Orzeczenie · 2026-02-17

I CSK 2898/25

Sąd
Sąd Najwyższy
Miejsce
Warszawa
Data
2026-02-17
SNCywilneprawo spadkoweWysokanajwyższy
spadekwierzytelnośćpodzielnośćskarga kasacyjnaSąd NajwyższyrozliczeniapełnomocnictwoUSA

Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną J. L. od wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie, który oddalił apelację pozwanego w sprawie o zapłatę. Sprawa dotyczyła roszczenia spadkobiercy o wydanie części ceny uzyskanej ze sprzedaży mieszkania należącego do spadkodawczyni, które pozwany (brat spadkodawczyni) sprzedał na podstawie pełnomocnictwa. Sąd Rejonowy zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę stanowiącą 1/3 ceny uzyskanej ze sprzedaży. Sąd Okręgowy oddalił apelację pozwanego, uznając, że nie wykazał on udzielenia siostrze pożyczki i jest zobowiązany do rozliczenia się ze spadkobiercą. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania (art. 567 § 3 w zw. z art. 688 i 618 § 3 k.p.c.) oraz prawa materialnego (art. 1035 i 1036 k.c.), twierdząc, że postanowienie o dziale spadku wyłącza dochodzenie wierzytelności, która nie została objęta tym działem, oraz że wierzytelności spadkowe są niepodzielne. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. W uzasadnieniu wskazano, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania są oczywiście niezasadne, a powołane przepisy nieadekwatne. Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego, Sąd Najwyższy podkreślił, że wierzytelność pieniężna spadkodawcy jest podzielna z mocy prawa między spadkobierców (art. 379 k.c. w zw. z art. 1035 k.c.), a pominięcie wierzytelności w składzie spadku nie wiąże w sporze spadkobiercy z dłużnikiem spadkodawcy. Sąd Najwyższy podzielił linię orzeczniczą o podzielności wierzytelności pieniężnych wchodzących w skład spadku, wskazując, że tylko w dwóch przypadkach prawo ustanawia łączny charakter wierzytelności pieniężnych. Ponadto, Sąd Najwyższy zasądził od J. L. na rzecz R. N. koszty postępowania kasacyjnego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Potwierdzenie podzielności wierzytelności pieniężnych spadkowych z mocy prawa oraz brak wpływu postanowienia o dziale spadku na możliwość dochodzenia wierzytelności nieobjętych tym działem.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy wierzytelności pieniężnych; kwestia wierzytelności niepieniężnych może być rozstrzygana inaczej.

Zagadnienia prawne (3)

Czy wierzytelność pieniężna spadkodawcy, która nie została objęta postanowieniem o dziale spadku, jest podzielna z mocy prawa między spadkobierców?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, wierzytelność pieniężna spadkodawcy jest podzielna z mocy prawa między spadkobierców.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że wierzytelność pieniężna jest z natury podzielna (art. 379 k.c.), a do wspólności majątku spadkowego stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych (art. 1035 k.c.), co oznacza podział wierzytelności z mocy prawa między spadkobierców. Pominięcie wierzytelności w składzie spadku nie przesądza o jej braku w sporze ze spadkobiercą.

Czy postanowienie o dziale spadku, które nie objęło wierzytelności spadkodawcy, stanowi przeszkodę do dochodzenia tej wierzytelności przez spadkobiercę w osobnym procesie?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, postanowienie o dziale spadku nie przesądza o istnieniu wierzytelności w sporze spadkobiercy z dłużnikiem spadkodawcy, jeśli wierzytelność ta nie została objęta działem.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wyjaśnił, że postanowienia co do istoty sprawy w postępowaniu nieprocesowym mają powagę rzeczy osądzonej tylko między uczestnikami postępowania. Pominięcie wierzytelności w składzie spadku nie wiąże w sporze spadkobiercy z dłużnikiem spadkodawcy.

Czy zarzut naruszenia przepisów postępowania, oparty na nieadekwatnych przepisach, może stanowić podstawę do przyjęcia skargi kasacyjnej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, zarzut naruszenia przepisów postępowania, oparty na nieadekwatnych przepisach, jest oczywiście niezasadny.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że skarżący powołał przepisy nieadekwatne do treści zarzutu, co czyni zarzut naruszenia przepisów postępowania oczywiście niezasadnym.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej
Strona wygrywająca
R. N.

Strony

NazwaTypRola
R. N.osoba_fizycznapowód
J. L.osoba_fizycznapozwany

Przepisy (12)

Główne

k.c. art. 1035

Kodeks cywilny

k.c. art. 379 § § 1

Kodeks cywilny

Wierzytelność pieniężna jest podzielna z mocy prawa między spadkobierców na części odpowiadające udziałom spadkowym.

Pomocnicze

k.p.c. art. 567 § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 688

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 618 § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

k.c. art. 1036

Kodeks cywilny

k.p.c. art. 366

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 617 § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 316 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 788

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 98

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 99

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Wierzytelność pieniężna spadkodawcy jest podzielna z mocy prawa między spadkobierców. • Pominięcie wierzytelności w składzie spadku nie przesądza o jej braku w sporze ze spadkobiercą. • Zarzuty naruszenia przepisów postępowania były oparte na nieadekwatnych przepisach.

Odrzucone argumenty

Postanowienie o dziale spadku wyłącza dochodzenie wierzytelności, która nie została objęta tym działem. • Wierzytelności spadkowe są niepodzielne.

Godne uwagi sformułowania

wierzytelność pieniężna, czyli podzielna • nie są przekonujące argumenty, że wyegzekwowanie swoich części tylko przez niektórych spadkobierców może utrudnić sprawiedliwy dział spadku • pominięcie wierzytelności w składzie spadku nie wiąże w sporze spadkobiercy z dłużnikiem spadkodawcy

Skład orzekający

Dariusz Pawłyszcze

przewodniczący-sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie podzielności wierzytelności pieniężnych spadkowych z mocy prawa oraz brak wpływu postanowienia o dziale spadku na możliwość dochodzenia wierzytelności nieobjętych tym działem."

Ograniczenia: Dotyczy wierzytelności pieniężnych; kwestia wierzytelności niepieniężnych może być rozstrzygana inaczej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia podzielności wierzytelności spadkowych, które budzi rozbieżności w orzecznictwie i jest kluczowe dla praktyki spadkowej. Rozstrzygnięcie SN potwierdza ugruntowany pogląd, ale pokazuje złożoność problemu.

Czy wierzytelność spadkowa dzieli się automatycznie? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 14 651,49 USD

zapłata: 14 651,49 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst