I CSK 303/26
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczy roszczeń konsumentki A.N. wobec Banku S.A. o zwrot nienależnych świadczeń z umowy kredytu hipotecznego nr [...] z 2006 r., indeksowanego do CHF, która została uznana za nieważną z powodu abuzywnych klauzul. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy zasądził na rzecz powódki kwotę 244.493,50 zł oraz ustalił nieistnienie stosunku prawnego. Sąd Apelacyjny w Gdańsku oddalił apelację banku, podzielając ustalenia Sądu Okręgowego co do nieważności umowy i braku podstaw do zastąpienia abuzywnych klauzul. Bank złożył skargę kasacyjną, zarzucając Sądowi Apelacyjnemu naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w szczególności nierozpoznanie zarzutu potrącenia zgłoszonego przez powódkę. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, odmówił jej przyjęcia. Uzasadnił to brakiem spełnienia przesłanek formalnych, w tym oczywistej zasadności skargi. Sąd Najwyższy wskazał, że zarzut potrącenia nie został skutecznie podniesiony przez bank w postępowaniu, a powódka zgłosiła go w celu obrony przed roszczeniem banku o zwrot kapitału. Ponadto, Sąd Najwyższy odwołał się do orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dotyczącego skutków stwierdzenia nieważności umów kredytowych i wymagalności roszczeń.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaProceduralne aspekty dopuszczalności skargi kasacyjnej, w szczególności przesłanka oczywistej zasadności oraz sposób podnoszenia zarzutu potrącenia w postępowaniu apelacyjnym.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i nie stanowi przełomowej wykładni prawa materialnego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zarzut potrącenia zgłoszony przez stronę pozwaną w postępowaniu apelacyjnym, odnoszący się do wierzytelności dochodzonej w niniejszym postępowaniu, powinien zostać merytorycznie zbadany przez Sąd II instancji?
Odpowiedź sądu
Nie, ponieważ zarzut potrącenia nie został skutecznie podniesiony przez pozwanego w niniejszym procesie zgodnie z art. 203(1) k.p.c., a powódka zgłosiła oświadczenie o potrąceniu w celu obrony przed roszczeniem banku o zwrot świadczenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że bank nie podniósł skutecznie zarzutu potrącenia w postępowaniu, a jedynie kontestował orzeczenie o nieważności umowy. Powódka złożyła oświadczenie o potrawieniu w związku z wezwaniem do zwrotu kapitału, a nie jako zarzut w odpowiedzi na pozew. Sąd Apelacyjny odniósł się do oświadczenia powódki, wskazując, że nie obejmowało ono należności dochodzonych w procesie.
Czy skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona w rozumieniu art. 398(9) § 1 pkt 4 k.p.c. w sytuacji, gdy strona skarżąca twierdzi, że sąd drugiej instancji zaniechał merytorycznych rozważań dotyczących zarzutu potrącenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, oczywista zasadność skargi kasacyjnej zachodzi tylko wtedy, gdy z jej treści wynika, bez potrzeby głębszej analizy, że przytoczone podstawy kasacyjne uzasadniają uwzględnienie skargi.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że oczywista zasadność wymaga wykazania kwalifikowanej postaci naruszenia prawa, a nie tylko stwierdzenia naruszenia przepisu. W tej sprawie zarzuty banku nie spełniały tego kryterium, a Sąd Apelacyjny odniósł się do kwestii potrącenia.
Jakie są skutki stwierdzenia nieważności umowy kredytowej zawartej przez konsumenta z przedsiębiorcą w świetle orzecznictwa TSUE?
Odpowiedź sądu
Konsument jest uprawniony do domagania się zwrotu świadczeń spełnionych przez niego oraz odsetek od momentu upływu terminu na wykonanie zobowiązania po otrzymaniu wezwania. Przedsiębiorcy również przysługuje roszczenie o zwrot kapitału z odsetkami od dnia wezwania konsumenta do zapłaty.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy przywołał orzecznictwo TSUE (wyroki C-28/22, C-140/22, C-520/21, C-756/22, C-902/24) wyjaśniające kwestie wymagalności roszczeń kondykcyjnych konsumenta i przedsiębiorcy po stwierdzeniu nieważności umowy kredytowej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A.N. | osoba_fizyczna | powódka |
| Bank spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (14)
Główne
k.p.c. art. 398(9) § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania - oczywista zasadność.
k.p.c. art. 398(9) § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Pomocnicze
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Podstawa roszczenia o zwrot świadczenia nienależnego.
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Podstawa roszczenia o zwrot świadczenia nienależnego (bezpodstawne wzbogacenie).
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Termin spełnienia świadczenia bezterminowego.
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Odsetki za opóźnienie.
k.c. art. 385(1) § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowne niedozwolone (abuzywne).
k.c. art. 385(1) § § 2
Kodeks cywilny
Skutki stwierdzenia abuzywności postanowień umownych.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej.
k.c. art. 58 § § 2
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej z powodu sprzeczności z zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 498
Kodeks cywilny
Potrącenie wzajemnych wierzytelności.
k.c. art. 499 § zd. 2
Kodeks cywilny
Forma oświadczenia o potrąceniu.
Pr. bank art. 69 § ust. 1
Prawo bankowe
Umowa kredytu.
Konstytucja RP art. 22
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ochrona własności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak spełnienia przez skargę kasacyjną przesłanek przyjęcia jej do rozpoznania (art. 398(9) § 1 k.p.c.). • Zarzut potrącenia nie został skutecznie podniesiony przez bank w postępowaniu. • Sąd Apelacyjny odniósł się do kwestii potrącenia, wskazując, że nie obejmowało ono należności dochodzonych w procesie.
Odrzucone argumenty
Skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona z uwagi na nierozpoznanie przez Sąd Apelacyjny zarzutu potrącenia. • Sąd Apelacyjny zaniechał poczynienia ustaleń faktycznych w oparciu o materiał dowodowy przedłożony w postępowaniu apelacyjnym.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. • Przewidziana w art. 398(9) § 1 pkt. 4 k.p.c. oczywista zasadność skargi kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy z jej treści, bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych rozważań, wynika, że przytoczone podstawy kasacyjne uzasadniają uwzględnienie skargi. • W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę postanowieniami konwencji międzynarodowych.
Skład orzekający
Władysław Pawlak
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty dopuszczalności skargi kasacyjnej, w szczególności przesłanka oczywistej zasadności oraz sposób podnoszenia zarzutu potrącenia w postępowaniu apelacyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i nie stanowi przełomowej wykładni prawa materialnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy popularnego tematu kredytów CHF i pokazuje, jak Sąd Najwyższy podchodzi do kwestii proceduralnych w skardze kasacyjnej, co jest istotne dla prawników procesualistów.
“Kredyty CHF: Sąd Najwyższy odrzuca skargę kasacyjną banku z powodu błędów proceduralnych.”
Dane finansowe
WPS: 244 493,5 PLN
koszty postępowania kasacyjnego: 5417 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.