I CSK 3148/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną Banku w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 31 marca 2023 r. w sprawie z powództwa E. S. i W. S. o zapłatę i ustalenie. Bank wniósł o przyjęcie skargi do rozpoznania, wskazując na istotne zagadnienia prawne dotyczące wykładni przepisów dotyczących nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (art. 385¹ § 1 zd. drugie k.c. w zw. z art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/13, art. 385² § 2 k.c. w zw. z motywem 21 dyrektywy 93/13) oraz art. 69 ust. 3 Prawa bankowego. Bank podniósł również zarzut nieważności postępowania przed Sądem drugiej instancji z uwagi na rozpoznanie sprawy przez Sąd Apelacyjny w składzie jednego sędziego, podczas gdy skarżący uważał, że wymagany był skład trzyosobowy. Sąd Najwyższy, działając w ramach instytucji „przedsądu” (art. 398⁹ § 1 k.p.c.), odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Uzasadnił to brakiem spełnienia przez przedstawione zagadnienia prawne kryteriów nowości i istotności, wskazując na ugruntowane orzecznictwo Sądu Najwyższego, w tym uchwałę całej Izby Cywilnej z dnia 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22), która rozstrzygnęła podobne kwestie dotyczące klauzul walutowych i indeksacyjnych w umowach kredytów hipotecznych. Sąd Najwyższy podkreślił, że problemy prawne podniesione przez bank nie mają już przymiotu nowości i zostały już rozstrzygnięte w orzecznictwie. Odnosząc się do zarzutu nieważności postępowania, Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Apelacyjny orzekał zgodnie z obowiązującymi przepisami, w tym przepisami wprowadzonymi w związku z pandemią COVID-19 (art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r.), a zarzut ten nie mógł być skuteczny w świetle uchwały Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2023 r. (III PZP 6/22). W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od banku na rzecz powodów zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie ugruntowanej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w zakresie kryteriów przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz w sprawach dotyczących kredytów indeksowanych i denominowanych do walut obcych.
Dotyczy specyficznej procedury odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej i nie rozstrzyga merytorycznie kwestii związanych z klauzulami walutowymi, lecz odsyła do wcześniejszego orzecznictwa.
Zagadnienia prawne (4)
Czy w przypadku uznania klauzul spreadowych w umowie kredytu indeksowanego za niedozwolone, prawidłowe jest przyjęcie nieważności całej umowy, skoro klauzule ryzyka walutowego określają główny przedmiot umowy i nie stanowią niedozwolonych warunków?
Odpowiedź sądu
Nie, podniesione zagadnienie nie spełnia kryteriów nowości i istotności, a orzecznictwo w tym zakresie jest ugruntowane.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że problemy prawne dotyczące klauzul walutowych i indeksacyjnych w umowach kredytów konsumenckich nie mają już przymiotu nowości i zostały rozstrzygnięte w orzecznictwie, w tym w uchwale całej Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22).
Czy w przypadku uznania klauzul indeksacyjnych za niedozwolone i upadku umowy, prawidłowe jest odwołanie się do stawki WIBOR jako podstawy oprocentowania zobowiązań kredytowych w walucie polskiej, skoro w umowie występuje stawka LIBOR?
Odpowiedź sądu
Nie, podniesione zagadnienie nie spełnia kryteriów nowości i istotności, a orzecznictwo w tym zakresie jest ugruntowane.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że problemy prawne dotyczące klauzul walutowych i indeksacyjnych w umowach kredytów konsumenckich nie mają już przymiotu nowości i zostały rozstrzygnięte w orzecznictwie, w tym w uchwale całej Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22). Sąd wskazał również, że nie było możliwe zastąpienie przez sąd postanowień niedozwolonych innymi, polegającymi np. na wprowadzeniu do umowy stawki WIBOR w miejsce oprocentowania według stawki LIBOR, gdyż strony zawarły umowę z oprocentowaniem według zmiennej stopy procentowej opartej na LIBOR.
Czy wobec możliwości spłaty kredytów denominowanych lub indeksowanych do waluty obcej bezpośrednio w tej walucie, kredyty te należy uznać za udzielone w złotych polskich?
Odpowiedź sądu
Nie, podniesione zagadnienie nie spełnia kryteriów nowości i istotności, a orzecznictwo w tym zakresie jest ugruntowane.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że trzecie zagadnienie prawne nie jest powiązane ze sporem w przedmiotowej sprawie ani z przesłankami prowadzącymi do wydania zaskarżonego orzeczenia. Podkreślono, że ocena abuzywności klauzul następuje według stanu z chwili zawarcia umowy (skutek ex tunc), a wprowadzenie w 2011 r. art. 69 ust. 3 Prawa bankowego nie wyeliminowało abuzywności wcześniejszych klauzul.
Czy w sprawie zachodzi nieważność postępowania przed Sądem drugiej instancji z uwagi na rozpoznanie sprawy przez Sąd Apelacyjny w składzie jednego sędziego, w miejsce wymaganego składu trzech sędziów?
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Apelacyjny orzekał zgodnie z obowiązującymi przepisami, w tym przepisami wprowadzonymi w związku z pandemią COVID-19.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Apelacyjny orzekał w składzie jednego sędziego na podstawie art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r., który funkcjonował w polskim porządku prawnym w chwili orzekania. Sąd wskazał również, że uchwała 7 sędziów SN z 26 kwietnia 2023 r. (III PZP 6/22) obowiązuje od dnia jej podjęcia, a sporne orzeczenie Sądu Apelacyjnego zapadło przed tą datą.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. S. | osoba_fizyczna | powód |
| W. S. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (23)
Główne
k.p.c. art. 398⁹ § § 1 pkt 1, 2 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
k.p.c. art. 398⁹ § § 1 pkt 1 - 4
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398⁹ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Pomocnicze
k.c. art. 385¹ § § 1 zd. drugie
Kodeks cywilny
Dotyczy oceny klauzul spreadowych jako niedozwolonych warunków umownych.
k.c. art. 385² § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy oceny skutków uznania klauzul za niedozwolone.
k.c. art. 65
Kodeks cywilny
k.c. art. 354
Kodeks cywilny
k.c. art. 358 § § 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 385¹ § § 1 i 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 385²
Kodeks cywilny
Prawo bankowe art. 69 § ust. 3
Ustawa - Prawo bankowe
Dotyczy możliwości spłaty kredytów denominowanych lub indeksowanych do waluty obcej bezpośrednio w tej walucie.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 367 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
ustawa COVID-19 art. 15zzs¹ § ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § § 1, 1¹ i 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398²¹
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
rozp. MS art. § 2 pkt 7
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
rozp. MS art. § 10 ust. 4 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
rozp. MS art. § 20
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Podniesione zagadnienia prawne nie spełniają kryteriów nowości i istotności wymaganych do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. • Orzecznictwo Sądu Najwyższego w sprawach dotyczących kredytów indeksowanych i denominowanych do walut obcych jest już ugruntowane. • Zarzut nieważności postępowania przed Sądem drugiej instancji jest bezzasadny, gdyż Sąd Apelacyjny orzekał zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Odrzucone argumenty
Istnienie istotnych zagadnień prawnych związanych z wykładnią przepisów dotyczących nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. • Potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie. • Nieważność postępowania przed Sądem drugiej instancji z uwagi na rozpoznanie sprawy przez Sąd Apelacyjny w składzie jednego sędziego.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia (...) nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. • Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja tzw. „przedsądu,” ustanowiona w art. 398⁹ k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. • Problemy przedstawione przez skarżącego, na tle ustaleń faktycznych poczynionych w przedmiotowej sprawie, nie spełniają powyższych wymagań, ponieważ na obecnym etapie rozwoju orzecznictwa sądowego w sprawach dotyczących konsumenckich kredytów hipotecznych denominowanych lub indeksowanych do waluty obcej (w szczególności franka szwajcarskiego) nie mają już one przymiotu nowości. • Ocena czy postanowienie umowne jest niedozwolone (art. 385¹ § 1 k.c.), dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy (zob. uchwała 7 sędziów SN z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, OSNC 2019, nr 1, poz. 2). Mamy zatem do czynienia ze skutkiem ex tunc, co oznacza, że zdarzenia o charakterze następczym w stosunku do daty zawarcia umowy zawierającej klauzule abuzywne pozostają bez znaczenia dla takiego charakteru tych postanowień umownych (wyjątek stanowi wola konsumenta).
Skład orzekający
Maciej Kowalski
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie ugruntowanej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w zakresie kryteriów przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz w sprawach dotyczących kredytów indeksowanych i denominowanych do walut obcych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej i nie rozstrzyga merytorycznie kwestii związanych z klauzulami walutowymi, lecz odsyła do wcześniejszego orzecznictwa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie SN dotyczące odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej w sprawie kredytu indeksowanego jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie bankowym i konsumenckim, ponieważ potwierdza utrwaloną linię orzeczniczą i wyjaśnia kryteria selekcji spraw przez Sąd Najwyższy.
“Sąd Najwyższy stawia tamę napływowi spraw frankowych: kluczowe kryteria odrzucenia skargi kasacyjnej.”
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.