I CSK 327/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd pierwszej instancji uwzględnił powództwo "R." Sp. z o.o. przeciwko Fundacji O. i M.P. o zapłatę 195.352 zł, uznając, że M.P. osobiście poręczył za zobowiązanie Fundacji. Sąd Apelacyjny zmienił ten wyrok, oddalając powództwo wobec M.P., ponieważ uznał, że jego podpis pod porozumieniem z dnia 31 lipca 1997 r. złożony był jedynie w charakterze organu Fundacji, a nie jako poręczyciela. Sąd odwoławczy powołał się na art. 876 § 2 k.c., stwierdzając, że poręczyciel powinien podpisać oświadczenie w imieniu własnym, a brak takiego podpisu wyklucza wolę poręczenia. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powódki, uznał zarzuty błędnej wykładni przepisów za zasadne. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 876 § 2 k.c. wymaga jedynie formy pisemnej dla oświadczenia poręczyciela, a jej dochowanie następuje zgodnie z art. 78 § 1 k.c. przez złożenie własnoręcznego podpisu. Nie jest konieczne oddzielne podpisywanie dokumentu w charakterze organu osoby prawnej i poręczyciela. O charakterze podpisu decyduje treść dokumentu i oświadczenia woli. Sąd Najwyższy wskazał, że Sąd Apelacyjny bezzasadnie zaniechał zastosowania art. 65 § 1 i 2 k.c. (zasady wykładni umów), nie badając treści oświadczeń woli złożonych w dokumencie i nie uwzględniając rozbieżnego rozumienia umowy przez strony, co wymagało zastosowania kombinowanej metody wykładni, uwzględniającej także kontekst i cel umowy oraz zeznania świadków.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących formy pisemnej poręczenia, zasad wykładni umów w sytuacji, gdy osoba fizyczna działa w podwójnym charakterze (organ osoby prawnej i poręczyciel), oraz znaczenie obiektywnej fazy wykładni umowy.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy jedna osoba fizyczna podpisuje dokument w imieniu własnym i jako organ osoby prawnej. Wymaga analizy konkretnej treści porozumienia.
Zagadnienia prawne (2)
Czy złożenie podpisu przez osobę fizyczną działającą jednocześnie jako organ osoby prawnej i jako poręczyciel wymaga oddzielnego podpisu w każdym z tych charakterów dla zachowania formy pisemnej poręczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wystarczy złożenie jednego własnoręcznego podpisu pod dokumentem obejmującym treść oświadczenia woli, a charakter tego podpisu wynika z treści dokumentu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że art. 876 § 2 k.c. wymaga jedynie formy pisemnej, a jej dochowanie następuje zgodnie z art. 78 § 1 k.c. przez złożenie własnoręcznego podpisu. Nie ma wymogu oddzielnego podpisywania w różnych charakterach. O tym, w jakim charakterze złożono podpis, decyduje treść dokumentu.
Jakie zasady należy stosować przy wykładni umowy, gdy strony mają odmienne rozumienie jej postanowień, w szczególności w zakresie umowy poręczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Należy stosować zasady wykładni określone w art. 65 § 1 i 2 k.c., uwzględniając zgodny zamiar stron i cel umowy, a także sens rozumiany przez adresata oświadczenia woli (obiektywna faza wykładni).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Apelacyjny bezzasadnie zaniechał zastosowania art. 65 § 1 i 2 k.c., nie badając treści oświadczeń woli złożonych w dokumencie i nie uwzględniając rozbieżnego rozumienia umowy przez strony. Wykładnia powinna uwzględniać kontekst, cel umowy oraz punkt widzenia odbiorcy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| "R." Spółka z o.o. | spółka | powódka |
| M.P. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Fundacja O. | instytucja | pozwana |
Przepisy (5)
Główne
k.c. art. 876 § § 2
Kodeks cywilny
Wymaga formy pisemnej dla oświadczenia poręczyciela, ale jej dochowanie następuje zgodnie z art. 78 § 1 k.c.
k.c. art. 78 § § 1
Kodeks cywilny
Do zachowania formy pisemnej wystarcza złożenie własnoręcznego podpisu na dokumencie obejmującym treść oświadczenia woli. Nie jest wymagane oddzielne podpisywanie w różnych charakterach.
Pomocnicze
k.c. art. 65 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące wykładni umów, które powinny być stosowane przy rozbieżności w rozumieniu oświadczeń woli stron.
k.p.c. art. 39815 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna orzekania przez Sąd Najwyższy po uwzględnieniu skargi kasacyjnej.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu, który spoczywał na powodce w wykazaniu, że pozwany M.P. złożył oświadczenie woli także w imieniu własnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna wykładnia art. 876 § 2 k.c. i art. 78 § 1 k.c. przez Sąd Apelacyjny. • Niewłaściwe zastosowanie art. 65 § 1 i 2 k.c. poprzez zaniechanie wykładni umowy z dnia 31 lipca 1997 r. • Wymóg złożenia jednego własnoręcznego podpisu dla zachowania formy pisemnej poręczenia, niezależnie od charakteru działania osoby fizycznej. • Konieczność zastosowania kombinowanej metody wykładni umów, uwzględniającej zgodny zamiar stron, cel umowy oraz punkt widzenia odbiorcy.
Godne uwagi sformułowania
do zachowania formy pisemnej wystarcza złożenie własnoręcznego podpisu na dokumencie obejmującym treść oświadczenia woli • nie ma potrzeby równoczesnego wskazywania w jakim charakterze, czy też w czyim imieniu działa osoba składająca własnoręczny podpis • o rozstrzygnięciu tej ostatniej kwestii przesądza bowiem brzmienie dokumentu, a ściślej treść objętego nim oświadczenia woli osoby, której własnoręczny podpis znalazł się na dokumencie • decydujący jest więc punkt widzenia odbiorcy, który z należytą starannością dokonuje wykładni zmierzającej do odtworzenia treści myślowych osoby składającej oświadczenie woli • przewaga ochrony zaufania odbiorcy oświadczenia woli nad rozumieniem nadawcy
Skład orzekający
Zbigniew Kwaśniewski
przewodniczący-sprawozdawca
Irena Gromska-Szuster
członek
Zbigniew Strus
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących formy pisemnej poręczenia, zasad wykładni umów w sytuacji, gdy osoba fizyczna działa w podwójnym charakterze (organ osoby prawnej i poręczyciel), oraz znaczenie obiektywnej fazy wykładni umowy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy jedna osoba fizyczna podpisuje dokument w imieniu własnym i jako organ osoby prawnej. Wymaga analizy konkretnej treści porozumienia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacji przepisów prawa cywilnego, które ma praktyczne znaczenie dla obrotu gospodarczego i zabezpieczenia wierzycieli. Wyjaśnia, jak należy interpretować podpisy na dokumentach w złożonych sytuacjach.
“Jeden podpis, dwa charaktery? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy poręczenie jest ważne.”
Dane finansowe
WPS: 195 352 PLN
zapłata: 195 352 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.