I CSK 3065/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odrzucił skargę kasacyjną wniesioną przez kuratora osoby nieznanej z miejsca pobytu, uznając ją za niedopuszczalną z powodu uzasadnionych wątpliwości co do życia uczestniczki postępowania.
Kurator ustanowiony dla nieznanej z miejsca pobytu H. K. wniósł skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego w Katowicach w sprawie o zasiedzenie. Sąd Najwyższy odrzucił skargę, wskazując, że możliwość działania kuratora nie jest bezwzględna, a w tym przypadku istnieją uzasadnione przypuszczenia, że uczestniczka postępowania nie żyje, co czyni skargę niedopuszczalną. Sąd odmówił również przyznania wynagrodzenia kuratorowi.
Sąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną przez kuratora ustanowionego dla nieznanej z miejsca pobytu uczestniczki postępowania, H. K., w sprawie o zasiedzenie. Kurator wniósł środek zaskarżenia od postanowienia Sądu Okręgowego w Katowicach. Sąd Najwyższy, analizując sprawę, zwrócił uwagę na wiek uczestniczki (potencjalnie 110 lat) i brak pewności co do jej życia od 1996 roku. Stwierdzono, że nie można wszcząć postępowania o stwierdzenie zgonu z urzędu z powodu braku przekroczenia granicy biologicznej pewności śmierci. Sąd podkreślił, że postępowanie kasacyjne nie jest trzecią instancją, a skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia. Udział kuratora osoby nieznanej z miejsca pobytu jest dopuszczalny tylko, gdy przemawiają za tym względy sprawności postępowania, np. gdyby i tak musiał zostać powołany nowy kurator. W niniejszej sprawie, wobec uzasadnionych przypuszczeń o śmierci uczestniczki, skarga została uznana za niedopuszczalną, ponieważ mogłaby jedynie wydłużyć postępowanie i nie odzwierciedlałaby prawdopodobnego interesu strony. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odrzucił skargę kasacyjną i odmówił przyznania wynagrodzenia kuratorowi.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, skarga kasacyjna wniesiona przez kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu jest niedopuszczalna, gdy istnieją uzasadnione przypuszczenia, że osoba ta nie żyje, a nie można wszcząć postępowania o stwierdzenie zgonu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że postępowanie kasacyjne nie jest trzecią instancją, a skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia. Udział kuratora jest dopuszczalny tylko, gdy służy sprawności postępowania. W sytuacji uzasadnionych wątpliwości co do życia uczestniczki, skarga jest niedopuszczalna, gdyż mogłaby jedynie wydłużyć postępowanie i nie odzwierciedlałaby jej prawdopodobnego interesu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucenie skargi kasacyjnej i odmowa przyznania wynagrodzenia kuratorowi
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. R. | inne | wnioskodawca |
| H. K. | inne | uczestnik postępowania |
| E. L. | inne | uczestnik postępowania |
| H. C. | inne | uczestnik postępowania |
| H. K. | inne | uczestnik postępowania (reprezentowana przez kuratora) |
| adw. K. W. | osoba_fizyczna | kurator |
Przepisy (4)
Główne
k.p.c. art. 398 § 6
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do odrzucenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
k.p.c. art. 534
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do wszczęcia postępowania o stwierdzenie zgonu z urzędu.
k.p.c. art. 87
Kodeks postępowania cywilnego
Wymagania dotyczące pełnomocnika, które mogą wpływać na ocenę dopuszczalności udziału kuratora.
k.p.c. art. 13 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący stosowania przepisów o postępowaniu procesowym do innych postępowań.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uzasadnione przypuszczenie, że uczestniczka postępowania nie żyje. Skarga kasacyjna wniesiona przez kuratora osoby nieznanej z miejsca pobytu jest niedopuszczalna, gdy nie służy sprawności postępowania i nie odzwierciedla prawdopodobnego interesu strony.
Godne uwagi sformułowania
możliwość podejmowania działań w postępowaniu kasacyjnym przez kuratora ustanowionego dla osoby nieznanej z miejsca pobytu nie ma bezwzględnego charakteru postępowanie kasacyjne nie stanowi trzeciej instancji sądowej skarga kasacyjna jest bowiem nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, a jej rozpoznanie musi być podyktowane nie tylko interesem partykularnym, lecz również publicznym nie istnieją zaś podstawy do powołania nowego kuratora
Skład orzekający
Mariusz Załucki
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Dopuszczalność i zakres działania kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu w postępowaniu kasacyjnym, a także kryteria odrzucenia skargi kasacyjnej w takich sytuacjach."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy istnieją uzasadnione wątpliwości co do życia uczestnika postępowania, a nie można wszcząć postępowania o stwierdzenie zgonu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy nietypowej sytuacji procesowej z udziałem kuratora dla osoby, która może być bardzo wiekowa i której status życiowy jest niepewny, co budzi pytania o granice prawa procesowego i ochronę praw stron.
“Czy kurator może reprezentować osobę, która prawdopodobnie już nie żyje? Sąd Najwyższy rozstrzyga.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN I CSK 3065/25 POSTANOWIENIE 13 lutego 2026 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Mariusz Załucki na posiedzeniu niejawnym 13 lutego 2026 r. w Warszawie w sprawie z wniosku S. R. z udziałem H. K., E. L. i H. C. o zasiedzenie, na skutek skargi kasacyjnej H. K. od postanowienia Sądu Okręgowego w Katowicach z 30 kwietnia 2025 r., IV Ca 497/23, 1. odrzuca skargę kasacyjną; 2. odmawia przyznania wynagrodzenia kuratorowi nieznanej z miejsca pobytu H. K. - adw. K. W. UZASADNIENIE Kurator ustanowiony dla nieznanej z miejsca pobytu H. K. wniósł skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego w Katowicach z 30 kwietnia 2025 r., wydanego w sprawie z wniosku S. R. o zasiedzenie. Zgodnie z najlepszą wiedzą kuratora H. K. była w 1934 r. osobą pełnoletnią, wstąpiła w związek małżeński. Ostatnia pewna informacja o pozostawaniu uczestniczki przy życiu pochodzi z 1996 r., kiedy to mieszkała na terytorium Republiki Federalnej Niemiec. Od tamtego czasu nie udało się ustalić ani miejsca pobytu uczestniczki, ani też uzyskać pewności, czy osoba ta pozostaje przy życiu. Przyjąwszy najpóźniejszą możliwą datę urodzenia H. K., należałoby przyjąć, że liczy ona aktualnie 110 lat. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Ze względu na fakt, że uczestniczka nieznana z miejsca pobytu nie przekroczyła jeszcze granicy wiekowej, która z przyczyn biologicznych pozwoliłaby na przyjęcie, że jej śmierć jest niewątpliwa, niemożliwe jest wszczęcie z urzędu postępowania o stwierdzenie zgonu (art. 534 k.p.c.). Jednakże należy zważyć, że możliwość podejmowania działań w postępowaniu kasacyjnym przez kuratora ustanowionego dla osoby nieznanej z miejsca pobytu nie ma bezwzględnego charakteru. W polskim modelu postępowania cywilnego, postępowanie kasacyjne nie stanowi trzeciej instancji sądowej. Skarga kasacyjna jest bowiem nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, a jej rozpoznanie musi być podyktowane nie tylko interesem partykularnym, lecz również publicznym. Z tej przyczyny Sąd Najwyższy przyjął już, że w postępowaniu kasacyjnym udział kuratora ustanowionego dla osoby nieznanej z miejsca pobytu – jeżeli kurator ten dodatkowo spełnia wymagania z art. 87 1 k.p.c. lub udziela pełnomocnictwa profesjonalnemu pełnomocnikowi – jest możliwy wówczas, gdy przemawiają za tym względy związane ze sprawnością postępowania – na przykład niewątpliwa jest okoliczność, że w już wszczętym postepowaniu kasacyjnym musiałoby dojść do powtórnego ustanowienia takiego kuratora (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 24 października 2024 r., III CZ 150/24, OSNC 2025, nr 5, poz. 58). Wymaganie to nie zostało spełnione w niniejszej sprawie, bowiem istnieje uzasadnione przypuszczenie, że nieznana z miejsca pobytu uczestniczka postępowania nie żyje. Przypuszczenie to wyraża zarówno ustanowiony kurator, jak i wszystkie sądy rozpoznające sprawę, w tym Sąd Najwyższy. Dlatego skargę składaną przez kuratora ustanowionego dla osoby nieznanej z miejsca pobytu należy w tym przypadku uznać za niedopuszczalną, jako dążącą do wydłużenia postepowania oraz nieodzwierciedlającą prawdopodobnego interesu uczestniki postępowania. Wobec uzasadanionych wątpliwości, czy reprezentowana osoba faktycznie pozostaje przy życiu, należy przyjąć, że rola kuratora zakończyła się wraz z uprawomocnieniem się postanowienia wydanego przez Sąd II instancji. Nie istnieją zaś podstawy do powołania nowego kuratora. Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 398 6 § 3 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. odrzucił skargę kasacyjną, a także – w związku z niedopuszczalnoscią skargi kasacyjnej – odmówił przyznania wynagrodzenia dla kuratora. Mariusz Załucki [a.ł]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI