I CSK 3191/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną Banku S.A. w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu w sprawie z powództwa M.K. i K.K. o zapłatę i ustalenie. Skarga kasacyjna została oparta na przesłance istotnego zagadnienia prawnego lub potrzeby wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie. Sąd Najwyższy przypomniał, że skarga kasacyjna jest środkiem nadzwyczajnym, a jej przyjęcie do rozpoznania podlega ścisłej selekcji na podstawie art. 398^9 § 1 k.p.c. Wskazał, że powołanie się na potrzebę wykładni przepisów wymaga wskazania konkretnego przepisu, określenia zakresu wykładni, wykazania poważnego charakteru wątpliwości oraz, w przypadku rozbieżności w orzecznictwie, wskazania tych rozbieżnych orzeczeń. Sąd Najwyższy stwierdził, że przepisy dotyczące klauzul abuzywnych w umowach kredytów powiązanych z walutą obcą były już wielokrotnie analizowane i ich wykładnia jest ugruntowana w orzecznictwie, w tym TSUE. Podkreślono, że klauzule indeksacyjne i ryzyka walutowego, które pozwalają bankowi swobodnie kształtować kurs waluty, mają charakter niedozwolonych postanowień umownych (abuzywnych), rażąco naruszając interesy konsumenta. Sąd Najwyższy odwołał się do licznych orzeczeń SN i TSUE, które potwierdzają abuzywność takich klauzul i wskazują, że ich wyeliminowanie może prowadzić do nieważności całej umowy, jeśli nie jest możliwe utrzymanie jej w pozostałym zakresie bez zmiany jej istoty. W związku z brakiem spełnienia przesłanek formalnych do przyjęcia skargi kasacyjnej, Sąd Najwyższy na podstawie art. 398^9 § 2 k.p.c. odmówił jej przyjęcia do rozpoznania. Orzeczono również o kosztach postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie ugruntowanej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego i TSUE w zakresie oceny klauzul abuzywnych w umowach kredytów powiązanych z walutą obcą oraz przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej.
Orzeczenie dotyczy odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Koncentruje się na kwestiach proceduralnych i utrwalonej wykładni prawa.
Zagadnienia prawne (3)
Czy skarga kasacyjna spełnia przesłanki przyjęcia jej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy, w szczególności czy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne lub potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarga kasacyjna nie spełnia przesłanek przyjęcia jej do rozpoznania, ponieważ kwestie prawne dotyczące klauzul abuzywnych w umowach kredytów powiązanych z walutą obcą są już ugruntowane w orzecznictwie i nie budzą wątpliwości interpretacyjnych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że instytucja przedsądu ma na celu selekcję skarg kasacyjnych pod kątem rozwoju prawa i jednolitości orzecznictwa. Powołanie się na potrzebę wykładni przepisów wymaga wykazania poważnych wątpliwości lub rozbieżności, a nie jedynie przekonania strony o "istotności" problemu. W analizowanej sprawie wykładnia przepisów dotyczących klauzul abuzywnych jest już ugruntowana w orzecznictwie SN i TSUE.
Czy klauzule indeksacyjne i klauzule ryzyka walutowego w umowach kredytów powiązanych z walutą obcą, pozwalające bankowi swobodnie kształtować kurs waluty, stanowią niedozwolone postanowienia umowne (klauzule abuzywne)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, takie klauzule mają charakter niedozwolonych postanowień umownych, ponieważ kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, poprzez uzależnienie wysokości świadczenia od swobodnej decyzji banku i obarczanie kredytobiorcy nieprzewidywalnym ryzykiem.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy, odwołując się do orzecznictwa SN i TSUE, wyjaśnił, że wymóg jasnego i zrozumiałego języka nakazuje przejrzyste przedstawienie mechanizmu działania warunku umownego i jego konsekwencji ekonomicznych. Klauzule pozwalające bankowi na swobodne ustalanie kursów walut są nietransparentne, naruszają równorzędność stron i obarczają konsumenta nieprzewidywalnym ryzykiem, co przesądza o ich abuzywności.
Czy wyeliminowanie abuzywnych klauzul indeksacyjnych i ryzyka walutowego z umowy kredytu powiązanego z walutą obcą prowadzi do utrzymania umowy w pozostałym zakresie, czy też do jej całkowitej nieważności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wyeliminowanie abuzywnych klauzul rodzi konieczność oceny, czy umowa w pozostałym zakresie jest możliwa do utrzymania. W przypadku umów kredytów indeksowanych lub denominowanych, wyeliminowanie ryzyka kursowego jest równoznaczne z tak daleko idącym przekształceniem umowy, że należy ją uznać za umowę o odmiennej istocie i charakterze, co przemawia za jej całkowitą nieważnością.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy, opierając się na orzecznictwie SN i TSUE, stwierdził, że art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 nie stoi na przeszkodzie temu, by sąd krajowy uznał umowę za niewiążącą w całości, jeśli usunięcie nieuczciwych warunków spowodowałoby zmianę charakteru głównego przedmiotu umowy. W przypadku kredytów indeksowanych, wyeliminowanie ryzyka kursowego zmienia istotę umowy, prowadząc do jej nieważności.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.K. | osoba_fizyczna | powód |
| K.K. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
k.p.c. art. 398^9 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
W razie niespełnienia przesłanek określonych w § 1, Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
k.c. art. 385^1 § § 1
Kodeks cywilny
Ocena postanowienia umownego pod kątem jego niedozwolonego charakteru (abuzywności) następuje według stanu z chwili zawarcia umowy.
Pomocnicze
k.c. art. 385^2
Kodeks cywilny
Prawo bankowe art. 69 § ust. 3
Ustawa - Prawo bankowe
k.p.c. art. 98 § § 1, 1^1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398^21
Kodeks postępowania cywilnego
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie § § 2 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2
Argumenty
Skuteczne argumenty
Kwestie prawne dotyczące klauzul abuzywnych w umowach kredytów powiązanych z walutą obcą są już ugruntowane w orzecznictwie i nie budzą wątpliwości interpretacyjnych, co uniemożliwia przyjęcie skargi kasacyjnej na podstawie art. 398^9 § 1 pkt 2 k.p.c.
Odrzucone argumenty
Argumentacja skarżącego o istnieniu istotnego zagadnienia prawnego lub potrzeby wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie.
Godne uwagi sformułowania
skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni • instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 398^9 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej • nie może stanowić przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania jedynie przekonanie skarżącej strony o „istotności” czy „ważności” problemu • klauzule zastrzeżone w umowie kredytu powiązanego z walutą obcą kształtujące mechanizm indeksacji określają główne świadczenie kredytobiorcy • postanowienia określane jako „klauzule ryzyka walutowego”, które wiążą się z obciążeniem kredytobiorcy – konsumenta ryzykiem zmiany kursu waluty i związanym z tym ryzykiem zwiększenia kosztu kredytu • wymóg wyrażenia warunku umownego prostym i zrozumiałym językiem nakazuje, by umowa przedstawiała w sposób przejrzysty konkretne działanie mechanizmu • postanowienia umowy (regulaminu), określające zarówno zasady przeliczenia kwoty udzielonego kredytu na złotówki przy wypłacie kredytu, jak i spłacanych rat na walutę obcą, pozwalające bankowi swobodnie kształtować kurs waluty obcej, mają charakter niedozwolonych postanowień umownych • Takie klauzule mają charakter abuzywny, bowiem kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy • wyeliminowanie…
Skład orzekający
Tomasz Szanciło
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie ugruntowanej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego i TSUE w zakresie oceny klauzul abuzywnych w umowach kredytów powiązanych z walutą obcą oraz przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Koncentruje się na kwestiach proceduralnych i utrwalonej wykładni prawa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie SN dotyczące odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej w sprawie kredytu frankowego, które potwierdza ugruntowaną linię orzeczniczą w zakresie klauzul abuzywnych i konsekwencji ich stwierdzenia. Jest to temat wciąż żywy i ważny dla wielu konsumentów i prawników.
“Sąd Najwyższy stawia tamę pustym skargom kasacyjnym w sprawach frankowych: co to oznacza dla konsumentów?”
Dane finansowe
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 5400 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.