I CSK 2843/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka, P. spółka komandytowo-akcyjna, wniosła o zasądzenie od pozwanej, P. spółki akcyjnej, kwoty 292.366,08 zł z odsetkami, tytułem zapłaty za wykonane roboty budowlane. Pozwana dokonała potrącenia tej należności z rzekomo przysługującą jej wierzytelnością z tytułu kary umownej w wysokości 2.128.437,05 zł, wynikającą z odstąpienia od innej umowy. Powódka kwestionowała zasadność tej kary umownej. Sąd Okręgowy w Katowicach zasądził dochodzoną kwotę na rzecz powódki. Sąd Apelacyjny w Katowicach oddalił apelację pozwanej, uznając, że zarzut potrącenia był nieskuteczny, ponieważ wierzytelności stron nie pochodziły z tego samego stosunku prawnego, a wierzytelność pozwanej była sporna. Pozwana wniosła skargę kasacyjną, argumentując, że sądy niższych instancji naruszyły przepisy postępowania (art. 203(1) k.p.c.) i prawa materialnego (art. 498, 499 k.c.), nie rozpoznając istoty sprawy i błędnie interpretując kwestię potrącenia dokonanego przed wszczęciem postępowania, zwłaszcza w kontekście nowelizacji k.p.c. z 2019 r. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, stwierdził, że nie zachodzą przesłanki określone w art. 398(9) § 1 k.p.c. Podkreślił, że sprawa była rozpoznawana po wejściu w życie art. 203(1) k.p.c., który wprowadza ograniczenia w zakresie potrącenia, a wierzytelność pozwanej nie spełniała warunków do skutecznego potrącenia (nie pochodziła z tego samego stosunku prawnego, była sporna). Sąd Najwyższy uznał, że zaskarżony wyrok nie jest oczywiście nieprawidłowy i odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, zasądzając jednocześnie koszty postępowania kasacyjnego od pozwanej na rzecz powódki.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja art. 203(1) k.p.c. w kontekście potrącenia dokonanego przed wszczęciem postępowania, zwłaszcza w sprawach, gdzie wierzytelności nie pochodzą z tego samego stosunku prawnego.
Dotyczy spraw rozpoznawanych po wejściu w życie nowelizacji k.p.c. z 2019 r. i specyficznych warunków skuteczności potrącenia.
Zagadnienia prawne (3)
Czy art. 203(1) k.p.c. ma zastosowanie do wierzytelności umorzonych wskutek potrącenia na podstawie art. 498 k.c. ze skutkiem z art. 499 k.c. przed wejściem w życie ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, art. 203(1) k.p.c. ma zastosowanie, ponieważ sprawa została wszczęta po wejściu w życie nowelizacji, a wierzytelność pozwanej nie spełniała warunków do skutecznego potrącenia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że sprawa była rozpoznawana po wejściu w życie art. 203(1) k.p.c., który wprowadza ograniczenia przedmiotowe dla zarzutu potrącenia. Wierzytelność pozwanej nie pochodziła z tego samego stosunku prawnego co wierzytelność dochodzona przez powódkę i była sporna, co uniemożliwiało skuteczne potrącenie na podstawie tego przepisu.
Czy zarzut wygaśnięcia wierzytelności wskutek potrącenia przed wszczęciem procesu jest procesowym zarzutem potrącenia w rozumieniu art. 203(1) k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, użycie formuły „wygaśnięcia zobowiązania wskutek złożonego przed procesem oświadczenia o potrąceniu” mieści się w pojęciu zarzutu potrącenia z art. 203(1) k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że zarzut wygaśnięcia zobowiązania wskutek potrącenia przed procesem jest zarzutem potrącenia w rozumieniu art. 203(1) k.p.c. Sąd Najwyższy nie zakwestionował tej oceny, skupiając się na niespełnieniu przez wierzytelność pozwanej warunków do skutecznego potrącenia.
Czy sądy niższych instancji rozpoznały istotę sprawy, odmawiając rozpoznania zarzutu potrącenia z powodu niespełnienia wymogów formalnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sądy niższych instancji prawidłowo oceniły zarzut potrącenia jako nieskuteczny i nie miały obowiązku badania merytorycznej zasadności wierzytelności pozwanej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że zaskarżony wyrok nie jest oczywiście nieprawidłowy, a sądy niższych instancji prawidłowo zastosowały przepisy proceduralne, odmawiając rozpoznania zarzutu potrącenia z powodu niespełnienia wymogów formalnych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. spółka komandytowo-akcyjna w B. | spółka | powódka |
| P. spółka akcyjna w K. | spółka | pozwana |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 203 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Procesowy zarzut potrącenia może zostać podniesiony tylko wówczas, gdy wierzytelność objęta tym zarzutem wynika z tego samego stosunku prawnego co wierzytelność dochodzona przez powoda, chyba że wierzytelność pozwanego jest niesporna lub uprawdopodobniona dokumentem niepochodzącym wyłącznie od pozwanego.
k.c. art. 498
Kodeks cywilny
Potrącenie wzajemnych wierzytelności jest dopuszczalne, gdy wierzytelności są tego samego rodzaju i są wymagalne.
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Pomocnicze
k.c. art. 499
Kodeks cywilny
Potrącenia można dokonać przez oświadczenie złożone jednej ze stron.
k.p.c. art. 98 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zasądzenie kosztów postępowania.
k.p.c. art. 391 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów o postępowaniu w sprawach rozpoznawanych przez sąd drugiej instancji do postępowania przed Sądem Najwyższym.
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Orzekanie o kosztach w postępowaniu kasacyjnym.
Dz.U. z 2019 r. poz. 1469
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw
Nowelizacja wprowadzająca art. 203(1) k.p.c.
Dz. U. poz. 614
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw
Zmiana przepisów dotyczących odsetek od kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak przesłanek formalnych do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania zgodnie z art. 398(9) § 1 k.p.c. • Wierzytelność pozwanej nie spełniała warunków do skutecznego potrącenia na podstawie art. 203(1) k.p.c.
Odrzucone argumenty
Istnienie istotnego zagadnienia prawnego związanego z wykładnią art. 203(1) k.p.c. w kontekście potrącenia przedprocesowego. • Potrzeba wykładni przepisów prawa budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie. • Oczywista zasadność skargi kasacyjnej z powodu nierozpoznania istoty sprawy przez sądy niższych instancji.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. • Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa i jurysprudencji. • Niniejsza sprawa została wszczęta już po wejściu w życie noweli do kodeksu postępowania cywilnego z 4 lipca 2019 r. (Dz. U. z 2019 r., poz. 1469 ze zm.), a zatem ma zastosowanie wprowadzony tą nowelą art. 203(1) k.p.c.
Skład orzekający
Władysław Pawlak
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 203(1) k.p.c. w kontekście potrącenia dokonanego przed wszczęciem postępowania, zwłaszcza w sprawach, gdzie wierzytelności nie pochodzą z tego samego stosunku prawnego."
Ograniczenia: Dotyczy spraw rozpoznawanych po wejściu w życie nowelizacji k.p.c. z 2019 r. i specyficznych warunków skuteczności potrącenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia procesowego związanego z potrąceniem wierzytelności i jego skutkami w kontekście nowelizacji przepisów, co jest istotne dla praktyków prawa cywilnego.
“Czy potrącenie przed procesem zawsze chroni przed długiem? Sąd Najwyższy wyjaśnia pułapki art. 203(1) k.p.c.”
Dane finansowe
WPS: 292 366,08 PLN
koszty postępowania kasacyjnego: 5400 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.