I CSK 2953/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpatrywał skargę kasacyjną M.M. od postanowienia Sądu Okręgowego w Tarnowie, które zmieniło postanowienie Sądu Rejonowego w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku po K.M. Skarżący zarzucił nieważność postępowania przed Sądem drugiej instancji z powodu rozpoznania sprawy w składzie jednego sędziego, co miało naruszać przepisy, a także wskazał na istnienie istotnego zagadnienia prawnego dotyczącego wykładni testamentu. Sąd Najwyższy, powołując się na utrwalone orzecznictwo, stwierdził, że rozpoznanie sprawy przez sąd w składzie jednoosobowym na podstawie art. 15zzs^1 ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-19 nie skutkuje nieważnością postępowania. Podkreślono, że skład sądu był zgodny z wymogami ustawowymi, a zarzut naruszenia art. 379 pkt 4 k.p.c. nie został skutecznie wykazany. Odnosząc się do zagadnienia prawnego, Sąd Najwyższy uznał, że kwestie wykładni testamentu, w tym znaczenie sformułowania „wszystko pozostałe” oraz stosowanie art. 961 k.c., były już wielokrotnie przedmiotem rozstrzygnięć Sądu Najwyższego, a orzecznictwo w tym zakresie jest stabilne i zostało prawidłowo uwzględnione przez Sąd drugiej instancji. W związku z brakiem przesłanek do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (istotne zagadnienie prawne, nieważność postępowania), Sąd Najwyższy na podstawie art. 398^9 § 2 k.p.c. odmówił jej przyjęcia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku istotnego zagadnienia prawnego oraz prawidłowości składu sądu orzekającego w sprawach spadkowych i w kontekście przepisów specustawy COVID-19.
Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z odmową przyjęcia skargi kasacyjnej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy rozpoznanie sprawy przez sąd w składzie jednoosobowym na podstawie art. 15zzs^1 ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-19 skutkuje nieważnością postępowania w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, rozpoznanie sprawy przez sąd w składzie jednoosobowym na podstawie art. 15zzs^1 ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-19 nie skutkuje nieważnością postępowania, gdyż skład sądu był zgodny z wymogami ustawowymi.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołuje się na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym przepisy szczególne dotyczące składu sądu w okresie pandemii nie prowadzą do nieważności postępowania, jeśli sprawa została rozpoznana zgodnie z tymi przepisami.
Czy sformułowanie w testamencie „wszystko pozostałe” obejmuje każdy składnik majątkowy, w tym udział we współwłasności nieruchomości, nawet jeśli w testamencie wymieniono inne składniki majątkowe (środki pieniężne, ruchomości)?
Odpowiedź sądu
Kwestia ta nie stanowi istotnego zagadnienia prawnego, ponieważ orzecznictwo Sądu Najwyższego w zakresie wykładni testamentu i stosowania art. 948 k.c. oraz art. 961 k.c. jest ustabilizowane.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazuje, że wykładnia testamentu opiera się na ogólnych regułach z art. 948 k.c., a dopiero w razie wątpliwości stosuje się reguły konkretne. Orzecznictwo, w tym uchwała III CZP 24/20, potwierdza potrzebę uwzględnienia okoliczności sporządzenia testamentu i przyjęcia wykładni zapewniającej realizację woli spadkodawcy.
Jak ustalić proporcje pomiędzy wskazanymi w testamencie składnikami majątku a pominiętymi, w kontekście sięgnięcia po regułę interpretacyjną z art. 961 k.c.?
Odpowiedź sądu
Kwestia ta nie stanowi istotnego zagadnienia prawnego, ponieważ orzecznictwo Sądu Najwyższego w zakresie wykładni testamentu i stosowania art. 948 k.c. oraz art. 961 k.c. jest ustabilizowane.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazuje, że wykładnia testamentu opiera się na ogólnych regułach z art. 948 k.c., a dopiero w razie wątpliwości stosuje się reguły konkretne. Orzecznictwo, w tym uchwała III CZP 24/20, potwierdza potrzebę uwzględnienia okoliczności sporządzenia testamentu i przyjęcia wykładni zapewniającej realizację woli spadkodawcy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.M. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| A. G. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| D. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| C. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (7)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
k.p.c. art. 398^9 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Jeżeli Sąd Najwyższy nie przyjmie skargi kasacyjnej do rozpoznania, postanawia o odmowie jej przyjęcia.
Pomocnicze
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania następuje m.in. w przypadku rozpoznania sprawy w składzie jednego sędziego, w miejsce wymaganego składu trzech sędziów.
ustawa COVID-19 art. 15 zzs^1 § ust. 1 pkt 4
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Ustawa przewidywała możliwość rozpoznawania spraw w składzie jednoosobowym w określonych sytuacjach.
k.p.c. art. 379 § pkt 5
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania następuje m.in. w przypadku pozbawienia stron możliwości obrony swoich praw.
k.c. art. 948
Kodeks cywilny
Reguły wykładni testamentu, z pierwszeństwem interpretacji subiektywnej.
k.c. art. 961
Kodeks cywilny
Reguła interpretacyjna dotycząca określenia udziału spadkowego.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Nieważność postępowania z powodu rozpoznania sprawy w składzie jednoosobowym. • Istnienie istotnego zagadnienia prawnego dotyczącego wykładni testamentu.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. • nie zachodzi nieważność postępowania (art. 379 pkt 4 k.p.c.) w przypadku, gdy ustawa (choćby tylko temporalna) wprost wskazuje skład sądu, i sprawa została rozpoznana w takim właśnie składzie, czyli zgodnie z kryteriami ustawowymi. • rozpoznanie sprawy przez sąd w składzie jednoosobowym na podstawie art. 15zzs^1 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczegółowych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, nie może być uznane za skutkujące nieważnością postępowania w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. • Wniosek skarżącego ogranicza się do polemiki z ustaleniami i oceną prawną Sądu drugiej instancji dotyczącą wykładni testamentu, co samo w sobie nie konstytuuje istotnego zagadnienia prawnego. • W judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje się, że wykładnia testamentu, którego dyspozycje nie zostały sformułowane jednoznacznie, dokonywana jest w pierwszej kolejności przy wykorzystaniu ogólnych reguł wywodzonych z art. 948 k.c., a więc z pierwszeństwem zastosowania interpretacji subiektywnej.
Skład orzekający
Ewa Stefańska
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku istotnego zagadnienia prawnego oraz prawidłowości składu sądu orzekającego w sprawach spadkowych i w kontekście przepisów specustawy COVID-19."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z odmową przyjęcia skargi kasacyjnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa jest interesująca dla prawników ze względu na interpretację przepisów dotyczących składu sądu w okresie pandemii oraz utrwalonych zasad wykładni testamentu, co ma znaczenie praktyczne w sprawach spadkowych.
“Sąd Najwyższy o składzie sądu w czasach COVID-19 i wykładni testamentu: czy skarga kasacyjna miała szansę na rozpoznanie?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.