I CSK 3024/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w składzie jednego sędziego, na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 czerwca 2024 r., rozpoznał skargę kasacyjną Banku w W. Oddział w Polsce od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 13 lutego 2023 r. w sprawie z powództwa A. S. i A. S.1 o ustalenie ewentualnie o zapłatę. Sąd Najwyższy postanowił odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, jednocześnie zasądzając od banku na rzecz powodów zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie odmowy opiera się na braku wykazania przez skarżącą przesłanek przyjęcia skargi do rozpoznania, w szczególności potrzeby wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie. Sąd Najwyższy szczegółowo odniósł się do zarzutu nieważności postępowania, wskazując na niezasadność powoływania się na uchwałę III PZP 6/22 ze względu na datę wydania zaskarżonego wyroku oraz na wyłączną kompetencję Trybunału Konstytucyjnego do kontroli konstytucyjności ustaw. Ponadto, Sąd Najwyższy odrzucił argumenty dotyczące wykładni przepisów dotyczących kredytów indeksowanych, odwołując się do uchwały pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22), która rozstrzygnęła kwestie dotyczące skutków uznania klauzul spreadowych za abuzywne oraz możliwości utrzymania umowy w mocy. Sąd Najwyższy podkreślił, że po wyeliminowaniu abuzywnego postanowienia dotyczącego kursu waluty obcej nie jest możliwe uzupełnienie luki innym sposobem określenia kursu, a w konsekwencji umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie. Odniesiono się również do kwestii wykładni art. 189 k.p.c. oraz charakteru kredytów indeksowanych i denominowanych, wskazując na ugruntowane orzecznictwo Sądu Najwyższego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej w sprawach dotyczących kredytów indeksowanych i denominowanych, w szczególności w kontekście uchwały III CZP 25/22 oraz kwestii składu sądu.
Dotyczy wyłącznie postępowania kasacyjnego przed Sądem Najwyższym i odmowy przyjęcia skargi do rozpoznania.
Zagadnienia prawne (5)
Czy w przypadku uznania klauzul spreadowych w umowie kredytu indeksowanego za niedozwolone, prawidłowe jest przyjęcie nieważności całej umowy, skoro klauzule ryzyka walutowego nie stanowią niedozwolonych warunków umownych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, po wyeliminowaniu abuzywnego postanowienia dotyczącego zasad ustalania kursu waluty obcej nie jest możliwe uzupełnienie luki innym sposobem określenia kursu waluty obcej wynikającym z przepisów prawa lub zwyczajów, a w sytuacji braku możliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do uchwały III CZP 25/22, która rozstrzygnęła, że klauzule indeksacyjne i spreadowe są ze sobą ściśle powiązane i ich wyeliminowanie prowadzi do upadku całej umowy.
Czy w przypadku upadku umowy kredytu indeksowanego z powodu wyeliminowania mechanizmu indeksacji, prawidłowe jest odwołanie się do stawki WIBOR jako podstawy oprocentowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego odrzucono taką możliwość.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że zagadnienie to zostało już rozstrzygnięte w jego orzecznictwie, które odrzuciło możliwość stosowania WIBOR w takich przypadkach.
Czy kredyty indeksowane lub denominowane do waluty innej niż polska są kredytami udzielonymi w złotych polskich, skoro spłata może nastąpić w walucie obcej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, kredyty indeksowane i denominowane do waluty innej niż waluta polska są kredytami złotowymi.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że w polskim prawie można wyróżnić trzy rodzaje kredytów z udziałem waluty obcej: indeksowany, denominowany i walutowy. W kredytach indeksowanych i denominowanych kwota kredytu jest wypłacana w walucie krajowej, a spłata następuje w walucie krajowej, przy czym waluta obca pełni funkcję waloryzacyjną.
Czy rozpoznanie apelacji przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego zamiast trzech sędziów prowadzi do nieważności postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w tym konkretnym przypadku nie było podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że uchwała III PZP 6/22, na którą powoływał się skarżący, wiąże od dnia jej podjęcia (co nastąpiło po wydaniu zaskarżonego wyroku), a ponadto zakwestionował kompetencję Sądu Najwyższego do dokonywania rozproszonej kontroli konstytucyjności ustaw.
Czy bank może żądać przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z powodu potrzeby wykładni art. 189 k.p.c. w sprawach dotyczących kredytów frankowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w aktualnym orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi wątpliwości możliwość wytaczania powództwa na podstawie art. 189 k.p.c. w sprawach dotyczących tzw. kredytów frankowych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że skarżąca nie wykazała istnienia rozbieżności w orzecznictwie, a przywołane przez nią orzecznictwo było nieaktualne. Podkreślono elastyczne pojmowanie interesu prawnego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. S. | osoba_fizyczna | powód |
| A. S.1 | osoba_fizyczna | powód |
| Bank w W. Oddział w Polsce | spółka | pozwany |
Przepisy (26)
Główne
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy.
