I CSK 3079/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej banku w sprawie o ustalenie nieważności umowy kredytu, uznając, że nie zachodzą przesłanki do jej rozpoznania.
Sąd Najwyższy rozpatrywał skargę kasacyjną banku od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie, który oddalił apelację banku w sprawie o ustalenie nieważności umowy kredytu. Bank argumentował potrzebę wykładni przepisów dotyczących interesu prawnego konsumenta w ustaleniu nieważności umowy oraz możliwości dalszego obowiązywania umowy po usunięciu klauzul abuzywnych. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi, stwierdzając, że kwestie te były już wielokrotnie rozstrzygane, a istniejące rozbieżności zostały rozwiane przez uchwałę Sądu Najwyższego.
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną Banku S.A. w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 10 stycznia 2023 r., który oddalił apelację banku od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 28 października 2020 r. w sprawie z powództwa M.J. o ustalenie, ewentualnie o zapłatę. Bank w skardze kasacyjnej podniósł zarzut potrzeby wykładni przepisów prawnych, wskazując na art. 189 i 365 § 1 k.p.c. w zakresie interesu prawnego konsumenta w ustaleniu nieważności umowy przy istnieniu dalej idącego roszczenia o zapłatę, a także na art. 385¹ § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 i art. 69 Prawa bankowego, ze względu na rozbieżności co do możliwości dalszego obowiązywania umowy po usunięciu klauzul abuzywnych. Sąd Najwyższy, powołując się na art. 398⁹ § 1 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania. Uzasadnił to brakiem potrzeby wykładni wskazanych przepisów, wskazując na utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego dotyczące interesu prawnego konsumenta w ustaleniu nieważności umowy kredytu, nawet przy możliwości dochodzenia roszczenia o zapłatę. Odnosząc się do drugiej kwestii, Sąd Najwyższy stwierdził, że rozbieżności w orzecznictwie zostały rozwiane przez uchwałę SN z dnia 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od banku na rzecz powoda zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, konsument posiada interes prawny w ustaleniu nieważności umowy kredytu, nawet jeśli przysługuje mu dalej idące roszczenie o zapłatę, ponieważ wyrok zasądzający świadczenie restytucyjne nie rozstrzyga o istnieniu stosunku prawnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że możliwość dochodzenia roszczenia o zwrot zapłaconych rat nie eliminuje interesu prawnego w ustaleniu nieistnienia stosunku prawnego w związku z nieważnością umowy. Wyrok zasądzający świadczenie restytucyjne nie rozstrzygałby bowiem o nawiązaniu stosunku kredytu ze skutkiem wynikającym z art. 365 § 1 k.p.c.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej
Strona wygrywająca
M.J.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.J. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Pomocnicze
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
Po przesłankach przyjęcia skargi do rozpoznania.
k.c. art. 189
Kodeks cywilny
W zakresie interesu prawnego w ustaleniu nieważności umowy.
k.p.c. art. 365 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
W zakresie skutków wyroku.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
W zakresie klauzul abuzywnych.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
W zakresie klauzul abuzywnych.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
O kosztach postępowania.
k.p.c. art. 1
Kodeks postępowania cywilnego
O kosztach postępowania.
k.p.c. art. 3
Kodeks postępowania cywilnego
O kosztach postępowania.
k.p.c. art. 4
Kodeks postępowania cywilnego
O kosztach postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów. Kwestia interesu prawnego konsumenta w ustaleniu nieważności umowy kredytu była już wielokrotnie rozstrzygana. Rozbieżności co do możliwości dalszego obowiązywania umowy po usunięciu klauzul abuzywnych zostały rozwiane przez uchwałę SN III CZP 25/22.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy nie dostrzega w niniejszej sprawie potrzeby dokonania wykładni wskazywanych przez skarżącego przepisów. Kwestia interesu prawnego w żądaniu ustalenia nieważności umowy kredytu denominowanego lub indeksowanego do waluty obcej była już wielokrotnie przedmiotem rozstrzygnięć Sądu Najwyższego. Kres tej rozbieżności położył jednak Sąd Najwyższy w punkcie drugim uchwały składu całej Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22.
Skład orzekający
Marcin Krajewski
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonego stanowiska SN w kwestii interesu prawnego konsumenta w ustaleniu nieważności umowy kredytu oraz rozwianie rozbieżności w orzecznictwie dotyczących skutków usunięcia klauzul abuzywnych."
