I CSK 2874/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania z powodu niewykazania przez skarżącego istnienia istotnego zagadnienia prawnego lub rozbieżności w orzecznictwie.
Pozwany T.S. złożył skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego, domagając się jej przyjęcia do rozpoznania na podstawie art. 398^9 § 1 pkt 2 k.p.c., wskazując na potrzebę wykładni przepisów dotyczących relacji między sankcją nieważności (art. 58 k.c.) a sankcją bezskuteczności (art. 385^1 k.c.). Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi, stwierdzając, że skarżący nie wykazał istnienia poważnych wątpliwości prawnych ani rozbieżności w orzecznictwie, co jest wymogiem formalnym.
Sąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną T.S. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi, w której pozwany domagał się jej przyjęcia do rozpoznania. Głównym argumentem skarżącego była potrzeba wykładni przepisów prawnych dotyczących wzajemnej relacji między sankcją nieważności wynikającą z art. 58 § 2 i 3 k.c. a sankcją bezskuteczności postanowień wynikającą z art. 385^1 § 1 i 2 k.c., w szczególności czy art. 385^1 k.c. stanowi lex specialis wobec art. 58 k.c. Sąd Najwyższy, powołując się na art. 398^9 § 1 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania. Uzasadnił to brakiem wykazania przez skarżącego istnienia istotnego zagadnienia prawnego, poważnych wątpliwości prawnych lub rozbieżności w orzecznictwie. Podkreślono, że dla spełnienia tych wymogów konieczne jest przytoczenie konkretnych orzeczeń sądów wydanych w podobnych stanach faktycznych, wskazanie na niejednolitą wykładnię oraz przedstawienie własnej propozycji interpretacyjnej. Sąd Najwyższy zaznaczył, że nie jest jego rolą poszukiwanie argumentów uzasadniających przyjęcie skargi w innych częściach dokumentu. Ubocznie, Sąd Najwyższy odniósł się do meritum zagadnienia, wskazując na istniejące w orzecznictwie wyjaśnienia dotyczące kontroli klauzul abuzywnych i ich konsekwencji prawnych, w tym sankcji bezskuteczności i możliwości stwierdzenia nieważności umowy na podstawie art. 58 k.c. w określonych sytuacjach.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy nie przyjął skargi kasacyjnej do rozpoznania, ale w uzasadnieniu wskazał, że przepisy szczególne (w tym art. 385^1-385^3 k.c.) wprowadzają instrument wzmożonej kontroli treści postanowień narzuconych przez przedsiębiorcę, a konsekwencją stwierdzenia niedozwolonego charakteru postanowienia jest sankcja bezskuteczności. Jeżeli umowa nie może obowiązywać bez tych postanowień, a nie ma podstaw do jej uzupełnienia, umowa jest trwale bezskuteczna (nieważna) na podstawie art. 58 k.c.
Uzasadnienie
Skarżący nie wykazał, że istnieją poważne wątpliwości prawne lub rozbieżności w orzecznictwie, które uzasadniałyby przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Sąd Najwyższy zaznaczył, że istniejące orzecznictwo wyjaśnia relację między art. 385^1 k.c. a art. 58 k.c., wskazując na bezskuteczność klauzul abuzywnych jako konsekwencję ich stwierdzenia, a w dalszej kolejności możliwość nieważności całej umowy na podstawie art. 58 k.c.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
Strona wygrywająca
Bank spółki akcyjnej w W.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Bank spółki akcyjnej w W. | spółka | powód |
| T. S. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Wymaga wykazania, że określony przepis prawa budzi poważne wątpliwości lub wywołuje rozbieżności w orzecznictwie, co należy udokumentować poprzez przytoczenie konkretnych orzeczeń i wskazanie na niejednolitą wykładnię.