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia praw i wolności.
Konstytucja RP art. 178 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Niezawisłość sędziowska i podleganie Konstytucji RP oraz ustawom.
Konstytucja RP art. 188 § 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Kompetencje Trybunału Konstytucyjnego.
Konstytucja RP art. 10 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada trójpodziału władzy.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada praworządności.
Konstytucja RP art. 176 § 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada dwuinstancyjności postępowania i swoboda ustawodawcy w regulacji ustroju i postępowania sądów.
k.p.c. art. 98 § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 108 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 391 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania w postępowaniu kasacyjnym.
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania w postępowaniu kasacyjnym.
Pomocnicze
k.c. art. 4 § ust. 2
Kodeks cywilny
Dotyczy wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie.
k.c. art. 6 § ust. 1
Kodeks cywilny
Dotyczy wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie.
k.c. art. 65
Kodeks cywilny
Dotyczy wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie.
k.c. art. 354
Kodeks cywilny
Dotyczy wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie.
k.c. art. 358 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie.
pr. bank. art. 69 § 3
Ustawa - Prawo bankowe
Dotyczy wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie.
ustawa COVID art. 15zzs § 1 pkt 4
Ustawa o szczegółowych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Powołany w kontekście zarzutu nieważności postępowania z powodu orzekania w jednoosobowym składzie sądu drugiej instancji.
k.p.c. art. 379 § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Powołany w kontekście zarzutu nieważności postępowania.
u.SN art. 82 § 1
Ustawa - Sąd Najwyższy
Dotyczy podstawy skierowania zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia przez skład siedmiu sędziów.
rozp. MS art. 2 § pkt 6
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Podstawa ustalenia kosztów zastępstwa procesowego.
rozp. MS art. 10 § ust. 4 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Podstawa ustalenia kosztów zastępstwa procesowego.
rozp. MS art. 20
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Podstawa ustalenia kosztów zastępstwa procesowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak spełnienia przesłanek do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. • Niezasadność zarzutu nieważności postępowania wynikającej z orzekania w jednoosobowym składzie sądu drugiej instancji. • Ugruntowane orzecznictwo Sądu Najwyższego dotyczące skutków uznania klauzul spreadowych za abuzywne (uchwała III CZP 25/22). • Brak potrzeby wykładni przepisów dotyczących kredytów indeksowanych i denominowanych z uwagi na istniejące rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego. • Nieaktualność przywołanego przez skarżącą orzecznictwa.
Odrzucone argumenty
Zarzut nieważności postępowania z powodu orzekania przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego. • Potrzeba wykładni przepisów prawnych dotyczących kredytów indeksowanych i denominowanych, w tym art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/13, art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13, art. 65 k.c., art. 354 k.c., art. 358 § 2 k.c., art. 385¹ § 1 i 2 k.c., art. 385² k.c. oraz art. 69 ust. 3 Prawa bankowego. • Potrzeba wykładni art. 189 k.p.c. w kontekście kredytów frankowych.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy ustalił, że przyjęta w uchwale wykładnia prawa wiązać ma od dnia jej podjęcia, co już powoduje niezasadność podniesionego zarzutu. • Sąd Najwyższy w uchwale w istocie dokonał tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności ustawy, zaś w polskim porządku prawnym ocena hierarchicznej zgodności ustaw z Konstytucją RP stanowi wyłączną kompetencję Trybunału Konstytucyjnego. • Po wyeliminowaniu z umowy abuzywnego postanowienia dotyczącego zasad ustalania kursu waluty obcej nie jest możliwe uzupełnienie powstałej luki innym sposobem określenia kursu waluty obcej wynikającym z przepisów prawa lub zwyczajów, a w sytuacji braku możliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie. • W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi wątpliwości możliwość wytaczania powództwa na podstawie art. 189 k.p.c. w sprawach dotyczących tzw. kredytów frankowych.
Skład orzekający
Kamil Zaradkiewicz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej w sprawach dotyczących kredytów indeksowanych i denominowanych, w szczególności w kontekście uchwały III CZP 25/22 oraz kwestii składu sądu."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie postępowania kasacyjnego przed Sądem Najwyższym i odmowy przyjęcia skargi do rozpoznania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Orzeczenie dotyczy kluczowych kwestii związanych z kredytami indeksowanymi i abuzywnymi klauzulami, a także porusza ważny problem konstytucyjności przepisów i kompetencji organów państwa. Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej oparta na uchwale SN ma istotne znaczenie praktyczne.
“Sąd Najwyższy stawia tamę próbom podważenia uchwały ws. kredytów frankowych – skarga kasacyjna odrzucona!”
Dane finansowe
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 2700 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.