Ograniczenia: Dotyczy spraw o ustalenie nieważności umów kredytów indeksowanych lub denominowanych, w których wystąpiły problemy z ustaleniem kursu waluty lub abuzywność postanowień.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych dla konsumentów kwestii związanych z umowami kredytowymi, klauzulami abuzywnymi i interesem prawnym, a także pokazuje, jak Sąd Najwyższy ujednolica orzecznictwo.
“Sąd Najwyższy rozwiewa wątpliwości: konsument ma prawo kwestionować ważność umowy kredytu, nawet gdy może dochodzić zapłaty!”
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN I CSK 3079/23 POSTANOWIENIE 19 lutego 2025 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Marcin Krajewski na posiedzeniu niejawnym 19 lutego 2025 r. w Warszawie w sprawie z powództwa M.J. przeciwko Bankowi spółce akcyjnej w W. o ustalenie, ewentualnie o zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej Banku spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 10 stycznia 2023 r., I ACa 57/21, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od Banku spółki akcyjnej w W. na rzecz M.J. 5400 zł zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia orzeczenia zobowiązanemu do dnia zapłaty. UZASADNIENIE Wyrokiem z 10 stycznia 2023 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie oddalił apelację pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z 28 października 2020 r. Pozwany wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego, zaskarżając go w całości. Wskazał, że w sprawie istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 398 9 § 1 pkt 2 k.p.c.) . Po pierwsze, wskazuje na konieczność dokonania wykładni art. 189 i art. 365 § 1 k.p.c. w zakresie rozstrzygnięcia, czy konsument posiada interes prawny w ustaleniu nieważności umowy, jeśli przysługuje mu dalej idące roszczenie o zapłatę. Po drugie, zdaniem skarżącego wykładni wymaga art. 385 1 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 6 ust.1 dyrektywy 93/13 w zw. z art. 69 ust. 1 i 2 Prawa bankowego ze względu na przyjmowanie odmiennych poglądów co do możliwości dalszego obowiązywania umowy kredytu po usunięciu z niej klauzul abuzywnych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną powód wniósł m.in. o „nieprzyjęcie” skargi do rozpoznania oraz zasądzenie od pozwanego na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 398 9 § 1 k.p.c.). Sąd Najwyższy nie dostrzega w niniejszej sprawie potrzeby dokonania wykładni wskazywanych przez skarżącego przepisów. Do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na przesłankę z art. 398 9 § 1 pkt 2 k.p.c. wymaga się bowiem wykazania, że treść i znaczenie przepisu nie zostały dostatecznie wyjaśnione w dotychczasowym orzecznictwie lub że istnieje potrzeba zmiany ich dotychczasowej wykładni (zob. postanowienie SN z 21 listopada 2023 r., I CSK 4931/22). Kwestia interesu prawnego w żądaniu ustalenia nieważności umowy kredytu denominowanego lub indeksowanego do waluty obcej była już wielokrotnie przedmiotem rozstrzygnięć Sądu Najwyższego. Możliwość dochodzenia roszczenia o zwrot zapłaconych rat kredytu nie eliminuje interesu prawnego w żądaniu ustalenia nieistnienia stosunku prawnego w związku z nieważnością umowy kredytu. Wyrok zasądzający świadczenie restytucyjne na rzecz kredytobiorcy nie rozstrzygałby bowiem – ze skutkiem wynikającym z art. 365 § 1 k.p.c. – czy stosunek kredytu został nawiązany (zob. m.in. wyroki SN z 17 marca 2022 r., II CSKP 474/22, OSNC-ZD 2022, nr 4, poz. 44, i z 28 lipca 2023 r., II CSKP 611/22). W odniesieniu do drugiej ze wskazanych w skardze kwestii w wcześniejszym orzecznictwie Sądu Najwyższego i sądów powszechnych rzeczywiście można było wyodrębnić różne stanowiska. Kres tej rozbieżności położył jednak Sąd Najwyższy w punkcie drugim uchwały składu całej Izby Cywilnej SN z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22 (OSNC 2020, nr 12, poz. 118), stwierdzając że w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie. Z tych przyczyn należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 398 9 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1, 1 1 , 3 i 4 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2, § 2 pkt 7 oraz § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. (E.M.) [a.ł])
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI