I CSK 302/26
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną Banku w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, który oddalił apelację banku od wyroku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy w sprawie o zapłatę i ustalenie, zainicjowanej przez K.T. i K.T.1. Bank w swojej skardze kasacyjnej podniósł zarzuty naruszenia przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących klauzul niedozwolonych (art. 385¹ § 1 k.c. w zw. z art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/13/EWG), Prawa bankowego (art. 69 ust. 3 pr.bank.) oraz Kodeksu postępowania cywilnego (art. 189 k.p.c.). Wniósł o przyjęcie skargi do rozpoznania, wskazując na istotne zagadnienia prawne, takie jak konsekwencje uznania klauzul spreadowych za niedozwolone dla ważności całej umowy, dopuszczalność spłaty kredytu w walucie obcej na podstawie art. 69 ust. 3 pr.bank., oraz możliwość stosowania stawki WIBOR do oprocentowania kredytów w PLN po wyeliminowaniu klauzul indeksacyjnych. Sąd Najwyższy, analizując przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej (art. 398⁹ § 1 k.p.c.), stwierdził, że skarżący nie wykazał istnienia istotnego zagadnienia prawnego ani potrzeby wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie. Podkreślono, że problematyka klauzul niedozwolonych w umowach kredytów indeksowanych i denominowanych była już wielokrotnie przedmiotem rozstrzygnięć Sądu Najwyższego i TSUE, w tym kluczowej uchwały III CZP 25/22, która przesądziła o braku możliwości zastąpienia niedozwolonego postanowienia innym kursem waluty i o konsekwencjach nieważności umowy w pozostałym zakresie. Sąd Najwyższy zaznaczył, że ustawa antyspreadowa nie wpłynęła na ocenę abuzywności klauzul zawartych przed jej wejściem w życie. W związku z tym, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej w sprawach dotyczących klauzul abuzywnych w umowach kredytowych, gdy zagadnienia zostały już rozstrzygnięte w orzecznictwie SN i TSUE.
Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy skarżący nie wykaże istnienia nowych, istotnych zagadnień prawnych lub rozbieżności w orzecznictwie.
Zagadnienia prawne (4)
Czy w przypadku uznania klauzul spreadowych w umowie kredytu indeksowanego za niedozwolone, prawidłowe jest przyjęcie nieważności całej umowy, skoro klauzule ryzyka walutowego nie stanowią niedozwolonych warunków?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w przypadku uznania klauzul spreadowych za niedozwolone, umowa nie musi być nieważna w całości, a miejsce niedozwolonego postanowienia nie może zająć inny sposób określenia kursu waluty. Umowa może nie wiązać w pozostałym zakresie, jeśli nie można ustalić wiążącego kursu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do uchwały III CZP 25/22, która przesądziła, że w przypadku uznania klauzuli kursowej za niedozwoloną, nie można jej zastąpić innym kursem wynikającym z prawa lub zwyczajów, a umowa nie wiąże w pozostałym zakresie, jeśli nie można ustalić wiążącego kursu.
Czy art. 69 ust. 3 Prawa bankowego, umożliwiający spłatę kredytu w walucie obcej, uzasadnia przyjęcie, że kredyty indeksowane lub denominowane do waluty obcej są kredytami w PLN?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wejście w życie art. 69 ust. 3 Prawa bankowego nie wpłynęło na ocenę abuzywności klauzul umownych zawartych wcześniej ani na konsekwencje prawne tej oceny.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że ocena abuzywności postanowienia umownego dokonywana jest według stanu z chwili zawarcia umowy, a skutek niezwiązania klauzulą abuzywną ex tunc oznacza, że zdarzenia późniejsze nie mają znaczenia dla niewiążącego charakteru niedozwolonych postanowień.
Czy w przypadku uznania klauzul indeksacyjnych za niedozwolone, prawidłowe jest odwołanie się do stawki WIBOR do określenia oprocentowania zobowiązań kredytowych w PLN?
Odpowiedź sądu
Kwestia ta nie została rozstrzygnięta wprost, ale kontekst uchwały III CZP 25/22 sugeruje, że po wyeliminowaniu klauzul indeksacyjnych, umowa może nie wiązać w pozostałym zakresie, jeśli nie można ustalić wiążącego kursu.
Uzasadnienie
Choć sąd nie odpowiedział bezpośrednio na to pytanie, jego odwołanie do uchwały III CZP 25/22, która mówi o braku możliwości zastąpienia niedozwolonego postanowienia i potencjalnej nieważności umowy w pozostałym zakresie, wskazuje na negatywne podejście do takiego rozwiązania.
