I CSK 3079/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną Banku S.A. w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi. Bank domagał się uchylenia wyroku i oddalenia powództwa, wskazując na istotne zagadnienia prawne dotyczące związania sądu wolą konsumenta w sprawach o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego oraz niejednoznaczności postanowień umownych jako podstawy do badania ich abuzywności. Sąd Najwyższy, analizując przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 398^9 § 1 k.p.c.), stwierdził, że podniesione zagadnienia nie stanowią nowości i zostały już rozstrzygnięte w orzecznictwie, w tym w uchwale III CZP 25/22 oraz licznych wyrokach dotyczących wykładni art. 385^1 k.c. i art. 410 w zw. z art. 405 k.c. Sąd odniósł się również do wyroku TSUE C-396/24, wyjaśniając, że jego interpretacja nie stoi w sprzeczności z polskim orzecznictwem dotyczącym teorii dwóch kondykcji, a jego zastosowanie jest korzystne dla konsumenta. Wobec braku przesłanek do przyjęcia skargi do rozpoznania, Sąd Najwyższy na mocy art. 398^9 § 1 k.p.c. odmówił jej przyjęcia i obciążył bank kosztami postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w zakresie badania klauzul abuzywnych w umowach kredytowych i stosowania teorii dwóch kondykcji, a także interpretacji wyroku TSUE C-396/24.
Dotyczy specyficznych zagadnień prawnych podniesionych w skardze kasacyjnej; nie stanowi nowej wykładni prawa, a jedynie potwierdzenie istniejącej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd orzekający jest zawsze związany wolą konsumenta, który wnosi o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy, nawet jeśli zna konsekwencje nieważności i czy wola konsumenta przeważa nad koniecznością zbadania przez sąd możliwości utrzymania umowy w mocy lub wyeliminowania klauzuli abuzywnej?
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie jest bezwzględnie związany wolą konsumenta w takim zakresie, a jego obowiązkiem jest zbadanie konsekwencji i możliwości utrzymania umowy w mocy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że zagadnienie to nie jest nowe i zostało już rozstrzygnięte w orzecznictwie, w tym w uchwale III CZP 25/22, która stanowi zasadę prawną.
Czy brak możliwości oszacowania przyszłych świadczeń strony umowy kredytu stanowi per se o niejednoznaczności tego postanowienia umownego i czy takie postanowienie powinno podlegać badaniu pod kątem abuzywności?
Odpowiedź sądu
Kwestia ta została już rozstrzygnięta w orzecznictwie Sądu Najwyższego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że zagadnienie to nie jest nowe i zostało już wielokrotnie rozstrzygnięte w jego orzecznictwie.
Wykładnia art. 385^1 § 1 i 2 k.c. oraz art. 410 w zw. z art. 405 k.c. w kontekście umowy kredytu konsumenckiego i dyrektywy 93/13/EWG, w szczególności w świetle wyroku TSUE C-396/24.Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wykładnia tych przepisów jest ugruntowana w orzecznictwie SN, a wyrok TSUE C-396/24 nie stoi w sprzeczności z polskim orzecznictwem dotyczącym teorii dwóch kondykcji, zwłaszcza gdy zastosowanie tej teorii jest korzystne dla konsumenta.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że wyrok TSUE dotyczy żądań banku, a nie konsumenta, i nie zmienia obowiązku stosowania teorii dwóch kondykcji na korzyść konsumenta, która jest zgodna z wolą konsumenta i korzystna dla niego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.L. | osoba_fizyczna | powód |
| K.L. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Wykładnia ugruntowana w orzecznictwie SN; zastosowanie teorii dwóch kondykcji na korzyść konsumenta nie stoi w sprzeczności z art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 w interpretacji TSUE.
Pomocnicze
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
W zw. z art. 405 k.c. i art. 385^1 § 1 i 2 k.c.; w wykonaniu umowy kredytu, która nie wiąże z powodu niedozwolonego charakteru jej postanowień, powstają samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze stron (teoria dwóch kondykcji).
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
W zw. z art. 410 k.c. i art. 385^1 § 1 i 2 k.c.
u.s.n. art. 87 § § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Uchwała składu całej izby uzyskuje moc zasady prawnej i wiąże inne składy SN.
u.s.n. art. 88
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Obowiązek związania innych składów SN uchwałą składu całej izby.
k.p.c. art. 398⁹ § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania - istotne zagadnienia prawne.
k.p.c. art. 398⁹ § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania - potrzeba wykładni przepisów prawa budzących rozbieżności w orzecznictwie.
k.p.c. art. 398⁹ § § 1 pkt 3
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania - nieważność postępowania.
k.p.c. art. 98 § § 1, 1¹ i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zasady obciążania kosztami postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Podniesione przez bank zagadnienia prawne nie są nowe i zostały już rozstrzygnięte w orzecznictwie Sądu Najwyższego. • Wykładnia przepisów prawa dokonana przez Sąd Najwyższy jest zgodna z prawem Unii Europejskiej, w tym z wyrokiem TSUE C-396/24. • Zastosowanie teorii dwóch kondykcji na korzyść konsumenta jest zgodne z wolą konsumenta i dla niego korzystne.
Odrzucone argumenty
Istnienie istotnych zagadnień prawnych wymagających rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy. • Potrzeba wykładni przepisów prawa budzących rozbieżności w orzecznictwie sądów.
Godne uwagi sformułowania
zagadnienie nowe, nierozwiązane dotychczas w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa • nie stanowią one bowiem zagadnień nowych, niewyjaśnionych dotychczas w orzecznictwie • uchwała składu całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22 (OSNC 2024, nr 12, poz. 188), przypominając, że według art. 87 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym uchwała składu całej izby, z chwilą jej podjęcia, uzyskuje moc zasady prawnej • nie ma więc potrzeby ponownej wypowiedzi Sądu Najwyższego na tej płaszczyźnie • nieodzowne jest ponadto, podobnie jak w przypadku przyczyny kasacyjnej określonej w art. 398⁹ § 1 pkt 1 k.p.c., wykazanie związku między oczekiwaną od Sądu Najwyższego wykładnią prawa a wynikiem postępowania kasacyjnego • wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 19 czerwca 2025 r., C-396/24, Lubreczlik, w którym wskazano, że artykuł 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, iż stoi on na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym w przypadku gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do nieważności tej umowy, przedsiębiorca ma prawo żądać od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, niezależnie od kwoty spłat dokonanych przez konsumenta w wykonaniu tej umowy i niezależnie od pozostałej do spłaty kwoty. Wyrok ten odnosi się bowiem do żądań przedsiębiorcy (banku), a nie konsumenta. […]
Skład orzekający
Marcin Łochowski
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w zakresie badania klauzul abuzywnych w umowach kredytowych i stosowania teorii dwóch kondykcji, a także interpretacji wyroku TSUE C-396/24."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych zagadnień prawnych podniesionych w skardze kasacyjnej; nie stanowi nowej wykładni prawa, a jedynie potwierdzenie istniejącej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia ochrony konsumentów w umowach kredytowych i interpretacji prawa unijnego przez Sąd Najwyższy, co jest istotne dla wielu konsumentów i prawników.
“Sąd Najwyższy: Czy bank zawsze musi liczyć się z wolą konsumenta w sporze o kredyt?”
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.