I CSK 3016/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej, na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 lipca 2024 r., rozpoznał skargę kasacyjną Banku S.A. w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 14 marca 2023 r. w sprawie z powództwa R. B. i G. B. o ustalenie i zapłatę. Sąd Najwyższy, działając na podstawie art. 398^9 § 1 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Uzasadnienie opiera się na stwierdzeniu, że nie zostały spełnione przesłanki wskazane w tym przepisie, tj. brak istotnego zagadnienia prawnego, potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie, nieważność postępowania lub oczywista zasadność skargi. Sąd Najwyższy podkreślił, że nie jest trzecią instancją sądową i rozpoznaje jedynie skargę kasacyjną, a jej dopuszczalność jest ograniczona do spraw, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne. W odniesieniu do zarzutu nieważności postępowania z powodu rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego, Sąd Najwyższy wskazał, że choć uchwała składu siedmiu sędziów III PZP 6/22 z 26 kwietnia 2023 r. uznała takie postępowanie za prowadzące do nieważności, to jednak z uwagi na datę wydania zaskarżonego wyroku (przed wejściem w życie tej wykładni) brak jest podstaw do uwzględnienia tego zarzutu. Sąd Najwyższy stwierdził również, że podniesione przez skarżącego zagadnienia prawne dotyczące klauzul abuzywnych w umowach kredytu indeksowanego do CHF, w tym kwestie ustalania treści umowy po usunięciu postanowienia abuzywnego, stosowania przepisów dyspozytywnych oraz obowiązku informowania konsumenta o konsekwencjach unieważnienia umowy, zostały już wyjaśnione w utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego, czego dowodem są przywołane postanowienia i wyroki. W związku z powyższym, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie przepisów k.p.c. i rozporządzeń dotyczących opłat za czynności radców prawnych, zasądzając od pozwanego na rzecz powodów kwotę 2700 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej ze względu na brak spełnienia przesłanek z art. 398^9 § 1 k.p.c., w szczególności gdy podniesione zagadnienia prawne zostały już wyjaśnione w orzecznictwie.
Dotyczy wyłącznie postępowania kasacyjnego przed Sądem Najwyższym i odmowy jego przyjęcia do rozpoznania.
Zagadnienia prawne (7)
Czy na etapie oceny możliwości obowiązywania umowy po usunięciu postanowienia abuzywnego, dopuszczalne jest ustalenie treści umowy (stosunku prawnego) w zakresie, który był regulowany przez abuzywną normę, na podstawie art. 65 § 1 i 2 k.c. lub art. 56 k.c. w zw. z innymi przepisami?
Odpowiedź sądu
Nie, podniesione zagadnienie prawne zostało już wyjaśnione w orzecznictwie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że kwestie te, w tym możliwość ustalenia treści umowy na podstawie przepisów k.c. po usunięciu klauzuli abuzywnej, zostały już rozstrzygnięte w utrwalonym orzecznictwie.
Czy oceniając możliwość obowiązywania umowy kredytu indeksowanego do CHF, po usunięciu postanowienia abuzywnego zgodnie z prawem krajowym, należy brać pod uwagę stan sprawy z dnia zawarcia umowy, z dnia powstania sporu, czy z dnia orzekania?
Odpowiedź sądu
Nie, podniesione zagadnienie prawne zostało już wyjaśnione w orzecznictwie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że sposób oceny możliwości obowiązywania umowy po usunięciu klauzuli abuzywnej został już ugruntowany w orzecznictwie.
Czy jeżeli bez abuzywnego postanowienia umowa kredytu indeksowanego do CHF nie może obowiązywać, to dochodzi do automatycznej jego subsumpcji normą dyspozytywną, o ile tylko zastosowanie środków krajowych zapewnia doprowadzenie do sytuacji jaka miałaby miejsce, gdyby umowa nie zawierała tego abuzywnego postanowienia?
Odpowiedź sądu
Nie, podniesione zagadnienie prawne zostało już wyjaśnione w orzecznictwie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że kwestia automatycznej subsumpcji normą dyspozytywną w miejsce klauzuli abuzywnej została już rozstrzygnięta w orzecznictwie.
Czy art. 358 § 2 k.c. stanowi szczególny przepis dyspozytywny, który znajduje zastosowanie z mocy prawa (automatycznie) w miejsce abuzywnej klauzuli kursowej określającej sposób ustalenia kursu CHF?
Odpowiedź sądu
Nie, podniesione zagadnienie prawne zostało już wyjaśnione w orzecznictwie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że stosowanie art. 358 § 2 k.c. jako przepisu dyspozytywnego w miejsce klauzuli abuzywnej zostało już ugruntowane w orzecznictwie.
Czy obowiązek poinformowania konsumenta przez sąd o konsekwencjach prawnych wynikających z unieważnienia w całości zawartej umowy kredytu obejmuje konieczność poinformowania o możliwości dochodzenia przez Bank roszczeń wynikających z unieważnienia umowy (np. wynagrodzenia z kapitału)?
Odpowiedź sądu
Nie, podniesione zagadnienie prawne zostało już wyjaśnione w orzecznictwie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że zakres obowiązku informacyjnego sądu wobec konsumenta w przypadku unieważnienia umowy został już rozstrzygnięty w orzecznictwie.
Czy rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego ukształtowanym na podstawie art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy covidowej prowadzi do nieważności postępowania?
Odpowiedź sądu
Tak, zgodnie z uchwałą III PZP 6/22, ale z zastrzeżeniem daty wydania orzeczenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy przywołał uchwałę III PZP 6/22, która stwierdza nieważność postępowania w takich przypadkach, jednak zaznaczył, że wykładnia ta obowiązuje od dnia podjęcia uchwały i nie ma zastosowania do wyroku wydanego przed tą datą.
Które postanowienia charakterystyczne dla umów kredytu indeksowanych do CHF są abuzywne, w przypadku stwierdzenia przez sąd, że uprawnienie banku do ustalenia kursu CHF narusza rażąco interesy konsumenta i jest niezgodne z dobrymi obyczajami - czy abuzywna jest wyłącznie klauzula kursowa, czy też wszystkie postanowienia dotyczące indeksacji (klauzula kursowa i klauzula ryzyka walutowego)?
Odpowiedź sądu
Nie, podniesione zagadnienie prawne zostało już wyjaśnione w orzecznictwie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że kwestia zakresu abuzywności postanowień umów kredytu CHF (klauzula kursowa vs. klauzula ryzyka walutowego) została już rozstrzygnięta w orzecznictwie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. B. | osoba_fizyczna | powód |
| G. B. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (21)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
k.p.c. art. 398^9 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
k.c. art. 385¹ § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Dotyczy klauzul niedozwolonych (abuzywnych).
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasad zwrotu kosztów procesu.
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zwrotu kosztów procesu.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozstrzygnięcia o kosztach w orzeczeniu kończącym postępowanie w instancji.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów w postępowaniu kasacyjnym.
k.p.c. art. 398²¹
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów w postępowaniu kasacyjnym.
k.p.c. art. 98 § § 1¹
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy odsetek ustawowych za opóźnienie.
Pomocnicze
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania zachodzi, gdy skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa.
ustawa covidowa art. 15 zzs¹ § ust. 4
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
W czasie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania tego z nich, który obowiązywał jako ostatni, w sprawach rozpoznawanych według przepisów k.p.c. w pierwszej i drugiej instancji sąd rozpoznaje sprawy w składzie jednego sędziego, z wyjątkiem spraw rozpoznawanych w składzie jednego sędziego i dwóch ławników; prezes sądu mógł zarządzić rozpoznanie sprawy w składzie trzech sędziów, jeśli uzna to za wskazane ze względu na szczególną zawiłość sprawy lub precedensowy jej charakter.
k.c. art. 65 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Dotyczy wykładni oświadczeń woli.
k.c. art. 56
Kodeks cywilny
Dotyczy skutków czynności prawnej.
k.c. art. 358 § § 2
Kodeks cywilny
Dotyczy określania wartości waluty obcej.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej.
k.c. art. 353 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Dotyczy swobody umów.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Dotyczy bezpodstawnego wzbogacenia.
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw art. 19 § ust. 1 i art. 31
Dotyczy zmian w k.p.c. i odsetek.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie określenia brzmienia klauzuli wykonalności § § 2a
Dotyczy brzmienia klauzuli wykonalności.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych § § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2
Dotyczy stawek minimalnych wynagrodzenia za zastępstwo procesowe.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Podniesione zagadnienia prawne zostały już wyjaśnione w orzecznictwie. • Nie zachodzą przesłanki do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Odrzucone argumenty
Nieważność postępowania z powodu rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego. • Istnienie istotnych zagadnień prawnych wymagających wykładni.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. • Ograniczenie dostępności i dopuszczalności kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę postanowieniami konwencji międzynarodowych. • Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa i jurysprudencji. • Rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego ukształtowanym na podstawie art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy covidowej ogranicza prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), ponieważ nie jest konieczne dla ochrony zdrowia publicznego (art. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji) i prowadzi do nieważności postępowania (art. 379 pkt 4 k.p.c.), przy czym zastrzegł, że przyjęta w tej uchwale wykładnia prawa obowiązuje od dnia jej podjęcia.
Skład orzekający
Władysław Pawlak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej ze względu na brak spełnienia przesłanek z art. 398^9 § 1 k.p.c., w szczególności gdy podniesione zagadnienia prawne zostały już wyjaśnione w orzecznictwie."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie postępowania kasacyjnego przed Sądem Najwyższym i odmowy jego przyjęcia do rozpoznania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie wyjaśnia kryteria przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy, co jest kluczowe dla praktyki prawniczej. Dotyka również ważnych kwestii związanych z klauzulami abuzywnymi w umowach kredytowych.
“Kiedy Sąd Najwyższy odrzuci Twoją skargę kasacyjną? Kluczowe kryteria i pułapki.”
Dane finansowe
koszty postępowania kasacyjnego: 2700 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.