Czy w sprawach kredytów denominowanych lub indeksowanych, konsument musi wykazać istnienie interesu prawnego do ustalenia nieistnienia stosunku kredytu ze względu na nieważność umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, TSUE w wyroku C-321/22 wskazał, że nie można wymagać od konsumenta dowodu na istnienie interesu prawnego, jeśli może on powołać się na bezskuteczność warunku w ramach obrony lub dochodzić zwrotu nienależnego świadczenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy przywołał wyrok TSUE C-321/22, który ogranicza możliwość krajowych sądów w zakresie wymagania od konsumentów dowodu na istnienie interesu prawnego w sprawach dotyczących nieuczciwych warunków umownych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K.T. | osoba_fizyczna | powód |
| K.T.1 | osoba_fizyczna | powód |
| Bank w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Określenie wysokości należności obciążającej kredytobiorcę z odwołaniem do tabel kursowych ustalanych jednostronnie przez bank, bez wskazania obiektywnych kryteriów, jest nietransparentne, pozostawia pole do arbitralnego działania banku i obciąża kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem, naruszając równorzędność stron. Takie postanowienia są niedozwolone i nie wiążą konsumenta.
k.p.c. art. 398⁹ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów, nieważność postępowania, oczywista zasadność skargi).
Pomocnicze
k.c. art. 385¹ § § 1 zd. 2
Kodeks cywilny
Dotyczy klauzul określających główny przedmiot umowy.
k.c. art. 385¹ § § 2
Kodeks cywilny
Konsekwencją stwierdzenia niedozwolonego postanowienia jest jego bezskuteczność ex lege, przy zachowaniu mocy umowy w pozostałym zakresie.
k.c. art. 385²
Kodeks cywilny
Dotyczy oceny niedozwolonego charakteru postanowień umownych.
k.c. art. 65
Kodeks cywilny
Dotyczy wykładni oświadczeń woli.
k.c. art. 354
Kodeks cywilny
Dotyczy wykonania zobowiązania.
k.c. art. 358 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy przeliczeń walutowych.
pr.bank. art. 69 § ust. 3
Ustawa - Prawo bankowe
Umożliwia spłatę kredytu w walucie obcej, ale nie wpływa na ocenę abuzywności klauzul zawartych przed wejściem w życie ustawy.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy powództwa o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa.
k.p.c. art. 398⁴ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek sformułowania i uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.
u.SN art. 87 § § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Uchwała składu całej izby SN uzyskuje moc zasady prawnej i wiąże inne składy SN.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak istotnych zagadnień prawnych, które nie zostałyby już rozstrzygnięte w orzecznictwie SN i TSUE. • Podniesione przez bank wątpliwości dotyczące wykładni przepisów prawa były już przedmiotem dostatecznej analizy orzecznictwa. • Nie wykazano potrzeby ponownego rozważenia kryteriów zastosowania art. 189 k.p.c.
Odrzucone argumenty
Istnienie istotnych zagadnień prawnych wymagających wyjaśnienia przez Sąd Najwyższy. • Potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie. • Niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego i procesowego przez sądy niższych instancji.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni, a także usunięcie z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwych, nie zaś jako ogólnie dostępny środek zaskarżenia orzeczeń umożliwiający rozpoznanie sprawy w kolejnej instancji sądowej. • W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi wątpliwości, że określenie wysokości należności obciążającej kredytobiorcę z odwołaniem do tabel kursowych ustalanych jednostronnie przez bank, bez wskazania obiektywnych kryteriów oznaczania kursu waluty, jest nietransparentne, pozostawia pole do arbitralnego działania banku i obciąża kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz narusza równorzędność stron umowy kredytu. • W uchwale składu całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22 (OSNC 2024, nr 12, poz. […]
Skład orzekający
Joanna Misztal-Konecka
Prezes SN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej w sprawach dotyczących klauzul abuzywnych w umowach kredytowych, gdy zagadnienia zostały już rozstrzygnięte w orzecznictwie SN i TSUE."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy skarżący nie wykaże istnienia nowych, istotnych zagadnień prawnych lub rozbieżności w orzecznictwie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie SN dotyczące odmowy rozpoznania skargi kasacyjnej w sprawie kredytów indeksowanych jest istotne dla prawników specjalizujących się w prawie bankowym i konsumenckim, ponieważ potwierdza utrwaloną linię orzeczniczą w kwestii klauzul abuzywnych.
“Sąd Najwyższy zamyka drzwi bankom w sprawach kredytów indeksowanych: co to oznacza dla konsumentów?”
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.