I CSK 3146/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał wniosek X. spółki akcyjnej w W. o przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 30 stycznia 2023 r., sygn. akt I ACa 732/22, w sprawie z powództwa B.C. i T.P. o zapłatę i ustalenie. Skarżący jako podstawy przyjęcia skargi wskazał istotne zagadnienia prawne, potrzebę wykładni przepisów oraz nieważność postępowania. Sąd Najwyższy, analizując przedstawione przez skarżącego dwanaście pytań prawnych, stwierdził, że większość z nich została już rozstrzygnięta w utrwalonym orzecznictwie, a pozostałe nie spełniają kryteriów istotnego zagadnienia prawnego, które miałoby znaczenie precedensowe lub rozwijałoby jurysprudencję. W szczególności odniósł się do kwestii informowania powodów o skutkach upadku umowy, zasądzenia świadczeń 'łącznie', sprzeczności umowy z prawem, interesu prawnego w ustaleniu nieważności umowy, abuzywności postanowień, kontroli postanowień umownych oraz skutków uznania klauzuli spreadu walutowego za abuzywną. Sąd Najwyższy podkreślił, że przedstawione problemy prawne muszą mieć charakter nowości i istotności, a argumentacja skarżącego nie wykazała spełnienia tych wymogów. Odnosząc się do zarzutu nieważności postępowania, skarżący argumentował, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 367 § 3 k.p.c. poprzez rozpoznanie apelacji w składzie jednoosobowym, powołując się na uchwałę SN III PZP 6/22. Sąd Najwyższy stwierdził jednak, że skład sądu był zgodny z art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy o COVID-19, a uchwała SN III PZP 6/22 została wydana po dacie zaskarżonego wyroku i nie mogła mieć zastosowania wstecz. Ponadto, Sąd Najwyższy uznał, że nie ma podstaw do kwestionowania zgodności art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 u.cov. z Konstytucją ani do pominięcia jego zastosowania w jednostkowej sprawie. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od skarżącego na rzecz powodów zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku istotnych zagadnień prawnych, interpretacja przepisów specustawy COVID-19 dotyczących składu sądu, a także utrwalone stanowisko SN w sprawach kredytów indeksowanych.
Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Zagadnienia prawne (8)
Czy uwzględnienie powództwa w sprawie o ustalenie nieważności umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej wymaga odrębnego poinformowania przez sąd każdego z powodów o skutkach uwzględnienia takiego żądania?
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy procedury nie obligują sądu do informowania powoda o skutkach upadku umowy. Wyrok TSUE C-140/22 potwierdza, że nie można uzależniać wykonywania praw konsumenta od złożenia przez niego oświadczenia o zgodzie na upadek umowy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do wyroku TSUE C-140/22, który jednoznacznie stwierdza, że prawo unijne stoi na przeszkodzie wykładni krajowej uzależniającej wykonanie praw konsumenta od złożenia przez niego oświadczenia o zgodzie na upadek umowy lub oświadczenia o świadomości skutków nieważności.
Czy dopuszczalne jest zasądzenie od banku zwrotu świadczeń spełnianych przez kredytobiorców z tytułu umowy kredytu indeksowanego 'łącznie' (bez wskazania, któremu z powodów przypada jaka kwota), gdy powodowie nie pozostają w związku małżeńskim w dacie orzekania, a w trakcie wykonywania umowy istniał między nimi ustrój wspólności majątkowej małżeńskiej?
Odpowiedź sądu
Nie, w tej sprawie nie doszło do zasądzenia kwoty 'łącznie'. Sąd pierwszej instancji wskazał dłużnika (pozwanego), wierzycieli (powodów) oraz zasądzoną kwotę.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że zarzut skarżącego dotyczący zasądzenia 'łącznie' jest nieprawdziwy, ponieważ sąd pierwszej instancji precyzyjnie określił strony i kwotę.
Czy określony sposób skonstruowania umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej jest sprzeczny z prawem?
Odpowiedź sądu
Nie zostało to rozstrzygnięte jako istotne zagadnienie prawne, ponieważ przyczyną uznania umowy za nieważną było to, że nie dało się jej wykonać bez postanowień, które jako niedozwolone nie wiązały konsumentów.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że pytania dotyczące sprzeczności umowy z prawem pozostają bez związku ze sprawą, gdyż umowa została uznana za nieważną z innych przyczyn (abuzywność postanowień).
Czy postanowienie umowne jest abuzywne?
Odpowiedź sądu
Tak, w tym przypadku uznano niektóre postanowienia za abuzywne, co doprowadziło do nieważności umowy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odniósł się do kwestii abuzywności postanowień umownych, wskazując, że niektóre z nich zostały uznane za niedozwolone, co uniemożliwiło wykonanie umowy.
