I CSK 2852/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy wyłączył sędziego Marcina Łochowskiego od orzekania w przedmiocie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, powołując się na orzecznictwo ETPCz, TSUE i TK dotyczące wadliwości powoływania sędziów SN.
Pozwani w sprawie o ochronę dóbr osobistych złożyli wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Marcina Łochowskiego od rozpoznania skargi kasacyjnej. Sąd Najwyższy, powołując się na liczne orzeczenia krajowe (TK, SN) oraz międzynarodowe (ETPCz, TSUE), uznał, że wątpliwości co do bezstronności sędziego, wynikające z wadliwości procedury powołania go na urząd, czynią zasadnym wniosek o jego wyłączenie. W konsekwencji, sędzia został wyłączony od orzekania w tej sprawie.
Sąd Najwyższy rozpatrywał wniosek pozwanych o wyłączenie sędziego Marcina Łochowskiego od rozpoznania skargi kasacyjnej w sprawie o ochronę dóbr osobistych. Sąd Najwyższy, opierając się na przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (art. 49 k.p.c.) oraz bogatym orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, uznał wniosek za zasadny. Podkreślono, że instytucja wyłączenia sędziego służy nie tylko zapewnieniu neutralnego osądu, ale także jego postrzeganiu jako bezstronnego przez opinię publiczną. W uzasadnieniu przywołano orzeczenia wskazujące na systemowy charakter wad w procedurze powoływania sędziów Sądu Najwyższego, co może naruszać prawo do sądu gwarantowane przez Konstytucję RP, Europejską Konwencję Praw Człowieka oraz Kartę Praw Podstawowych UE. W związku z tym, Sąd Najwyższy postanowił wyłączyć sędziego Marcina Łochowskiego od orzekania w przedmiocie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, wątpliwości co do bezstronności sędziego, wynikające z powołanych orzeczeń krajowych i międzynarodowych dotyczących wadliwości procedury powołania, czynią zasadnym wniosek o wyłączenie sędziego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do przepisów k.p.c. oraz orzecznictwa TK, ETPCz i TSUE, które podkreślają znaczenie bezstronności sądu i prawa do sądu. Wskazano, że orzeczenia międzynarodowych trybunałów kwestionują procedury powoływania sędziów SN, co może prowadzić do nienależytej obsady sądu i naruszenia prawa do sądu. Sama możliwość powstania uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności sędziego, nawet jeśli nie ma zarzutu braku obiektywizmu, jest wystarczająca do uwzględnienia wniosku.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
wyłączenie sędziego
Strona wygrywająca
pozwani
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Skarb Państwa - Komendant Główny Żandarmerii Wojskowej | organ_państwowy | powód |
| P. Ł. | osoba_fizyczna | pozwany |
| M. W. | osoba_fizyczna | pozwany |
| E. Ż. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (6)
Główne
k.p.c. art. 49
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis służy zabezpieczeniu neutralnego i bezstronnego osądu, a ocena wątpliwości co do bezstronności sędziego ma charakter obiektywny, uwzględniając także pozory uzasadnione.
Pomocnicze
k.p.c. art. 357 § § 5
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398²¹
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy nienależytej obsady sądu.
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy sprzeczności składu sądu z przepisami prawa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wątpliwości co do bezstronności sędziego wynikające z wadliwej procedury powołania na urząd sędziego SN. Orzecznictwo ETPCz, TSUE i TK wskazujące na naruszenie prawa do sądu w związku z nowelizacją przepisów o KRS i powoływaniu sędziów SN.
Godne uwagi sformułowania
zabezpieczeniu neutralnego osądu w indywidualnej sprawie, ale także zapewnieniu tego, aby osąd ten prezentował się jako bezstronny w ocenie opinii publicznej rozstrzygające znaczenie ma sama możliwość powstania uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności sędziego, nie zaś to, czy sędziemu można postawić zasadnie zarzut braku obiektywizmu nie można abstrahować także od pozorów lub przypuszczeń, o ile są obiektywnie uzasadnione chodzi tutaj bowiem również o dbałość co do postrzegania w społeczeństwie sądu jako organu bezstronnego wady w postępowaniach nominacyjnych na urząd sędziego Sądu Najwyższego mają charakter systemowy i będą rzutować na badanie podobnych skarg złożonych lub kierowanych do Trybunału w przyszłości
Skład orzekający
Władysław Pawlak
członek
Marcin Łochowski
sędzia wyłączony
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnianie wniosków o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego w sprawach, gdzie podnoszone są wątpliwości co do zgodności z prawem procedury powołania sędziów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z orzecznictwem dotyczącym statusu sędziów powołanych po zmianach w prawie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 9/10
Orzeczenie dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności i niezależności sądownictwa, odwołując się do kluczowych orzeczeń krajowych i międzynarodowych, co czyni je niezwykle istotnym dla prawników i opinii publicznej.
