I CSK 3/08
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa A.K.W. o zwolnienie lokalu mieszkalnego od egzekucji prowadzonej przez Bank "PKO" S.A. przeciwko zbywczyni nieruchomości. Powód nabył lokal w formie aktu notarialnego w dniu 23 października 2002 r. około godziny 11:00. W tym samym dniu, o godzinie 9:21, do sądu wieczystoksięgowego wpłynął wniosek komornika o wpisanie wzmianki o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym. Wpis ten został dokonany w księdze wieczystej w dniu 23 października 2002 r. Sądy niższych instancji oddaliły powództwo, uznając, że zajęcie nieruchomości było skuteczne wobec powoda z uwagi na wpis w księdze wieczystej, który ma moc wsteczną od chwili złożenia wniosku. Sąd Apelacyjny podkreślił, że powód jako nabywca nieruchomości obciążonej egzekucją nie może dochodzić jej zwolnienia. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powoda, uchylił zaskarżony wyrok. Zwrócił uwagę na konieczność ostrożnego ustalenia, czy wzmianka o wniosku znajdowała się w księdze wieczystej w momencie zawarcia umowy sprzedaży, a także na znaczenie art. 925 § 2 k.p.c. dotyczącego wiedzy nabywcy o wszczęciu egzekucji. Sąd Najwyższy uznał, że sądy niższych instancji nie rozpoznały tej ostatniej kwestii, co było istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, i dlatego przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących skuteczności zajęcia nieruchomości wobec osób trzecich, znaczenia wpisu w księdze wieczystej, mocy wstecznej wpisu oraz wpływu wiedzy nabywcy o egzekucji na skutki zajęcia.
Dotyczy specyficznego stanu faktycznego z bardzo krótkim odstępem czasu między złożeniem wniosku o wpis a zawarciem umowy sprzedaży. Konieczność indywidualnej oceny wiedzy stron.
Zagadnienia prawne (4)
Jaka jest wsteczna moc wpisu o toczącej się egzekucji z nieruchomości (art. 29 ustawy o księgach wieczystych i hipotece w związku z art. 925 § 1 k.p.c.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wpis o wszczęciu egzekucji z nieruchomości wywiera moc wsteczną od chwili złożenia wniosku o jego dokonanie, jednakże jego skuteczność wobec osób trzecich powinna być ograniczona do momentu, gdy miały one możliwość dowiedzenia się o złożeniu wniosku (poprzez wzmiankę w księdze wieczystej), aby zapewnić bezpieczeństwo obrotu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy doprecyzował, że choć wpis ma moc wsteczną od złożenia wniosku, to jego skutki wobec osób trzecich nie mogą powstać przed ujawnieniem wzmianki o wniosku w księdze wieczystej, gdyż naruszałoby to zasadę bezpieczeństwa obrotu.
Czy zajęcie nieruchomości jest skuteczne wobec nabywcy, który zawarł umowę sprzedaży w krótkim czasie po złożeniu przez komornika wniosku o wpis wzmianki o egzekucji, a przed dokonaniem tej wzmianki?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie można bez popadnięcia w skrajny formalizm przyjąć skuteczności zajęcia wobec nabywcy, jeśli umowa została zawarta w kilkadziesiąt minut po złożeniu wniosku, a wzmianka nie została jeszcze dokonana, gdyż naruszałoby to zasady bezpieczeństwa obrotu i zdrowego rozsądku.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że krótki czas między złożeniem wniosku a zawarciem umowy sprzedaży wymaga szczególnej ostrożności i analizy, czy wzmianka była już w księdze, a nawet wtedy, przy tak krótkim odstępie czasu, przyjęcie skuteczności zajęcia może być krzywdzące.
Czy skutki zajęcia nieruchomości powstają wobec osoby trzeciej, która wiedziała o wszczęciu egzekucji, nawet jeśli nie dokonano jeszcze wpisu w księdze wieczystej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zgodnie z art. 925 § 2 k.p.c., skutki zajęcia powstają z chwilą powzięcia wiadomości o wszczęciu egzekucji, niezależnie od wpisu w księdze wieczystej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że sądy niższych instancji nie ustaliły, czy powód posiadał wiedzę o egzekucji przed złożeniem wniosku przez komornika, co jest kluczowe dla zastosowania art. 925 § 2 k.p.c. i może przesądzić o wyniku sprawy.
Czy sąd wieczystoksięgowy powinien przy orzekaniu o wniosku uwzględniać stan prawny z chwili jego złożenia, czy też stan z chwili orzekania (art. 316 k.p.c.)?
Odpowiedź sądu
Problem ten, mimo istotnego znaczenia dla praktyki, nie mógł być przedmiotem analizy w ramach rozpoznawanej sprawy, gdyż wpis o toczącej się egzekucji został prawomocnie dokonany i nie był kwestionowany.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że kwestia wadliwości wpisu z uwagi na zmianę właściciela nieruchomości w trakcie postępowania wieczystoksięgowego nie była przedmiotem skargi kasacyjnej w tym zakresie i nie mogła być rozstrzygana.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. K. W. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank "Polska Kasa Opieki" S.A. w W. | spółka | pozwany |
| M. H. D. | osoba_fizyczna | zbywczyni |
Przepisy (8)
Główne
u.k.w.h. art. 29
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Wpis ma moc wsteczną od chwili złożenia wniosku o jego dokonanie.
k.p.c. art. 925 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
W stosunku do dłużnika nieruchomość jest zajęta z chwilą doręczenia mu wezwania do zapłaty. W stosunku do dłużnika, któremu nie doręczono wezwania oraz w stosunku do osób trzecich, nieruchomość jest zajęta z chwilą dokonania wpisu w księdze wieczystej.
k.p.c. art. 925 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
W stosunku do każdego, kto wiedział o wszczęciu egzekucji, skutki zajęcia powstają z chwilą, gdy o wszczęciu egzekucji powziął wiadomość, chociażby wezwanie nie zostało jeszcze dłużnikowi wysłane ani wpis w księdze wieczystej nie został dokonany.
Pomocnicze
k.p.c. art. 841
Kodeks postępowania cywilnego
Powództwo o zwolnienie przedmiotu od egzekucji.
u.k.w.h. art. 5
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych.
k.p.c. art. 316 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd bierze z urzędu pod rozwagę dopuszczalność dowodu zawnioskowanego przez stronę.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy o postępowaniu w sprawach o zapłatę świadczenia pieniężnego stosuje się odpowiednio do innych spraw, w których przedmiotem żądania jest świadczenie pieniężne.
k.p.c. art. 930 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zajęcie nieruchomości jest skuteczne od chwili wpisania go w księdze wieczystej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwe ustalenie przez Sąd Apelacyjny, czy powód posiadał wiedzę o wszczęciu egzekucji przed złożeniem wniosku przez komornika, co jest kluczowe dla zastosowania art. 925 § 2 k.p.c. • Potrzeba ponownego zbadania, czy wzmianka o wniosku o egzekucję była już w księdze wieczystej w momencie zawarcia umowy sprzedaży, biorąc pod uwagę bardzo krótki czas między złożeniem wniosku a zawarciem umowy.
Odrzucone argumenty
Argumentacja sądów niższych instancji oparta na skutecznym zajęciu nieruchomości z chwilą wpisu w księdze wieczystej i jego mocy wstecznej od chwili złożenia wniosku. • Stwierdzenie, że powód jako nabywca nie może dochodzić zwolnienia przedmiotu od egzekucji.
Godne uwagi sformułowania
nie sposób rozciągać skuteczności zajęcia nieruchomości w stosunku do osoby trzeciej na czas, kiedy nie miała ona możliwości dowiedzenia się o złożeniu wniosku. • nie sposób obarczać osobę trzecią ujemnymi skutkami niezapoznania się przez nią z treścią księgi wieczystej, gdy stosowne wpisy bądź wzmianki o wnioskach nie zostały jeszcze dokonane. • nie można bez popadnięcia w skrajny formalizm, pozostający w sprzeczności nie tylko z celami księgi wieczystej, ale także ze zdrowym rozsądkiem, przyjąć [...] skuteczność dokonanego zajęcia w stosunku do osoby nabywającej zajętą nieruchomość w kilkadziesiąt minut później.
Skład orzekający
Józef Frąckowiak
przewodniczący
Elżbieta Skowrońska-Bocian
sprawozdawca
Katarzyna Tyczka-Rote
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących skuteczności zajęcia nieruchomości wobec osób trzecich, znaczenia wpisu w księdze wieczystej, mocy wstecznej wpisu oraz wpływu wiedzy nabywcy o egzekucji na skutki zajęcia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu faktycznego z bardzo krótkim odstępem czasu między złożeniem wniosku o wpis a zawarciem umowy sprzedaży. Konieczność indywidualnej oceny wiedzy stron.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowego zagadnienia bezpieczeństwa obrotu nieruchomościami i potencjalnych pułapek związanych z egzekucją komorniczą, co jest interesujące dla prawników i osób dokonujących transakcji na rynku nieruchomości.
“Czy kupiłeś mieszkanie, które już było 'zajęte'? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy liczy się wpis, a kiedy wiedza!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.