Czy kontroli przez pryzmat art. 385¹ § 1 k.c. podlega postanowienie umowne rozumiane w sposób normatywny, czy też jako jednostka redakcyjna tekstu?
Odpowiedź sądu
Kontroli podlegają postanowienia umowne w rozumieniu prawnym, a nie jako jednostki redakcyjne tekstu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że przedmiotem kontroli abuzywności są postanowienia umowne w ich prawnym znaczeniu, a nie jedynie ich forma graficzna czy gramatyczna.
Czy zawarta w umowie kredytu indeksowanego do waluty obcej klauzula tzw. spreadu walutowego określa główne świadczenie stron i stanowi essentialia negotii umowy kredytu?
Odpowiedź sądu
Nie miało to znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ umowa została uznana za nieważną z powodu abuzywności innych postanowień.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że kwalifikacja klauzuli spreadu jako elementu istotnego umowy nie miała wpływu na wynik sprawy, gdyż umowa została uznana za nieważną z innych przyczyn.
Jakie są skutki uznania, że mechanizm przeliczeń walutowych zawartych w umowie kredytu indeksowanego do waluty obcej jest abuzywny w rozumieniu art. 385¹ k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W braku możliwości dokonywania stosownych przeliczeń umowa nie nadaje się do wykonania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że abuzywność mechanizmu przeliczeń walutowych prowadzi do niewykonalności umowy.
Czy rozpoznanie apelacji banku w składzie jednoosobowym, na podstawie art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy o COVID-19, naruszało prawo do sprawiedliwego rozpoznania sprawy i było konieczne dla ochrony zdrowia publicznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skład sądu był zgodny z przepisami, a uchwała SN III PZP 6/22, na którą powoływał się skarżący, została wydana po dacie zaskarżonego wyroku i nie miała zastosowania wstecz.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że skład sądu był zgodny z przepisami specustawy COVID-19, a uchwała SN III PZP 6/22, która mogłaby sugerować odmienną interpretację, nie miała zastosowania do sprawy, gdyż została wydana po dacie zaskarżonego wyroku.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B.C. | osoba_fizyczna | powód |
| T.P. | osoba_fizyczna | powód |
| X. spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.p.c. art. 398⁹ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Definiuje klauzule niedozwolone (abuzywne) w umowach z konsumentami.
u.cov. art. 15zzs¹ § ust. 1 pkt 4
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Umożliwiał rozpoznanie sprawy w składzie jednoosobowym w okresie pandemii.
Pomocnicze
k.p.c. art. 398¹³ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Nakazuje sądowi z urzędu brać pod uwagę nieważność postępowania.
k.p.c. art. 367 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy składu sądu orzekającego w apelacji.
k.p.c. art. 379
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przypadki nieważności postępowania.
k.p.c. art. 390
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy przedstawienia zagadnienia prawnego przez sąd odwoławczy.
pr.bank. art. 111 § ust. 1 pkt 4
Prawo bankowe
Nakłada na banki obowiązek publikowania tabel kursowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Podniesione zagadnienia prawne nie spełniają kryteriów istotności i nowości. • Zarzut nieważności postępowania nie został uprawdopodobniony. • Skład sądu był zgodny z przepisami specustawy COVID-19. • Uchwała SN III PZP 6/22 nie miała zastosowania wstecz.
Odrzucone argumenty
Istnienie istotnych zagadnień prawnych. • Potrzeba wykładni przepisów. • Nieważność postępowania z powodu rozpoznania apelacji w składzie jednoosobowym.
Godne uwagi sformułowania
Podniesiony problem musi również charakteryzować się nowością; zagadnienie, które było już przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego, co do zasady traci ten walor. • Istotność problemu prawnego wyraża się natomiast w tym, że ma on znaczenie precedensowe dla rozstrzygania podobnych spraw lub rozwoju jurysprudencji. • W braku możliwości dokonywania stosownych przeliczeń umowa nie nadaje się do wykonania. • Do wydania zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego doszło jednak przed wydaniem tej uchwały (30 stycznia 2023 r.), toteż przyjęta w niej wykładnia przepisów prawa nie była wiążąca w niniejszej sprawie.
Skład orzekający
Beata Janiszewska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku istotnych zagadnień prawnych, interpretacja przepisów specustawy COVID-19 dotyczących składu sądu, a także utrwalone stanowisko SN w sprawach kredytów indeksowanych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie SN dotyczące odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej w sprawie kredytu indeksowanego, z odniesieniem do przepisów specustawy COVID-19, jest interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie bankowym i procedurze cywilnej.
“Sąd Najwyższy odrzuca skargę kasacyjną banku w sprawie kredytu indeksowanego. Kluczowe argumenty i interpretacja przepisów COVID-19.”
Dane finansowe
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 2700 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.