“Sąd Najwyższy wyłącza sędziego! Kluczowe orzeczenie w sprawie praworządności.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySN I CSK 2852/23 POSTANOWIENIE 8 listopada 2023 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Władysław Pawlak na posiedzeniu niejawnym 8 listopada 2023 r. w Warszawie w sprawie z powództwa Skarbu Państwa - Komendanta Głównego Żandarmerii Wojskowej przeciwko P. Ł., M. W. i E. Ż. o ochronę dóbr osobistych, na skutek wniosku pozwanych o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Marcina Łochowskiego od rozpoznania skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 21 grudnia 2022 r., VI ACa 416/22, wyłącza sędziego Sądu Najwyższego Marcina Łochowskiego od orzekania w przedmiocie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE (sporządzone w trybie art. 357 § 5 k.p.c. w zw. z art. 398²¹ k.p.c. i art. 391 § 1 k.p.c.) Przepis art. 49 k.p.c. służy nie tylko zabezpieczeniu neutralnego osądu w indywidualnej sprawie, ale także zapewnieniu tego, aby osąd ten prezentował się jako bezstronny w ocenie opinii publicznej (zob. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z 13 grudnia 2005 r., SK 53/04, OTK–A 2005, Nr 11, poz. 134 iż 24 lipca 2008 r., P 8/07, OTK-A 2008, Nr 5, poz. 84). Ocena, czy dana okoliczność może budzić uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego, powinna mieć charakter obiektywny, w tym sensie, że rozstrzygające znaczenie ma sama możliwość powstania uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności sędziego, nie zaś to, czy sędziemu można postawić zasadnie zarzut braku obiektywizmu (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 19 listopada 1981 r., IV PZ 63/81). Nie można abstrahować także od pozorów lub przypuszczeń, o ile są obiektywnie uzasadnione (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 18 marca 1970 r., II CO 18/69). Chodzi tutaj bowiem również o dbałość co do postrzegania w społeczeństwie sądu jako organu bezstronnego. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego zwracano uwagę, że konstytucyjne prawo do sądu ( art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) obejmuje także prawo do odpowiedniego ukształtowania ustroju i pozycji organów rozpoznających sprawy (zob. wyrok z 14 listopada 2007 r., SK 16/05, OTK ZU nr 10/A/2007 poz. 124). W powołanym wyroku z 13 grudnia 2005 r., SK 53/04, Trybunał Konstytucyjny potwierdził, że instytucja wyłączenia sędziego jest ściśle związana z zasadami niezależności, bezstronności i niezawisłości sędziego, wynikającymi z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Instytucja ta nie tylko nie wkracza w sferę niezawisłości sędziego i nie narusza jej, ale ma służyć pełnej realizacji gwarancji tej niezawisłości, a w konsekwencji właściwego wypełniania nakazu respektowania konstytucyjnego prawa do sądu. Gwarancyjny charakter instytucji wyłączenia sędziego musi zapewniać możliwość weryfikacji przez stronę składu osobowego sądu orzekającego (zob. też wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 11 grudnia 2002 r., SK 27/01). W konsekwencji powstanie wątpliwości co do bezstronności sędziego, wynikających z powołanych przez stronę stosownych orzeczeń sądu konwencyjnego, unijnego i krajowego czyni zasadnym wniosek zainteresowanej strony o wyłączenie sędziego na podstawie art. 49 k.p.c. W uchwale Izby Cywilnej, Karnej, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20, OSNKW 2000 nr 2, poz. 1 i OSNC 2020 nr 4, poz. 34 (w wydaniu której uczestniczyłem jako członek składu orzekającego), Sąd Najwyższy przesądził, że udział osoby, powołanej do pełnienia urzędu sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na podstawie przepisów noweli z 8 grudnia 2017 r. , w składzie Sądu Najwyższego prowadzi w każdym przypadku do nienależytej obsady sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. albo sprzeczności składu tego Sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c. Europejski Trybunał Praw Człowieka stwierdził że orzekanie przez osoby powołane do Sądu Najwyższego na podstawie wniosku Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w składzie i trybie przewidzianym nowelą 8 grudnia 2017 r., stanowi naruszenie prawa do sądu i uchybienie art. 6 ust. 1 Konwencji, zaś stwierdzone wady w postępowaniach nominacyjnych na urząd sędziego Sądu Najwyższego mają charakter systemowy i będą rzutować na badanie podobnych skarg złożonych lub kierowanych do Trybunału w przyszłości (zob. wyroki: z 22 lipca 2021 r ., Reczkowicz przeciwko Polsce , skarga nr 43447/19; z 8 listopada 2021 r ., Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce , poł. skargi nr 49868/19 i 57511/19 oraz z 3 lutego 2022 r ., Advance Pharma sp. z o.o. przeciwko Polsce , skarga nr 1469/20; zob. wyrok też Wielkiej Izby Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 1 grudnia 2020 r., Gudmundur Andri Astradsson przeciwko Islandii , skarga nr 26374/18). Ponadto także w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej orzeczenie wydane z udziałem osoby powołanej do Sądu Najwyższego na podstawie wniosku Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w składzie i trybie przewidzianym nowelą z 8 grudnia 2017 r., stanowi naruszenie prawa do sądu gwarantowanego na poziomie traktatowym, tj. art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE oraz art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (zob. wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 19 listopada 2019 r. w połączonych sprawach C-585/18, C-624/18 i C-625/18, AK przeciwko Krajowej Radzie Sądownictwa oraz CP i DO przeciwko Sądowi Najwyższemu , EU:C:2019:982; z 2 marca 2021 r. w sprawie C-824/18, A.B., C.D., E.F., G.H. i I.J. przeciwko Krajowej Radzie Sądownictwa, EU:C:2021:153). (E.C.) [ms]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI