Orzeczenie · 2024-11-22

I CSK 3058/23

Sąd

Sąd Najwyższy

Miejsce

Warszawa

Data

2024-11-22

SNCywilnezobowiązaniaWysokanajwyższy

skarga kasacyjnasąd najwyższyabuzywnośćklauzule niedozwolonekredyt indeksowanykredyt denominowanyprawo bankoweinteres prawnykoszty postępowania

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną Banku S.A. w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie, który częściowo zmienił wyrok Sądu Okręgowego, zasądzając od banku na rzecz powodów M. B. i D. B. kwotę 98 698,40 zł z zastrzeżeniem prawa zatrzymania przez bank sumy 389 040 zł do czasu zwrotu świadczenia przez powodów. Sąd Najwyższy odrzucił skargę kasacyjną w części dotyczącej punktu I.c oraz punktu II w zakresie, w którym oddalono apelację powodów, wskazując na brak interesu prawnego skarżącego w zaskarżeniu orzeczenia korzystnego dla niego. W pozostałym zakresie Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Uzasadnienie odmowy opiera się na stwierdzeniu, że bank nie wykazał istnienia przesłanek z art. 398^9 § 1 k.p.c., w szczególności potrzeby wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie. Sąd Najwyższy podkreślił, że kwestia skutków uznania postanowień umownych za abuzywne i możliwości zastąpienia ich przepisami dyspozytywnymi była już wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego, a dokonaną w orzecznictwie wykładnię należy uznać za ugruntowaną. Przywołano uchwałę III CZP 25/22 oraz postanowienie I CSK 913/23, które potwierdzają brak możliwości zastąpienia abuzywnych klauzul innymi przepisami prawa lub zwyczajami, w tym art. 358 § 2 k.c. czy kursu NBP, co jest zgodne z celami dyrektywy 93/13/EWG. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie przepisów k.p.c. i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Potwierdzenie ugruntowanej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego w zakresie abuzywności klauzul waloryzacyjnych w umowach kredytów i braku możliwości ich zastępowania innymi przepisami prawa.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji braku interesu prawnego w zaskarżeniu części wyroku korzystnej dla skarżącego oraz utrwalonych kwestii prawnych związanych z umowami kredytów indeksowanych/denominowanych.

Zagadnienia prawne (3)

Czy bank ma interes prawny w zaskarżeniu skargą kasacyjną części wyroku sądu drugiej instancji, w której sąd orzekł na jego korzyść?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, bank nie ma interesu prawnego w zaskarżeniu części wyroku, która jest dla niego korzystna.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołuje się na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym dla powstania interesu prawnego w zaskarżeniu konieczne jest istnienie stanu pokrzywdzenia orzeczeniem (gravamen), który występuje, gdy zaskarżone orzeczenie narusza interesy skarżącego. Zaskarżenie części wyroku korzystnej dla skarżącego nie spełnia tej przesłanki.

Czy w przypadku uznania postanowień umowy kredytu indeksowanego/denominowanego za abuzywne, sąd może zastąpić je innymi przepisami prawa lub zwyczajami, np. kursem NBP lub kursem wynikającym z art. 358 § 2 k.c.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce abuzywnego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów. Umowa może nie wiązać także w pozostałym zakresie.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy odwołuje się do swojej uchwały III CZP 25/22 oraz innych orzeczeń, które potwierdzają, że nie ma możliwości odwołania się do przepisów takich jak art. 358 § 2 k.c., art. 69 ust. 3 Prawa bankowego czy kursu NBP w celu wypełnienia luki po abuzywnych klauzulach. Podkreślono, że taka zmiana umowy przez sąd stałaby w sprzeczności z celami prewencyjnymi dyrektywy 93/13/EWG.

Czy skarga kasacyjna spełnia przesłanki przyjęcia do rozpoznania na podstawie art. 398^9 § 1 k.p.c. (istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów, nieważność postępowania, oczywista zasadność)?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, skarga kasacyjna nie spełnia tych przesłanek.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że skarżący nie wykazał potrzeby wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie, ponieważ kwestia ta była już wielokrotnie rozstrzygana i wykładnia jest ugruntowana. Nie stwierdzono również nieważności postępowania ani oczywistej zasadności skargi.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Odrzucenie skargi kasacyjnej w części i odmowa przyjęcia w pozostałym zakresie.

Strona wygrywająca

Powodowie M. B. i D. B.

Strony

Nazwa	Typ	Rola
M. B.	osoba_fizyczna	powód
D. B.	osoba_fizyczna	powód
Bank spółka akcyjna w W.	spółka	pozwany

Przepisy (15)

Główne

k.p.c. art. 398^6 § 2 i 3

Kodeks postępowania cywilnego

Brak interesu prawnego w zaskarżeniu powoduje odrzucenie skargi kasacyjnej jako niedopuszczalnej.

k.p.c. art. 398^9 § 1 pkt 2 i 4

Kodeks postępowania cywilnego

Przesłanki dopuszczalności skargi kasacyjnej (istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów budzących wątpliwości lub wywołujących rozbieżności, nieważność postępowania, oczywista zasadność).

k.p.c. art. 398^9 § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do orzeczenia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej.

k.c. art. 385^1 § 1 i 2

Kodeks cywilny

Przepisy dotyczące skutków uznania postanowień umownych za abuzywne.

Pomocnicze

k.p.c. art. 398^13 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd Najwyższy bierze pod rozwagę nieważność postępowania z urzędu.

k.c. art. 358 § 2

Kodeks cywilny

Przepis, do którego nie można się odwołać w celu wypełnienia luki po abuzywnych klauzulach.

Pr. bank. art. 69 § 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe

Przepis, do którego nie można się odwołać w celu wypełnienia luki po abuzywnych klauzulach.

u. NBP art. 24

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim

Przepis, do którego nie można się odwołać w celu wypełnienia luki po abuzywnych klauzulach.

Pr. weks. art. 41

Ustawa z dnia 28 kwietnia 1936 r. Prawo wekslowe

Przepis, do którego nie można się odwołać w celu wypełnienia luki po abuzywnych klauzulach.

k.p.c. art. 98 § 1, 1^1 i 3

Kodeks postępowania cywilnego