I CSK 328/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSpółka "I." zawarła z małżonkami M. umowę przedwstępną sprzedaży prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, wpłacając tytułem zadatku kwotę 5 990 388 zł. Umowa przewidywała, że zadatek może być przekazany po zawarciu umowy, a jego zwrot w podwójnej wysokości lub dochodzenie zawarcia umowy przyrzeczonej nastąpi w przypadku niewykonania zobowiązań przez pozwanych z ich winy. Pozwani nie dostarczyli wymaganych wypisów z ksiąg wieczystych, co skutkowało nieważnością umowy przeniesienia prawa użytkowania wieczystego i uniemożliwiło zawarcie umowy przyrzeczonej. Sąd Najwyższy rozstrzygnął, że zadatek mógł być przekazany po zawarciu umowy, zgodnie z wolą stron, a jego zwrot w podwójnej wysokości był zasadny, ponieważ niewykonanie umowy nastąpiło z winy pozwanych. Sąd oddalił skargę kasacyjną pozwanych, potwierdzając stanowisko sądów niższych instancji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 394 § 1 k.c. w zakresie możliwości ustanowienia zadatku po zawarciu umowy oraz zasad odpowiedzialności stron w przypadku niewykonania umowy przedwstępnej.
Dotyczy specyficznych postanowień umowy przedwstępnej i stanu faktycznego sprawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zadatek może być dany po zawarciu umowy, jeśli strony tak postanowią?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, strony mogą postanowić, że zadatek zostanie przekazany po zawarciu umowy, np. poprzez wpłatę na konto.
Uzasadnienie
Przepis art. 394 § 1 k.c. ma charakter dyspozytywny. Strony mogą ustalić, że zadatek zostanie przekazany w uzgodnionym terminie po zawarciu umowy, co nie narusza tego przepisu ani przepisów o płatnościach bankowych.
Czy w przypadku niewykonania umowy przedwstępnej z powodu okoliczności, za które odpowiedzialność ponoszą pozwani, strona powodowa może żądać zwrotu zadatku w podwójnej wysokości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli umowa przedwstępna tak stanowi, a niewykonanie umowy nastąpiło z winy pozwanych.
Uzasadnienie
Umowa przedwstępna precyzyjnie określiła warunki powstania roszczenia o zwrot podwójnej sumy zadatku, przypisując pozwanym wyłączną odpowiedzialność za niedostarczenie wypisów z ksiąg wieczystych w określonym terminie. Niewykonanie umowy nastąpiło z przyczyn zawinionych przez pozwanych, co uzasadnia żądanie zwrotu zadatku w podwójnej wysokości.
Czy strona powodowa mogła odmówić przyjęcia świadczenia z umowy przedwstępnej zaoferowanego przez osobę trzecią (spółkę "P.K.H.M.M.")?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli oferta osoby trzeciej nie spełniała warunków uzgodnionych w umowie przedwstępnej, w tym terminu.
Uzasadnienie
Strona powodowa nie była zobowiązana do przyjęcia oświadczenia woli od osoby trzeciej, jeśli nie zostało ono złożone w terminie przewidzianym w umowie przedwstępnej (do 30 kwietnia 1999 r.) i nie prowadziło do zawarcia umowy na uzgodnionych warunkach.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| "I.", spółka z o.o. w W. | spółka | powód |
| Grażyna M. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Marek M. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 394 § 1
Kodeks cywilny
Przepis ma charakter dyspozytywny; strony mogą ustalić, że zadatek zostanie przekazany po zawarciu umowy.
k.c. art. 394 § 1
Kodeks cywilny
W przypadku niewykonania umowy z powodu okoliczności, za które strona ponosi odpowiedzialność, druga strona może żądać zwrotu zadatku w podwójnej wysokości.
k.p.c. art. 39814
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna orzeczenia Sądu Najwyższego o oddaleniu skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
k.c. art. 65 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy wykładni umowy, Sąd Apelacyjny dokonał poprawnej wykładni postanowień umowy przedwstępnej.
k.c. art. 454
Kodeks cywilny
Przepisy o spełnieniu świadczeń pieniężnych, zastosowane do ustalenia momentu przekazania zadatku.
k.c. art. 471
Kodeks cywilny
Odpowiedzialność za niewykonanie zobowiązania.
k.c. art. 473 § 1
Kodeks cywilny
Strony mogą rozszerzyć okoliczności, za które ponoszą odpowiedzialność.
k.c. art. 356 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy spełnienia świadczenia przez osobę trzecią, nie miał zastosowania w tej sprawie.
u.s.d.g. art. 22
Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej
Nakaz dokonywania płatności za pomocą rachunku bankowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zadatek może być dany po zawarciu umowy, jeśli strony tak postanowią. • Niewykonanie umowy przedwstępnej nastąpiło z winy pozwanych, co uzasadnia żądanie zwrotu zadatku w podwójnej wysokości. • Oferta osoby trzeciej nie spełniała warunków umowy przedwstępnej, co uzasadniało jej odrzucenie.
Odrzucone argumenty
Kwota przekazana przez powodową spółkę nie była zadatkiem. • Przyrzeczona umowa nie została zawarta z powodu okoliczności, za które odpowiedzialność ponosiła powodowa spółka. • Kwota zadatku powinna znaleźć się na koncie pozwanych w ciągu trzech dni od zawarcia umowy.
Godne uwagi sformułowania
Zadatek może zostać dany także po zawarciu umowy, w terminie uzgodnionym przez strony. • Z samego sformułowania art. 394 § 1 k.c. wynika jednak wyraźnie, że przepis ten ma charakter dyspozytywny, nie jest zatem wykluczone, aby strony ustaliły w umowie, iż kwota mająca stanowić zadatek zostanie przekazana kontrahentowi w uzgodnionym terminie już po zawarciu umowy, w ten sposób, że zostanie wpłacona na jego konto. • W umowie przedwstępnej strony ustaliły precyzyjnie warunki, w jakich powstać mogło roszczenie powodowej spółki o zwrot podwójnej sumy zadatku.
Skład orzekający
Józef Frąckowiak
przewodniczący-sprawozdawca
Maria Grzelka
sędzia
Zbigniew Kwaśniewski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 394 § 1 k.c. w zakresie możliwości ustanowienia zadatku po zawarciu umowy oraz zasad odpowiedzialności stron w przypadku niewykonania umowy przedwstępnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych postanowień umowy przedwstępnej i stanu faktycznego sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia zadatku w umowach przedwstępnych, a orzeczenie Sądu Najwyższego wyjaśnia istotne wątpliwości interpretacyjne dotyczące możliwości jego ustanowienia po zawarciu umowy.
“Zadatek po zawarciu umowy? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy jest to możliwe i jakie niesie konsekwencje.”
Dane finansowe
WPS: 11 980 776 PLN
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 3600 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.