I CSK 3037/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowodowie A. M. i S. M. wnieśli skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego w Siedlcach, domagając się jego uchylenia. Jako podstawę przyjęcia skargi wskazali istotne zagadnienia prawne dotyczące składu sądu orzekającego w okresie pandemii COVID-19 (art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-19) w kontekście art. 6 EKPC i art. 45 Konstytucji, a także zarzuty nieważności postępowania z powodu sprzeczności składu sądu z przepisami prawa (art. 379 pkt 4 k.p.c.) oraz braku pouczenia o możliwości złożenia wniosku o rozprawę (art. 373¹ k.p.c.) i niezawiadomienia o posiedzeniu niejawnym (art. 379 pkt 5 k.p.c.). Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. W pierwszej kolejności odniósł się do zarzutu nieważności postępowania, wskazując, że rozpoznanie sprawy przez Sąd Okręgowy w składzie jednego sędziego było zgodne z art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-19. Podkreślono, że uchwała III PZP 6/22, która mogłaby wpływać na interpretację tych przepisów, nie miała zastosowania do orzeczeń wydanych przed jej podjęciem. Sąd Najwyższy przypomniał również utrwalony pogląd dotyczący przesłanek nieważności postępowania z powodu pozbawienia strony możności obrony. W odniesieniu do zarzutu braku pouczenia o możliwości złożenia wniosku o rozprawę, Sąd Najwyższy stwierdził, że przepis ten traci na znaczeniu, gdy strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, który zna przepisy. Ponadto, powodowie nie złożyli wniosku o wyznaczenie rozprawy apelacyjnej. Sąd Najwyższy uznał również, że przedstawione zagadnienia prawne nie spełniają wymogów istotnego zagadnienia prawnego, a pozostałe zmierzają do podważenia uchwały III PZP 6/22 wbrew jej temporalnym ograniczeniom. Skarga kasacyjna nie została uznana za oczywiście uzasadnioną, gdyż zarzuty dotyczyły głównie naruszeń przepisów postępowania, a nie prawa materialnego, co jest wymogiem dla stwierdzenia oczywistej zasadności skargi w kontekście uchylenia orzeczenia co do istoty sprawy. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania i zasądził koszty postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących składu sądu w okresie pandemii COVID-19 oraz stosowania przepisów o nieważności postępowania i oczywistej zasadności skargi kasacyjnej.
Orzeczenie dotyczy specyficznego okresu obowiązywania przepisów związanych z pandemią COVID-19. Interpretacja przepisów o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej jest standardowa.
Zagadnienia prawne (5)
Czy sąd ustanowiony ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC może orzekać w jednoosobowym składzie wynikającym z art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-19?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, rozpoznanie sprawy przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego było zgodne z obowiązującymi przepisami prawa w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-19, który w okresie pandemii nakazywał rozpoznawanie spraw w pierwszej i drugiej instancji w składzie jednego sędziego, z możliwością zarządzenia składu trzyosobowego przez prezesa sądu. Stwierdzono, że orzekanie w składzie jednoosobowym było zgodne z prawem.
Czy rozpoznanie apelacji przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego, ukształtowanym na podstawie art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-19, stanowi przyczynę nieważności postępowania z powodu sprzeczności składu sądu z przepisami prawa (art. 379 pkt 4 k.p.c.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, rozpoznanie sprawy w składzie jednego sędziego było zgodne z obowiązującymi przepisami prawa.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że skład jednoosobowy był zgodny z art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-19. Podkreślono, że uchwała III PZP 6/22, która mogłaby wpływać na tę kwestię, nie miała zastosowania do orzeczeń wydanych przed jej podjęciem.
Jak należy kształtować skład sądu rozpoznającego apelację od wyroku sądu pierwszej instancji – zgodnie z art. 367 § 3 k.p.c. czy art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-19?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W okresie pandemii COVID-19, zgodnie z art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-19, sąd rozpoznawał sprawy w składzie jednego sędziego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że w okresie pandemii obowiązywał przepis szczególny (art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-19) regulujący skład sądu, który miał pierwszeństwo przed ogólnymi przepisami Kodeksu postępowania cywilnego.
Czy brak pouczenia o możliwości złożenia wniosku o wyznaczenie rozprawy (art. 373¹ k.p.c.) oraz niezawiadomienie strony o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne (art. 379 pkt 5 k.p.c.) prowadzi do nieważności postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w okolicznościach sprawy brak pouczenia nie mógł wywołać negatywnych skutków dla strony reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika, a zarzut niezawiadomienia o posiedzeniu niejawnym również okazał się bezzasadny.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że przepis art. 373¹ k.p.c. traci na znaczeniu, gdy strona jest reprezentowana przez radcę prawnego, który zna art. 374 k.p.c. Ponadto, powodowie nie złożyli wniosku o wyznaczenie rozprawy. W odniesieniu do art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 3 ustawy COVID-19, uznano, że nie miał on zastosowania, a sąd mógł rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 374 k.p.c.
Czy skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, gdy opiera się wyłącznie na naruszeniu przepisów postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, oparcie argumentacji wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania tylko na naruszeniu przepisów postępowania, w wypadku zaskarżenia orzeczenia co do istoty sprawy, jest niewystarczające do stwierdzenia oczywistej zasadności skargi.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że oczywista zasadność skargi determinuje konieczność uchylenia orzeczenia wynikającą z naruszenia przepisów prawa materialnego. Oparcie argumentacji wyłącznie na naruszeniu przepisów postępowania nie pozwala na stwierdzenie oczywistej zasadności skargi.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. M. | osoba_fizyczna | powód |
| A. M. | osoba_fizyczna | powód |
| S. G. | osoba_fizyczna | pozwany |
| G. G. | osoba_fizyczna | pozwany |
| J. G. | osoba_fizyczna | pozwany |
| A. G. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (13)
Główne
ustawa COVID-19 art. 15zzs¹ § ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
W okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich, w sprawach rozpoznawanych według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego w pierwszej i drugiej instancji sąd rozpoznaje sprawy w składzie jednego sędziego; prezes sądu może zarządzić rozpoznanie sprawy w składzie trzech sędziów, jeżeli uzna to za wskazane ze względu na szczególną zawiłość lub precedensowy charakter sprawy.
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania z powodu sprzeczności składu sądu z przepisami prawa. Sąd Najwyższy uznał, że skład jednoosobowy był zgodny z prawem w okresie pandemii.
k.p.c. art. 379 § pkt 5
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania z powodu pozbawienia strony możności działania w postępowaniu. Sąd Najwyższy uznał, że zarzuty w tym zakresie były bezzasadne.
k.p.c. art. 373¹
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek pouczenia o możliwości złożenia wniosku o przeprowadzenie rozprawy. Sąd Najwyższy uznał, że brak pouczenia nie miał znaczenia dla strony reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika.
k.p.c. art. 398⁹ § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania - istnienie istotnych zagadnień prawnych. Sąd Najwyższy uznał, że przedstawione zagadnienia nie spełniały tych wymogów.
k.p.c. art. 398⁹ § § 1 pkt 3
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania - nieważność postępowania. Sąd Najwyższy uznał, że zarzuty nieważności były bezzasadne.
k.p.c. art. 398⁹ § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania - oczywista zasadność skargi. Sąd Najwyższy uznał, że skarga nie była oczywiście uzasadniona.
Pomocnicze
ustawa COVID-19 art. 15zzs¹ § ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Nie miał zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ Sąd drugiej instancji mógł rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 374 k.p.c.
k.p.c. art. 374
Kodeks postępowania cywilnego
Rozpoznanie sprawy w postępowaniu apelacyjnym na posiedzeniu niejawnym. Sąd Najwyższy uznał, że sąd mógł rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie tego przepisu.
k.p.c. art. 398³ § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie przepisów postępowania. Sąd Najwyższy wskazał, że naruszenie to musi mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a samo oparcie skargi na tych naruszeniach nie jest wystarczające dla stwierdzenia oczywistej zasadności.
Konstytucja art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy. Podniesione przez skarżących zarzuty miały rzekomo ograniczać to prawo.
Konstytucja art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Odrzucone argumenty
Nieważność postępowania z powodu składu sądu orzekającego w jednoosobowym składzie w okresie pandemii. • Nieważność postępowania z powodu braku pouczenia o możliwości złożenia wniosku o rozprawę. • Nieważność postępowania z powodu niezawiadomienia o posiedzeniu niejawnym. • Istnienie istotnych zagadnień prawnych uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej. • Oczywista zasadność skargi kasacyjnej.
Godne uwagi sformułowania
Rozpoznanie sprawy przez Sąd Okręgowy w składzie jednego sędziego było zatem zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. • Wykładnia przepisów, do których odwołują się skarżący we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, przyjęta w mającej moc zasady prawnej uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 26 kwietnia 2023 r., III PZP 6/22, obowiązuje od dnia podjęcia tej uchwały i dotyczy tylko orzeczeń wydanych po tej dacie. • Nie budzi przecież wątpliwości, że art. 374 k.p.c. jest pełnomocnikowi skarżących znany. W konsekwencji, niepouczenie o tym przepisie nie mogło wywołać dla nich negatywnych skutków. • Zagadnienie prawne powinno, przede wszystkim, być sformułowane w oparciu o okoliczności mieszczące się w stanie faktycznym sprawy wynikającym z dokonanych przez sąd ustaleń. • Skarżący nie wykazali, że skarga jest oczywiście uzasadniona. • Oparcie argumentacji wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania tylko na naruszeniu przepisów postępowania – w wypadku zaskarżenia orzeczenia co do istoty sprawy – jest niewystarczające, nie pozwala bowiem na stwierdzenie, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Skład orzekający
Marcin Łochowski
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących składu sądu w okresie pandemii COVID-19 oraz stosowania przepisów o nieważności postępowania i oczywistej zasadności skargi kasacyjnej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego okresu obowiązywania przepisów związanych z pandemią COVID-19. Interpretacja przepisów o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej jest standardowa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych z okresem pandemii COVID-19 i ich wpływu na prawo do sądu. Interpretacja Sądu Najwyższego w zakresie składu sądu i nieważności postępowania ma istotne znaczenie praktyczne.
“Czy skład sądu w czasie pandemii naruszył Twoje prawa? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.