I CSK 3172/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną przez Bank w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu w sprawie o zapłatę i ustalenie. Bank domagał się przyjęcia skargi do rozpoznania, wskazując na istotne zagadnienia prawne związane z wykładnią przepisów dotyczących klauzul abuzywnych w umowach kredytów indeksowanych kursem waluty obcej, w szczególności kwestię nieważności całej umowy po wyeliminowaniu klauzul spreadowych oraz możliwość zastosowania stawki WIBOR do oprocentowania. Skarżący podniósł również zarzut nieważności postępowania przed sądem drugiej instancji. Sąd Najwyższy, analizując przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 398^9 § 1 k.p.c.), stwierdził, że sformułowane zagadnienia prawne były już wielokrotnie rozstrzygane przez Sąd Najwyższy, a skarżący nie wykazał potrzeby zmiany utrwalonego orzecznictwa ani istnienia rozbieżności interpretacyjnych. W szczególności Sąd Najwyższy podkreślił, że klauzule indeksacyjne określają główne świadczenie kredytobiorcy i ich abuzywność prowadzi do upadku całej umowy, a nie do zastąpienia ich innymi wskaźnikami jak WIBOR. Odnosząc się do zarzutu nieważności postępowania, Sąd Najwyższy wskazał, że dotyczy on sytuacji po dacie podjęcia uchwały III PZP 6/22, podczas gdy zaskarżony wyrok został wydany przed tą datą. W konsekwencji Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od banku na rzecz powoda zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w zakresie klauzul abuzywnych w umowach kredytów indeksowanych, w szczególności dotyczącej nieważności umowy po wyeliminowaniu klauzul przeliczeniowych i braku możliwości zastosowania stawki WIBOR.
Dotyczy umów zawartych przed wejściem w życie ustawy antyspreadowej lub w których zastosowano mechanizm indeksacji/denominacji.
Zagadnienia prawne (4)
Czy w przypadku uznania klauzul spreadowych w umowie kredytu indeksowanego za niedozwolone, prawidłowe jest przyjęcie nieważności całej umowy, skoro klauzule ryzyka walutowego określają główny przedmiot umowy i nie stanowią niedozwolonych warunków?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, klauzule indeksacyjne określają główny przedmiot umowy, a ich abuzywność prowadzi do upadku całej umowy, a nie do zastąpienia ich innymi wskaźnikami.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołuje się na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym klauzule indeksacyjne określają główne świadczenie kredytobiorcy, a ich abuzywność prowadzi do nieważności całej umowy. Wyeliminowanie abuzywnych klauzul przeliczeniowych nie pozwala na zastąpienie ich innymi wskaźnikami jak WIBOR czy LIBOR.
Czy w przypadku uznania klauzul indeksacyjnych za niedozwolone i przyjęcia upadku umowy, prawidłowe jest odwołanie się do stawki WIBOR jako podstawy dla określenia oprocentowania zobowiązań kredytowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie jest możliwe zastosowanie stawki referencyjnej WIBOR do uzupełnienia umowy po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wielokrotnie wypowiadał się, że wyeliminowanie abuzywnych klauzul przeliczeniowych nie prowadzi do utrzymania w mocy umowy jako kredytu złotowego oprocentowanego według stawki LIBOR ani nie pozwala na zastosowanie stawki WIBOR.
Czy kredyty denominowane lub indeksowane do waluty innej niż polska są kredytami udzielonymi w złotych polskich, w związku z możliwością dokonywania spłat w tej walucie na podstawie art. 69 ust. 3 pr.bank.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nowelizacja art. 69 ust. 3 pr.bank. nie przekształciła umowy kredytu indeksowanego w umowę o kredyt walutowy ani nie wyeliminowała abuzywności klauzul.
Uzasadnienie
Wejście w życie ustawy antyspreadowej nie wpłynęło na ocenę abuzywności postanowień we wcześniej zawartych umowach kredytu i ich konsekwencji dla bytu tych umów. Nowelizacja miała na celu wyeliminowanie spreadów bankowych, a nie zmianę istoty umowy kredytowej.