Pomocnicze
k.c. art. 58 § § 2 i 3
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej z powodu sprzeczności z zasadami współżycia społecznego lub gdy bez nieważnych postanowień strony nie zawarłyby umowy.
k.c. art. 385^1 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Dotyczy bezskuteczności postanowień umowy narzuconych przez przedsiębiorcę konsumentowi, które kształtują prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszający interesy konsumenta. Umowa pozostaje w mocy co do pozostałych postanowień.
k.p.c. art. 98 § § 1, 1^1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa zasądzenia kosztów postępowania.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 398^21
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych § § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 oraz § 20
Podstawa ustalenia wysokości kosztów zastępstwa procesowego.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu § § 3
Określa warunki ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym wymóg złożenia oświadczenia o nieuiszczeniu opłaty.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewykazanie przez skarżącego istnienia istotnego zagadnienia prawnego lub rozbieżności w orzecznictwie sądów, co jest wymogiem formalnym przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania zgodnie z art. 398^9 § 1 k.p.c.
Odrzucone argumenty
Potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 398^9 § 1 pkt 2 k.p.c.), w zakresie relacji między sankcją nieważności (art. 58 k.c.) a sankcją bezskuteczności (art. 385^1 k.c.).
Godne uwagi sformułowania
istnienie istotnego zagadnienia prawnego, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona nie jest rzeczą Sądu Najwyższego poszukiwanie w innych częściach skargi kasacyjnej argumentów na uzasadnienie przyjęcia jej do rozpoznania sankcja bezskuteczności postanowień umownych wyprzedza sankcję nieważności postanowień umowy lub nieważności całej umowy
Skład orzekający
Maciej Kowalski
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu niewykazania przesłanek z art. 398^9 § 1 k.p.c., a także ogólne zasady dotyczące kontroli klauzul abuzywnych i ich relacji z nieważnością umowy."
Ograniczenia: Dotyczy głównie kwestii proceduralnych związanych z przyjęciem skargi kasacyjnej. Merytoryczne rozważania są uboczne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii interpretacyjnej w prawie umów konsumenckich, choć ostatecznie rozstrzygnięcie dotyczyło przesłanek formalnych przyjęcia skargi kasacyjnej.
“Kiedy klauzula abuzywna prowadzi do nieważności całej umowy? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 2700 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN I CSK 2874/23 POSTANOWIENIE 26 listopada 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Maciej Kowalski na posiedzeniu niejawnym 26 listopada 2024 r. w Warszawie w sprawie z powództwa Bank spółki akcyjnej w W. przeciwko T. S. o zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej T. S. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 20 stycznia 2023 r., I ACa 879/22, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od pozwanego T.S. na rzecz powoda Bank spółki akcyjnej w W. 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego orzeczenia T. S.; 3. oddala wniosek adwokata M.K. o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej pozwanemu z urzędu w postępowaniu kasacyjnym. (a.z.) UZASADNIENIE W skardze kasacyjnej wywiedzionej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 20 stycznia 2023 r. pozwany T. S. wniósł o przyjęcie skargi do rozpoznania na podstawie art. 398 9 § 1 pkt 2 k.p.c. Skarżący podniósł, że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów i sprecyzował, że chodzi o ustalenie wzajemnej relacji sankcji nieważności wynikającej z art. 58 § 2 i 3 k.c. z sankcją bezskuteczności postanowień wynikającej z art. 385 1 § 1 i 2 k.c. Jego zdaniem, konieczne jest udzielenie jednoznacznej odpowiedzi, czy sankcja bezskuteczności postanowień umownych wyprzedza sankcję nieważności postanowień umowy lub też całej umowy z powodu jej sprzeczności z zasadami współżycia społecznego lub z tej przyczyny, iż bez postanowień, które uległyby eliminacji, strony nie zawarłby umowy - ergo czy art. 385 1 § 1 i § 2 k.c. stanowi lex specialis w stosunku do art. 58 § 2 i 3 k.c. Powód Bank spółka akcyjna w W. we wniesionej odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o odmowę przyjęcia jej do rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 398 9 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Powołanie się na potrzebę wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości (art. 398 9 § 1 pkt 2 k.p.c.) wymaga wykazania, że określony przepis prawa, mimo że budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (zob. m.in. postanowienia SN: z 8 marca 2007 r., II CSK 84/07; z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08; z 13 października 2023, I CSK 2890/23; z 30 listopada 2023 r., I CSK 5560/22, i z 21 grudnia 2023 r., I CSK 3439/23). Konieczne jest opisanie tych wątpliwości lub rozbieżności, wskazanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych, a także przedstawienie własnej propozycji interpretacyjnej (zob. np. postanowienia SN: z 8 lipca 2009 r., I CSK 111/09; z 9 listopada 2023 r., I CSK 6588/22). Wywody skarżącego nie czynią zadość omówionym powyżej wymaganiom. Pozwany w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania stwierdził jedynie, że istnieją liczne orzeczenia sądów dotyczące przedmiotowej kwestii, ale orzeczeń tych nie powołał. Jak zostało to już wyjaśnione dla wykazania wystąpienia podstawy przedsądu z art. 398 9 § 1 pkt 2 k.p.c. niezbędne jest przytoczenie orzeczeń sądów wydanych w takich samych lub istotnie zbliżonych stanach faktycznych ze wskazaniem, że dokonana w nich wykładnia danego przepisu nie jest jednolita. Podobnie pozwany nie wykazał – co jest wymagane – z jakich powodów dotychczasowy dorobek doktryny i orzecznictwa w przedmiocie powołanych we wniosku przepisów jest niewystarczający, co jedynie mogłoby uzasadniać interwencję Sądu Najwyższego (zob. postanowienie SN z 14 czerwca 2023 r., I CSK 1231/23). Bez znaczenia jest przy tym, że pozwany w ramach uzasadnienia podstaw wniesionego środka prawnego powołuje się na określone orzecznictwo i poglądy doktryny związane z przedmiotem sprawy. Jak zostało to już podniesione nie jest rzeczą Sądu Najwyższego poszukiwanie w innych częściach skargi kasacyjnej argumentów na uzasadnienie przyjęcia jej do rozpoznania. Ubocznie, odnosząc się do przedstawionego zagadnienia czy sankcja bezskuteczności postanowień umownych wyprzedza sankcję nieważności postanowień umowy lub nieważności całej umowy, należy zauważyć, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego, wyjaśniono, że przepisy szczególne (w tym art. 385 1 - 385 3 k.c.) wprowadzają instrument wzmożonej względem zasad ogólnych kontroli treści postanowień narzuconych przez przedsiębiorcę pod kątem poszanowania interesów konsumentów, a także szczególną sankcję mającą niwelować niekorzystne skutki zastosowania klauzul abuzywnych (zob. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z 27 listopada 2019 r., II CSK 483/18; z 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22; z 27 maja 2022 r., II CSKP 314/22, OSNC-ZD 2022, nr D, poz. 50; z 27 maja 2022 r., II CSKP 377/22, z 29 listopada 2023 r., II CSKP 1460/22). Konsekwencją stwierdzenia, że dane postanowienie umowne ma charakter niedozwolony w rozumieniu art. 385 1 § 1 k.c. jest działająca ex lege sankcja bezskuteczności niedozwolonego postanowienia, połączona z przewidzianą w art. 385 1 § 2 k.c. zasadą związania stron umową w pozostałym zakresie (zob. m.in uchwałę SN z 29 czerwca 2007 r., III CZP 62/07, OSNC 2008, nr 7-8, poz. 87, oraz uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, Nr 9, poz. 56, a także wyroki SN z 30 maja 2014 r., III CSK 204/13; z 1 marca 2017 r., IV CSK 285/16; z 24 października 2018 r., II CSK 632/17). Jeżeli bez niedozwolonych postanowień umownych umowa nie może obowiązywać, a nie są spełnione przesłanki uzupełnienia luki przez regulację zastępczą i konsument nie wyraził świadomie i swobodnie woli sanowania postanowienia, umowa jest trwale bezskuteczna (nieważna), a podstawą tej nieważności jest art. 58 k.c. (zob. postanowienie SN z 24 września 2024 r., I CSK 3089/23). O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1, 1 1 i 3 w zw. z art. 99 w zw. z art. 108 § 1 w zw. z art. 398 21 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. przy uwzględnieniu § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 oraz § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Wniosek pełnomocnika procesowego o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanemu z urzędu w postępowaniu kasacyjnym oddalono, mając na względzie, że złożony wniosek nie zawierał koniecznego oświadczenia, że opłata należna pełnomocnikowi nie została zapłacona w całości lub w części - § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (zob. postanowienie SN z 11 października 2024 r., I CSK 2397/24). (a.z.) [a.ł]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI