I CSK 2851/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną Banku S.A. w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 25 listopada 2022 r., który częściowo zmienił wyrok sądu pierwszej instancji w sprawie o ustalenie i zapłatę, dotyczącej klauzul abuzywnych w umowie kredytu. Sąd Apelacyjny wyeliminował słowo „solidarnie” z rozstrzygnięcia zasądzającego kwotę 29 379,36 zł i 31 016,33 CHF oraz oddalił powództwo o zapłatę odsetek. Bank w skardze kasacyjnej podniósł zarzut nieważności postępowania z uwagi na rozpoznanie sprawy przez Sąd Apelacyjny w składzie jednoosobowym na podstawie art. 15zzs^1^ ust. 1 pkt 4 ustawy covidowej. Sąd Najwyższy nie podzielił tego stanowiska, wskazując, że skład sądu był zgodny z obowiązującym przepisem, a orzecznictwo SN dotyczące tej kwestii, choć ewoluujące, nie prowadziło do stwierdzenia nieważności w tym konkretnym przypadku, zwłaszcza że uchwała III PZP 6/22 obowiązuje od dnia jej podjęcia. Ponadto, Sąd Najwyższy stwierdził, że wszystkie zagadnienia prawne podniesione przez bank, dotyczące możliwości zastępowania klauzul niedozwolonych przepisami dyspozytywnymi, momentu oceny możliwości utrzymania umowy w mocy po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych, roli aneksu do umowy oraz znaczenia oświadczenia kredytobiorcy, znalazły już rozstrzygnięcie w orzecznictwie Sądu Najwyższego. W szczególności, Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę III CZP 25/22, zgodnie z którą w razie niemożliwości ustalenia wiążącego kursu waluty obcej, umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie, a zastępowanie klauzul abuzywnych przepisami dyspozytywnymi jest niedopuszczalne. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 398^9^ § 2 k.p.c. i zasądził od banku na rzecz powodów zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących klauzul abuzywnych w umowach kredytów indeksowanych i denominowanych, w szczególności w kontekście zastępowania ich przepisami dyspozytywnymi oraz konsekwencji braku możliwości ustalenia kursu waluty.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przepisami covidowymi i ich wpływem na skład sądu, a także opiera się na uchwale III CZP 25/22, która ma moc zasady prawnej.
Zagadnienia prawne (4)
Czy rozpoznanie sprawy przez sąd drugiej instancji w składzie jednoosobowym, ukształtowanym na podstawie art. 15zzs^1^ ust. 1 pkt 4 ustawy covidowej, prowadzi do nieważności postępowania?
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Najwyższy nie dostrzega nieważności postępowania w takiej sytuacji, uznając, że skład sądu był zgodny z obowiązującym przepisem, a orzecznictwo SN nie przesądza o nieważności w każdym przypadku.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że przepis art. 15zzs^1^ ust. 1 pkt 4 ustawy covidowej wprost określał skład jednoosobowy dla sądów drugiej instancji w okresie stanu zagrożenia epidemiologicznego. Choć istnieją wątpliwości co do zgodności tego przepisu z Konstytucją, orzecznictwo SN, w tym uchwała III PZP 6/22, stanowi, że wykładnia ta obowiązuje od dnia jej podjęcia, a orzeczenia wydane wcześniej w składzie jednoosobowym niekoniecznie skutkują nieważnością postępowania.
Czy w przypadku uznania klauzuli dotyczącej sposobu określania kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego za niedozwolone postanowienie umowne, możliwe jest zastąpienie jej innym sposobem określenia kursu wynikającym z przepisów prawa lub zwyczajów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce takiego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22, zgodnie z którą zastępowanie klauzul abuzywnych przepisami dyspozytywnymi jest niedopuszczalne.
Czy wejście w życie tzw. ustawy antyspreadowej i umożliwienie spłaty kredytu bezpośrednio w walucie obcej wpływa na ocenę abuzywności postanowień umów kredytu zawartych wcześniej oraz konsekwencje prawne z tej oceny wynikające?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo wejście w życie ustawy nie wpłynęło na ocenę abuzywności postanowień umów zawartych wcześniej oraz konsekwencji prawnych z tej oceny wynikających.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że ustawa ta stworzyła jedynie podstawy do zmiany postanowień umowy co do sposobu waloryzacji na przyszłość niespłaconych rat. Ocena abuzywności postanowienia umownego dokonywana jest według stanu z chwili zawarcia umowy, a nie następczo.
W przypadku niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego, czy umowa wiąże także w pozostałym zakresie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na punkt drugi uchwały III CZP 25/22, zgodnie z którym w takiej sytuacji umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.O. | osoba_fizyczna | powód |
| M.O. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
u.SN art. 87 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Pomocnicze
u.SN art. 98 § 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 379 § 4
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 13
Kodeks postępowania cywilnego
ustawa covidowa art. 15zzs § 1
Ustawa o szczegółowych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
P.b. art. 69 § 3
Prawo bankowe
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania z powodu jednoosobowego składu sądu drugiej instancji. • Podniesione przez skarżącego zagadnienia prawne znalazły już rozstrzygnięcie w orzecznictwie Sądu Najwyższego. • Zastępowanie klauzul abuzywnych przepisami dyspozytywnymi jest niedopuszczalne. • Umowa kredytu indeksowanego lub denominowanego nie wiąże w pozostałym zakresie, jeśli nie można ustalić wiążącego kursu waluty obcej. • Ustawa antyspreadowa nie wpływa na ocenę abuzywności umów zawartych przed jej wejściem w życie.
Odrzucone argumenty
Nieważność postępowania w związku z rozpoznaniem sprawy przez jednego sędziego na podstawie art. 15zzs^1^ ust. 1 pkt 4 ustawy covidowej.
Godne uwagi sformułowania
Nie można bowiem uznawać, że sprzeczność składu sądu z przepisami prawa występuje, gdy ów skład był wprost określany przez odpowiedni, obowiązujący przepis, tj. art. 15zzs^1^ ust. 1 pkt 4 ustawy covidowej. • w razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów. • Oceny abuzywności postanowienia umownego dokonuje się natomiast według stanu z chwili zawarcia umowy, a nie następczo.
Skład orzekający
Marcin Krajewski
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących klauzul abuzywnych w umowach kredytów indeksowanych i denominowanych, w szczególności w kontekście zastępowania ich przepisami dyspozytywnymi oraz konsekwencji braku możliwości ustalenia kursu waluty."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przepisami covidowymi i ich wpływem na skład sądu, a także opiera się na uchwale III CZP 25/22, która ma moc zasady prawnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu klauzul abuzywnych w kredytach, a orzeczenie Sądu Najwyższego wyjaśnia kluczowe kwestie interpretacyjne, które mają znaczenie dla wielu konsumentów i banków.
“Sąd Najwyższy: Banki nie mogą zastępować klauzul abuzywnych w kredytach przepisami prawa. Co to oznacza dla Twojej umowy?”
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.