Czy rozpoznanie sprawy przez Sąd Apelacyjny w niewłaściwym składzie stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nieważność postępowania z powodu rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego dotyczy sytuacji, które miały miejsce po dacie podjęcia uchwały III PZP 6/22.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę składu siedmiu sędziów SN z 26 kwietnia 2023 r. (III PZP 6/22), zgodnie z którą nieważność postępowania z powodu rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego dotyczy sytuacji, które miały miejsce po dacie jej podjęcia. Zaskarżony wyrok został wydany przed tą datą.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. K. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (15)
Główne
k.p.c. art. 398 § 9 § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanka istotnych zagadnień prawnych nie została spełniona, gdyż zagadnienia były już przedmiotem wypowiedzi SN i nie wykazano potrzeby zmiany orzecznictwa.
k.p.c. art. 398 § 9 § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wymaga wskazania przepisu, wykładni, wykazania poważnych wątpliwości i rozbieżności w orzecznictwie. Skarżący przedstawił jedno wspólne uzasadnienie dla wielu przepisów, co jest niedopuszczalne.
k.p.c. art. 398 § 9 § 1 pkt 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut nieważności postępowania z powodu rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji w niewłaściwym składzie dotyczy sytuacji po dacie uchwały III PZP 6/22, a zaskarżony wyrok został wydany przed tą datą.
Pomocnicze
k.c. art. 385 § 1 § 1 zd. drugie
Kodeks cywilny
Dotyczy klauzul niedozwolonych (nieuczciwych) warunków umownych.
k.c. art. 385 § 2 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy utrzymania umowy w mocy po wyłączeniu nieuczciwych warunków.
k.c. art. 65
Kodeks cywilny
k.c. art. 354
Kodeks cywilny
k.c. art. 358 § § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 385 § 1 § 1 i 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
pr.bank. art. 69 § 3
Prawo bankowe
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § § 1, 1^1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sformułowane zagadnienia prawne były już przedmiotem rozstrzygnięć Sądu Najwyższego i nie zachodzi potrzeba zmiany orzecznictwa. • Skarżący nie wykazał istnienia rozbieżności w orzecznictwie sądów. • Zarzut nieważności postępowania z powodu rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji w niewłaściwym składzie nie ma zastosowania do daty wydania zaskarżonego wyroku.
Odrzucone argumenty
Istnienie istotnych zagadnień prawnych wymagających rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy. • Nieważność postępowania przed Sądem drugiej instancji z powodu rozpoznania sprawy przez Sąd Apelacyjny w niewłaściwym składzie.
Godne uwagi sformułowania
Zagadnienie prawne w rozumieniu art. 398^9 § 1 pkt 1 k.p.c. to zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa. • Analiza skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, że powyższa przesłanka nie została spełniona. • W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, że zastrzeżone w umowie kredytu złotowego indeksowanego do waluty obcej klauzule [...] określają główne świadczenie kredytobiorcy. • W judykaturze utrwalone jest również stanowisko, że postanowienia umowy (regulaminu), określające [...] mają charakter niedozwolonych postanowień umownych. • Sąd Najwyższy wielokrotnie wypowiadał się również na temat ścisłego powiązania klauzuli ryzyka walutowego i klauzuli spreadu walutowego. • W uchwale całej Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, mającej moc zasady prawnej, Sąd Najwyższy przyjął, że [...] w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów. • Niemożliwe jest także zastosowanie stawki referencyjna WIBOR. • Wejście w życie „ustawy antyspreadowej” także nie wpłynęło na ocenę abuzywności postanowień we wcześniej zawartych umowach kredytu i ich konsekwencji dla bytu tych umów.
Skład orzekający
Mariusz Łodko
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w zakresie klauzul abuzywnych w umowach kredytów indeksowanych, w szczególności dotyczącej nieważności umowy po wyeliminowaniu klauzul przeliczeniowych i braku możliwości zastosowania stawki WIBOR."
Ograniczenia: Dotyczy umów zawartych przed wejściem w życie ustawy antyspreadowej lub w których zastosowano mechanizm indeksacji/denominacji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie potwierdza ugruntowaną, ale wciąż budzącą emocje linię orzeczniczą SN w sprawach kredytów frankowych, co jest tematem o dużym zainteresowaniu społecznym i prawniczym.
“Sąd Najwyższy nie daje bankom nadziei: klauzule spreadowe w kredytach frankowych nadal oznaczają nieważność umowy!”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.