy jest związany jedynie zarzutami naruszenia prawa procesowego.
Czy dopuszczalne jest przyjmowanie przez Sąd II instancji za własne ustaleń sądu pierwszej instancji, w sytuacji gdy podstawowym zarzutem apelacji jest kwestionowanie właśnie ustaleń faktycznych, stanowiących podstawę wyroku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd drugiej instancji może zmienić ustalenia faktyczne stanowiące podstawę wydania orzeczenia co do istoty sprawy sądu pierwszej instancji bez przeprowadzania postępowania dowodowego, uzasadniającego odmienne ustalenia, chyba że szczególne okoliczności wymagają ponowienia lub uzupełnienia tego postępowania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołując się na uchwałę III CZP 59/98 i wyrok II CSKP 920/22 wskazał, że sąd drugiej instancji ma prawo dokonywać własnych ustaleń faktycznych, nawet jeśli apelacja kwestionuje ustalenia sądu pierwszej instancji.
Czy niezachowanie norm określających warunki odbywania kary pozbawienia wolności może stanowić wystarczającą przesłankę stwierdzenia naruszenia dóbr osobistych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Niezachowanie norm określających warunki odbywania kary pozbawienia wolności może stanowić wystarczającą przesłankę stwierdzenia naruszenia dóbr osobistych, ale nie jest z nim równoznaczne. Wymaga oceny, czy warunki przebywania w jednostkach penitencjarnych osiągnęły poziom nieludzkiego lub poniżającego traktowania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do orzecznictwa Sądu Najwyższego i ETPCz, wskazując, że ocena minimalnego poziomu dolegliwości zależy od wszystkich okoliczności sprawy, w tym długości trwania traktowania, jego następstw oraz cech osoby poddanej takiemu traktowaniu.
Czy subiektywne odczucia powoda o naruszeniu jego dóbr osobistych uzasadniają przypisanie pozwanemu odpowiedzialności za naruszenie dóbr osobistych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, subiektywne odczucia powoda nie uzasadniają przypisania pozwanemu odpowiedzialności za naruszenie dóbr osobistych. Powód ma obowiązek wykazać przesłanki roszczenia, w tym oznaczyć dobro osobiste i wykazać, że zostało naruszone.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że nie każde naruszenie prawa lub wywołanie dyskomfortu godzi w dobra osobiste. Powód dochodzący zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c. musi wykazać przesłanki tego roszczenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S.Ł. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa - Dyrektor Zakładu Karnego w K. | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (18)
Główne
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania: istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, nieważność postępowania, oczywista zasadność skargi.
k.c. art. 24
Kodeks cywilny
Dotyczy ochrony dóbr osobistych.
k.c. art. 448 § 1
Kodeks cywilny
Określa podstawę zasądzenia zadośćuczynienia za krzywdę wyrządzoną naruszeniem dóbr osobistych.
Pomocnicze
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oceny dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Określa podstawę merytorycznego orzekania przez sąd drugiej instancji, obejmującą materiał dowodowy zebrany przez sąd pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 378 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Nakłada na sąd drugiej instancji obowiązek ponownego rozpoznania sprawy w granicach apelacji.
k.p.c. art. 398 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia.
k.p.c. art. 398 § 13
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia.
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasad zasądzania kosztów postępowania.
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasad zasądzania kosztów postępowania.
k.p.c. art. 98 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasad zasądzania kosztów postępowania.
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasad zasądzania kosztów postępowania.
k.p.c. art. 391 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów postępowania w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów postępowania w postępowaniu kasacyjnym.
u.p.g. RP art. 32 § 3
Ustawa o Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy kosztów zastępstwa procesowego Prokuratorii Generalnej RP.
rozp. MS art. 8 § 26
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie
Określa stawki opłat za czynności adwokackie.
rozp. MS art. 10 § 4
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie
Określa stawki opłat za czynności adwokackie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak wystarczającego wykazania istotnego zagadnienia prawnego. • Brak wystarczającego wykazania oczywistej zasadności skargi. • Ustalenia faktyczne sądu drugiej instancji nie były wadliwe. • Powód nie udowodnił naruszenia dóbr osobistych w związku z warunkami pobytu w zakładzie karnym.
Odrzucone argumenty
Istnienie istotnego zagadnienia prawnego związanego z wykładnią przepisów o postępowaniu apelacyjnym. • Oczywista zasadność skargi kasacyjnej z powodu naruszenia art. 24 k.c. w zw. z art. 448 § 1 k.c. • Niewłaściwa ocena dowodów przez sąd drugiej instancji.
Godne uwagi sformułowania
Problemy sformułowane przez skarżącego nie mają cech zagadnienia prawnego w powyższym znaczeniu. • Sąd drugiej instancji jest związany jedynie zarzutami naruszenia prawa procesowego. • Sąd odwoławczy jest związany jedynie zarzutami naruszenia prawa procesowego (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, OSNC 2008, nr 6, poz. 55). • Sąd drugiej instancji nie jest związany zarzutami naruszenia prawa materialnego. • Uzasadnienie oczywistej zasadności skargi kasacyjnej jako przesłanki jej przyjęcia do rozpoznania wymaga powołania się na kwalifikowaną postać naruszenia zaskarżonym orzeczeniem przepisów prawa materialnego lub procesowego i przeprowadzania wywodu zmierzającego do jego wykazania. • Oczywistość naruszenia ma miejsce wówczas, gdy jest ono widoczne prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę przepisów i doszukiwania się ich znaczenia. • Subiektywne odczucia powoda o naruszeniu jego dóbr osobistych nie uzasadniają przypisania pozwanemu odpowiedzialności za naruszenie dóbr osobistych. • Zastosowanie prawa materialnego do ustalonego stanu faktycznego przez sądy obu instancji nie było oczywiście wadliwe.
Skład orzekający
Marta Romańska
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy, w szczególności w kontekście istotnego zagadnienia prawnego i oczywistej zasadności skargi. Wyjaśnienie zakresu kognicji sądu drugiej instancji w postępowaniu apelacyjnym. Standardy dotyczące ochrony dóbr osobistych w kontekście warunków odbywania kary pozbawienia wolności."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych sprawy i nie stanowi przełomu w orzecznictwie. Interpretacja przepisów proceduralnych jest zgodna z utrwaloną linią orzeczniczą.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych z dostępem do Sądu Najwyższego oraz standardów ochrony praw człowieka w zakładach karnych, co jest interesujące dla prawników specjalizujących się w tych dziedzinach.
“Czy Sąd Najwyższy zawsze musi badać ustalenia faktyczne? Kluczowe zasady przyjmowania skargi kasacyjnej.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.